# Fahreddin Amidemiri > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Fahreddin_Amidemiri > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Fahreddin Amidemiri, https://tr.wikipedia.org/wiki/Fahreddin_Amidemiri (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/07/Rumbeyoglu_fahreddin.jpg) * (Agence de presse Meurisse, public-domain)* - **Ölüm yeri:** İstanbul, Türkiye - **Meslek:** Siyasetçi - **Makam:** Maârif Nâzırı; Adliye Nâzırı - **Hükümdar:** V. Mehmed; V. Mehmed - **Dönembaşı:** 5 Nisan 1920; Temmuz 1920 - **Dönemsonu:** Temmuz 1920; 1921 - **Doğum yeri:** İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu - **Milliyeti:** Osmanlı, Türk - **Unvan-ön:** Bey **Fahreddin Amidemiri**, **Rumbeyoğlu Fahreddin Bey** veya **Fahreddin Reşad Bey** (30 Mayıs 1867 - 14 Kasım 1943), son [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) hükûmetinde [maârif nazırı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ma%C3%A2rif-i_Um%C3%BBmiye_Nez%C3%A2reti) ve [adliye nazırı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adliye_Nez%C3%A2reti) olarak görev yapmış diplomat ve devlet adamı idi.[^1] ## Hayatı Fahreddin Reşad Bey 30 Mayıs 1867 senesinde doğulmuştur. Babası ulema Rumbey Mehmet Reşad Efendi'dir. 1887'de Mülkiye'den mezun olmuştur. Daha sonra Sadrazam olacak olan [Avlonyalı Ferid Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avlonyal%C4%B1_Ferid_Pa%C5%9Fa)'nın kızıyla evlenmiştir. ## Siyasi kariyeri ![Budapeşte’deki Gül Baba Türbesi](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d5/G%C3%BCl-Baba_t%C3%BCrb%C3%A9je.jpg/1280px-G%C3%BCl-Baba_t%C3%BCrb%C3%A9je.jpg) *Budapeşte’deki Gül Baba Türbesi (EtelkaCsilla, CC-BY-SA-3.0)* Rumbeyoğlu Fahreddin Bey, çalışma hayatının büyük kısmını [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)’nda diplomat olarak geçirdi. Batı kayıtlarında ilk kez görünmesi, 13 Mart 1903 tarihinde [Birleşik Krallık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birle%C5%9Fik_Krall%C4%B1k)’ta Osmanlı sefaretinde birinci kâtip olarak görev yaparken, [VII. Edward](https://turkipedia.org/tr/wiki/VII._Edward) tarafından kabul edilmesiyle gerçekleşti. 1911 yılı itibarıyla Fahreddin Bey, [Berlin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Berlin)’deki Osmanlı sefaretinde [maslahatgüzar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maslahatg%C3%BCzar) olarak bulunmaktaydı. 1912 yılı Ağustos ayından Ekim ayına dek Fahreddin Bey, [Çetine](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87etine)’de ve [Budapeşte](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budape%C5%9Fte)’deki Osmanlı [başkonsolos](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C5%9Fkonsolos)u olarak görev yaptı. Bu görevlendirmesi sırasında Budapeşte’deki Osmanlı’ya ait [Gül Baba Türbesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCl_Baba_T%C3%BCrbesi)’nin ihyasıyla ilgilendi ve bu hususta bir makale kaleme aldı. ## I. Dünya Savaşı Öncesi ![Lozan'daki Türk ve İtalyan delegasyonu (1912). Soldan sağa (oturanlar): , Mehmet Nabi Bey, Guido Fusinato, Rumbeyoğlu Fahreddin Bey ve Giuseppe Volpi.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/Treaty_of_Lausanne_1912.jpg/1280px-Treaty_of_Lausanne_1912.jpg) *Lozan'daki Türk ve İtalyan delegasyonu (1912). Soldan sağa (oturanlar): , Mehmet Nabi Bey, Guido Fusinato, Rumbeyoğlu Fahreddin Bey ve Giuseppe Volpi. (public-domain)* ![Fahreddin Bey’in İtalyan hükûmetiyle Uşi Antlaşması’nı müzakere ettiği Caux’taki Grand Hotel.