# Eski Kıpçakça > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_K%C4%B1p%C3%A7ak%C3%A7a > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Eski Kıpçakça, https://tr.wikipedia.org/wiki/Eski_K%C4%B1p%C3%A7ak%C3%A7a (CC-BY-SA-4.0) - **Dilin adı:** Kıpçakça - **Kişi sayısı:** ölü dil (11-17. yy) - **Aile rengi:** Altay - **Aile:** Türk dilleri; Şaz Türkçesi; Kıpçak - **Bölge:** Ukrayna, Rusya, Kuzey Karadeniz, Macaristan **Kıpçakça**, **Eski Kıpçakça** veya **Batı Orta Türkçe**; [Orta Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_T%C3%BCrk%C3%A7e) dönemine ait [Deşt-i Kıpçak](https://turkipedia.org/tr/wiki/De%C5%9Ft-i_K%C4%B1p%C3%A7ak) sahası ile [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r) ve [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye)'de 13. yüzyıldan 17. yüzyıla kadar kullanılmış [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_dilleri) dillerinin [Kıpçak](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1p%C3%A7ak_grubu) grubundan [ölü dil](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96l%C3%BC_dil). Eski Kıpçakça günümüzde Yeni Kıpçakça adıyla da anılan Kıpçak grubundan Türk dillerinin oluşumuna kaynaklık eden dillerden biridir. Günümüzde geriye dönük dil sınıflandırmalarında Eski Kıpçakça, Kıpçak grubunun *Kıpçak-Kuman* alt grubunda ele alınır.[^1][^2] Bugüne gelebilmiş eserler sınırlı sayıda olup en çok incelenen eser Bozkır Kıpçakçasına (Kumancaya) ait [*Codex Cumanicus*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Codex_Cumanicus) adlı eserdir.[^3] Eski Kıpçak Türkçesine ait eserlerin büyük çoğunluğu [Memlûkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti) döneminde kaleme alınmıştır. ## Yayılımı [Orta Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Asya)'nın batısından başlayıp [Tuna Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna) kıyılarına, kuzeyde Orta [İdil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Volga) bölgesine, güneyde [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m)'a kadar uzanan ve [Deşt-i Kıpçak](https://turkipedia.org/tr/wiki/De%C5%9Ft-i_K%C4%B1p%C3%A7ak) (Kıpçak Bozkırı) olarak adlandırılan geniş kuzey bölgesi ile [Orta Doğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Do%C4%9Fu)'da [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r) ve [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye)'de varlıklarını 13. yüzyıldan 17. yüzyıla kadar sürdürmüştür.[^4] ## Dönemleri Kıpçak Türkçesi yazı dili olarak üç[^5] ya da dört[^6] ayrı kolda gelişim göstermiştir: - 13-15. yy [**Kuman Kıpçakçası**](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kumanca), **Altın Orda Kıpçakçası**, **Bozkır Kıpçakçası**: XIII. yüzyılın sonunda Güney Rusya bozkırlarında meydana gelmiş [*Codex Cumanicus*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Codex_Cumanicus) bu gruba aittir.[^7] - **Polovets Kıpçakçası**: XI-XIII. yüzyıllara ait Rus vakayinameleri, [Doğu Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Avrupa) kronikleri, Polovets-Rusça sözlüklerinde yansımıştır.[^8] - 14-16. yy [**Memlûk Kıpçakçası**](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_K%C4%B1p%C3%A7ak%C3%A7as%C4%B1), **Mısır Kıpçakçası**, **Arap harfli Kıpçakça**: XIII-XV. yüzyıllarda Mısır ve Suriye'de yaşamış Memlûk Kıpçaklarının dilinde yazılmış eserler.[^9] - 16-17. yy [**Ermeni Kıpçakçası**](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeni_K%C4%B1p%C3%A7ak%C3%A7as%C4%B1), **Ermeni harfli Kıpçakça**: XVI-XVII. yüzyıllarda Kamenets-Podolsk'te yaşamış Ermeni Kıpçaklarının (Gregoryen Kıpçakların) dilinde yazılmış eserler.[^10] [^1]: Ata, Aysu (2010). Moğol fütuhatı ve Doğu-Batı Türk yazı dili kavramları üzerine , Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Türkoloji Dergisi, 17, 1 (2010) 29-37 [^2]: Pritsak, Omeljan. Kıpçakça . Tarihi Türk Şiveleri (Çev. Mehmet Akalın), Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yay.:73, Seri:IV, Sayı:A.21, Ankara 1988 [^3]: Demirci, Lale. Cumhuriyet'in 80. yılında Türkiye'de Memlûk-Kıpçak Türkçesi çalışmaları . [^4]: Demirci, Lale. Cumhuriyet'in 80. yılında Türkiye'de Memlûk-Kıpçak Türkçesi çalışmaları . [^5]: Özyetkin, Ayşe Melek (2006). “Tarihten Bugüne Türk Dili Alanı” , (Konferans) Chinese Academy of Social Science, Sino-Foreign Relationship Department of Institute of History, Beijing/CHINA (23 January 2006) [^6]: Aynakulova, Gülnisa (2009). Ermeni Kıpçaklar mı, Gregoryern Kıpçaklar mı? . Millî Folklor Üç Aylık Uluslararası Kültür Araştırmaları Dergisi. C. 11. S. 84. Kış/2009 [^7]: Aynakulova, Gülnisa (2009). Ermeni Kıpçaklar mı, Gregoryern Kıpçaklar mı? . Millî Folklor Üç Aylık Uluslararası Kültür Araştırmaları Dergisi. C. 11. S. 84. Kış/2009 [^8]: Aynakulova, Gülnisa (2009). Ermeni Kıpçaklar mı, Gregoryern Kıpçaklar mı? . Millî Folklor Üç Aylık Uluslararası Kültür Araştırmaları Dergisi. C. 11. S. 84. Kış/2009 [^9]: Aynakulova, Gülnisa (2009). Ermeni Kıpçaklar mı, Gregoryern Kıpçaklar mı? . Millî Folklor Üç Aylık Uluslararası Kültür Araştırmaları Dergisi. C. 11. S. 84. Kış/2009 [^10]: Aynakulova, Gülnisa (2009). Ermeni Kıpçaklar mı, Gregoryern Kıpçaklar mı? . Millî Folklor Üç Aylık Uluslararası Kültür Araştırmaları Dergisi. C. 11. S. 84. Kış/2009