# Ezbend Muharebesi > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ezbend_Muharebesi > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Ezbend Muharebesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ezbend_Muharebesi (CC-BY-SA-4.0) - **Çatışma:** Urmiye Muharebesi - **Parçası:** 1603-1618 Osmanlı-Safevî Savaşı - **Tarih:** 28 Eylül 1603 - **Yer:** Ezbend, Sufiyan - **Bölge:** Urmiye Gölü'nün doğusu, İran - **Sebep:** Safevilerin Tebriz'de kuşatılan birliklerine yardım götürmek isteyen Tebriz Valisi'ni engellemek istemeleri - **Sonuç:** Kesin Safevi zaferi - **Savaşan:** Osmanlı İmparatorluğu; Safevîler - **Komutan:** Zincirkıran Ali Paşa; Mahmud Paşa; Halil Paşa; Şah Abbas; Zülfikar Han - **Güç:** 1.500-5,000; 15.000 - **Kayıp:** Tüm birlik öldü ya da esir düştü; Hafif **Ezbend Muharebesi** ya da **Sufiyan Muharebesi** [1603-1612 Osmanlı Safevi Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Safev%C3%AE_Sava%C5%9F%C4%B1_%281603-1618%29)'nda bir evre. Muharebe Safevi ordusunun galibiyetiyle sonuçlanmıştır. ## Muharebe öncesi gelişmeler 1590 yılında imzalanan [İstanbul Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ferhat_Pa%C5%9Fa_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) Osmanlı ile Safevî Devleti arasında barışı sağlamışsa da gerginlikler sürmekteydi. 1585'ten beri Osmanlı toprağı olan [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'deki gelişmeler [Şah Abbas](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abbas)'a kaybedilen toprakları geri almak için savaş açma bahanesini verdi. [Avusturya savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/1593-1606_Osmanl%C4%B1-Avusturya_Sava%C5%9F%C4%B1) ve [Celali isyanları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cel%C3%A2l%C3%AE_isyanlar%C4%B1) nedeniyle Osmanlı Devleti doğudaki eyalet askerlerinin maaşlarını ödemekte zorluklar yaşıyor, buradaki askerler de bunu bahane ederek etraftaki sancakları yağmalıyorlardı. [Selmas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selmas) kalesi hakimi Gazi Bey de bu yağma harekâtlarından nasibini aldı ve 1603 Mayıs ayında [Şah Abbas](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abbas)'tan yardım istedi. Şah kendisine, *han* unvanıyla birlikte kavuk, kılıç ve kemer de takdim etti. Tebriz Beylerbeyi [Zincirkıran Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zincirk%C4%B1ran_Ali_Pa%C5%9Fa) ihanet olarak gördüğü bu hareketi cezalandırmak için [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'de zayıflamış bir garnizon bırakarak [Nahcıvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nah%C3%A7%C4%B1van_%28anlam_ayr%C4%B1m%C4%B1%29) ve [Ahıska](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ah%C4%B1ska) valilerinin komutasındaki birliklerle Karnıyarık Kalesi'ne sığınmış Gazi Bey'in üzerine yürüdü. Karnıyarık Kalesi zaptedildiyse de Gazi Bey kaçmayı başardı ve [İsfahan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sfahan)'daki Şahın yanına sığındı. Şah Abbas, himayesine sığınmış Gazi Bey'i koruma bahanesiyle 1603 yılında Osmanlı Devleti'ne savaş ilan etti. İran ordusu önce [Nihavend](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nihavend)'i direnişsiz zaptetti. Ardından, Şah Abbas ordusuyla 26 Eylül'de [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz) önlerine vardı ve 1585 yılından beri Osmanlıların elinde bulunan şehri kuşatmaya başladı. Kuşatma başladığında [Zincirkıran Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zincirk%C4%B1ran_Ali_Pa%C5%9Fa) komutasındaki seçkin birlikler [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz) dışındaydı. Paşa, Tebriz Kalesi'ndeki birliklerin komutasını ise oğluna bırakmıştı. İran ordusunun gelişinden haberdar olan [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz) halkı Şiiliği simgeleyen başlıklarını taktılar. Halkın coşkusunu fark eden Osmanlı birlikleri şehirden ayrılarak kalede toplandılar. Bununla birlikte kale komutanı kuşatanların kim olduğunu başlangıçta anlamadı ve şehrin yağmacılar tarafından kuşatıldığına dair babası Zincirkıran Ali Paşa'ya haber gönderdi. Bir süre sonra, kaleyi kuşatanın Şah Abbas olduğunu anlayan kale komutanı babası Ali Paşa'ya bu defa iki ulak daha gönderdi ve yardım istedi. İran ordusunun [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz) önünde belirdiğini haber alan ve Karnıyarık Kalesi üzerine seferinden dönen Ali Paşa derhal birlikleriyle yardım için anılan şehre yöneldi. ## Muharebe ![Şah I. Abbas](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2e/ShahAbbasPortraitFromItalianPainter.jpg) *Şah I. Abbas (Unnamed Italian painter, public-domain)* 26 Eylül'den beri kaleyi kuşatmakta olan Şah Abbas, Ali Paşa komutasındaki birliklerin üzerine yürüdü. Ali Paşa'nın komutasındaki birlikler İran ordusuna göre sayıca çok zayıftı. Tarihçi [Naîmâ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Na%C3%AEm%C3%A2) İran ordusunu 15.000, Türk ordusunu da 1.500 kişi olarak verirken,[^1] bazı kaynaklarsa Ali Paşa komutasındaki birliklerin asker sayısını 5.000'e kadar çıkarmaktadır.