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/Grand_Hotel_de_Caux%2C_late_19th_Century.jpg/1280px-Grand_Hotel_de_Caux%2C_late_19th_Century.jpg) *Fahreddin Bey’in İtalyan hükûmetiyle Uşi Antlaşması’nı müzakere ettiği Caux’taki Grand Hotel. (Bu Görüntü, Amerika Birleşik Devletleri Kongre Kütüphanesi 'nin dijital ID numarası ppmsc-07119 olan Baskılar ve Fotoğraflar Bölümü içerisinden ulaşılabilir. Bu etiket, ekli çalışmanın telif hakkı durumunu göstermez. Normal bir telif hakkı etiketi hâlâ gereklidir. Commons:Lisanslama sayfasına bakın., public-domain)* Fahreddin Bey daha sonra [Trablusgarp Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trablusgarp_Sava%C5%9F%C4%B1)’na dair bir uzlaşı sağlamak amacıyla [Mehmed Nâbi Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_Nabi_Bey) ile birlikte İsviçre’nin [Lozan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lozan) kenti yakınlarındaki [Uşi](https://turkipedia.org/tr/wiki/U%C5%9Fi)’ye gitti. Osmanlı [Hariciye Nazırı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hariciye_Nez%C3%A2reti) [Gabriel Noradunkyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gabriel_Noradunkyan) tarafından bir antlaşma taslağı hazırlamaları için görevlendirilen Fahreddin ve Nâbi Beylerin antlaşmayı imzalama yetkileri yoktu ve vardıkları mutabakat [Bâb-ı Âli](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%A2b-%C4%B1_%C3%82li)’nin onayına tabi olacaktı. Basının dikkatinden kaçınmak amacıyla Osmanlı diplomatları, 12 Ekim 1912 tarihinde [Caux-sur-Montreux](https://turkipedia.org/tr/wiki/Caux-sur-Montreux)’deki Grand Hotel’de İtalyan temsilcilerle gizlice bir araya geldiler. Görüşmeler hem Osmanlı heyetinin tam yetkili olmayışı hem de İtalyanların Kuzey Afrika’daki toprak taleplerinde ısrarcı oluşu sebebiyle güçlükle ilerledi, ancak nihayetinde bir uzlaşmaya varıldı. 18 Ekim 1912 tarihinde imzalanan bu mutabakat, Birinci Lozan Antlaşması yahut [Uşi Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/U%C5%9Fi_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) olarak bilinmektedir. Antlaşma metninde Rumbeyoğlu Fahreddin Bey’in unvanları, “[*Mecîdî Nişanı*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mecidiye_Ni%C5%9Fan%C4%B1)* ve *[*Osmâniye Nişanı*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osm%C3%A2niye_Ni%C5%9Fan%C4%B1)* ile taltif olunmuş*” şeklinde kayda geçmiştir. 1914 yılının Ocak ayından Kasım ayına kadar Fahreddin Bey, [St. Petersburg](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sankt-Peterburg)’da [maslahatgüzar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maslahatg%C3%BCzar) olarak görev yaptı. 29 Ekim 1914’te [Karadeniz Baskını](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz_Bask%C4%B1n%C4%B1) sırasında [Osmanlı Donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1)’nın Alman desteğiyle Karadeniz’deki beş Rus limanını bombalamasını takiben, 3 Kasım’da Rus hükûmeti Fahreddin Bey’i sınır dışı etti. Fahreddin Bey, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)’a [Finlandiya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Finlandiya_B%C3%BCy%C3%BCk_D%C3%BCkal%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ve [Almanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alman_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) üzerinden döndü. 