[^2] Türk birliğiyle İran ordusu [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'in kuzeybatısındaki [Sufiyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sufiyan) kasabasının (burası iki yıl sonra daha büyük çaplı [Urmiye Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Urmiye_Muharebesi)ne de sahne olacaktı) Ezbend mevkiinde 28 Eylül 1603 tarihinde karşılaştılar. Ali Paşa, sayı azlığının dezavantajını ortadan kaldırmak amacıyla ve [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'i kurtarmak için mutlak surette İran ordusunu geriletmek zorunda olduğu için taarruza geçti. Ancak komutanlardan Demircioğlu'nun birlikleri yenilgiye uğrayıp gerilemeye başlayınca mağlubiyet tüm birliklere sirayet etti. Birliklerin önemli bir bölümü ölürken, kalanları da esir düştü. Başta komutan Zincirkıran Ali Paşa olmak üzere altı paşa esirler, eski Nahcıvan Beylerbeyi Mahmud Paşa ve [Ahıska](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ah%C4%B1ska) Beylerbeyi Halil Paşa da ölenler arasındaydı. ## Muharebenin sonuçları ![Kanuni Sultan Süleyman'ın 1553 yılında Nahcıvan Seferini gösteren minyatür](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ee/Sueleymanname_nahcevan.jpg) *Kanuni Sultan Süleyman'ın 1553 yılında Nahcıvan Seferini gösteren minyatür (Fethullah Çelebi Arifi (historian, poet and painter) and/or Matrakçı Nasuh (painter of landscape) and/or other painters at the court of Sultan Suleiman the magnificent, 16th century, public-domain)* Bu galibiyet [Safeviler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)in Osmanlılara karşı yüz yılı aşkın bir süredir elde ettikleri ilk askeri başarı oldu. Her ne kadar, İran ordusu Türk birliklerine karşı sayıca bir hayli üstünse de, bu birliklerin [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz) kalesinde olmaları halinde anılan kentin savunmasında daha etkili olmaları kuvvetle muhtemeldi. Bu yenilgiyle [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin bölgenin savunması için tahsis ettiği birlikler bu görevlerini ifa edemeden bertaraf edilmiş oldu. Savunması zayıf kalan [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz) garnizonu 21 Ekim'e kadar mukavemet gösterdiyse de sonunda teslim olmak zorunda kaldılar. Yenilen birliklerin arasında [Ahıska](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ah%C4%B1ska) ve [Nahcıvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nah%C3%A7%C4%B1van_%28anlam_ayr%C4%B1m%C4%B1%29) vilayetlerinin savunmasından sorumlu askerler de vardı. Bu da, bu bölgelerin de savunmalarının zayıflamasına neden oldu. Şah Abbas, Tebriz'i aldıktan sonra diğer Batı İran vilayetlerini savaşmadan aldı ve kolayca [Nahcıvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nah%C3%A7%C4%B1van_%28anlam_ayr%C4%B1m%C4%B1%29) üzerine yürüdü. Buradaki zayıf garnizonun da kaleyi tahliye etmesi üzerine 26 Ekim 1603 tarihinde burayı da savaşmaksızın ele geçirdi. Bölgede dağınık halde bulunan yaklaşık 12.000 askerden oluşan Türk birlikleri daha etkin bir savunma düzeni alabilecekleri [Revan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erivan)'a çekildiler. [Şah Abbas](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abbas) ileri harekâtını sürdürdü ve Kasım'da [Revan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erivan)'ı kuşatmaya başladı. ## Dış bağlantılar - [Joseph von Hammer, "Büyük Osmanlı Tarihi", c.8, s. 34](http://www.biligbitig.com/2014/06/joseph-von-hammer-buyuk-osmanl-tarihi-8.html) - Cihat Aydoğmuşoğlu, "Şah Abbas ve Zamanı", Ankara Üniversitesi, Ankara (2011) - David Blow, "Shah Abbas: The Ruthless King Who Became an Iranian Legend", I.B.Tauris, 13 Feb 2009. - Türk Tarih Kurumu, "Türkler", DABAA, 15 Jun 2004, cilt 9. [^1]: Joseph von Hammer, "Büyük Osmanlı Tarihi", c.8, s. 33. [^2]: Roger Savory, "Iran Under the Safavids", Cambridge University Press, 24 Sep 2007 s. 86.