1916–17 yıllarında, [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1)’nın sonlarına doğru, Rumbeyoğlu Fahreddin Bey ile [Mehmed Nâbi Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_Nabi_Bey), Osmanlı hükûmetine politika önerileri sunmak üzere çeşitli raporlar hazırladılar. Bunlardan biri, [Hadramut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hadramut) bölgesinin tarihine ilişkin bir [muhtıra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muht%C4%B1ra) olup, savaş sonrası müzakerelerde Osmanlı’nın egemenlik iddialarını desteklemek amacıyla kaleme alınmıştı. Osmanlı Arşivleri’nde bölgeye dair veri bulunamaması üzerine, temel kaynak olarak [Encyclopædia Britannica](https://turkipedia.org/tr/wiki/Encyclop%C3%A6dia_Britannica)’ya başvuruldu. ## Son Osmanlı Hükûmetindeki Görevi [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1)’nın sona ermesinden sonra, Nisan 1920 tarihinde Rumbeyoğlu Fahreddin Bey, [Dâmad Ferid Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%A2mad_Ferid_Pa%C5%9Fa)’nın son Osmanlı hükûmetinde [maârif nâzırı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ma%C3%A2rif-i_Um%C3%BBmiye_Nez%C3%A2reti) olarak görevlendirildi. Bu görevdeyken en çok bilinen icraatı, ders kitaplarında geçen “Türk” kelimesinin “Osmanlı” ifadesiyle değiştirilmesini emretmesi olmuştur. Temmuz 1920 itibarıyla Fahreddin Bey, [adliye nâzırı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adliye_Nez%C3%A2reti) olarak atandı ve Ağustos 1920'den itibaren [Ahmet Tevfik Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmet_Tevfik_Okday)'nın yeni kabinesinde aynı görevle yer aldı. Bu dönem zarfında Fahreddin Bey, [Mustafa Kemal Atatürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk)'ün önderliğindeki [Kuvâ-yi Milliye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuv%C3%A2-yi_Milliye)'ye karşı [İstanbul Hükûmeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) tarafından teşkil edilen [Kuvâ-yi İnzibâtiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuv%C3%A2-yi_%C4%B0nzib%C3%A2tiye) adlı “Hilafet Ordusu”nun mensupları arasında yer aldı. 1921 yılına kadar kabine üyeliğini sürdürdü. ![Fahreddin Amidemiri'nin Feriköy Mezarlığı'ndaki kabri](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/Grave_of_Fahreddin_Amidemiri.jpg/1280px-Grave_of_Fahreddin_Amidemiri.jpg) *Fahreddin Amidemiri'nin Feriköy Mezarlığı'ndaki kabri (Dr.Wiki54, CC-BY-SA-4.0)* Fahreddin Bey'in son Osmanlı hükûmetindeki mümeyyiz konumu, yeni kurulan [Türkiye Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye) nezdinde olumsuz bir intiba uyandırdı. 23 Nisan 1924 tarihinde [Türkiye Büyük Millet Meclisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi), Fahreddin Bey'i [Kuvâ-yi İnzibâtiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuv%C3%A2-yi_%C4%B0nzib%C3%A2tiye)'deki faaliyeti ve [Sevr Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sevr_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'nı kabul eden kabineye iştiraki gerekçesiyle [Yüzellilikler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C3%BCzellilikler) listesine dahil edildi; karar sonrası Fahreddin Bey yurt dışına kaçtı.[^2]1938 yılında ilan edilen afla [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'ye döndü ve 1943 yılında vefat etti. [Feriköy Mezarlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ferik%C3%B6y_Mezarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'na defnedilmiştir. ## Çalışmaları [^1]: Kuneralp, Sinan. Son Dönem Osmanlı Erkân ve Ricali (1839-1922). Prosopoprafik Rehber. İsis, 2003, s. 72. [^2]: Resmî tarihin hainleri: 150’likler, Ayşe Hür, Taraf gazetesi, 3 Temmuz 2011.