# Esham usulü

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Esham_usul%C3%BC
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Esham usulü, https://tr.wikipedia.org/wiki/Esham_usul%C3%BC (CC-BY-SA-4.0)

**Esham usulü**, [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) zamanında görülen bir iç borçlanma çeşididir. Devletin ekonomik yapısında meydana gelen bozulmalar nedeniyle oluşan para ihtiyacını gidermek için [III. Mustafa](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Mustafa) zamanında çıkarılmış ve [I.Abdülhamit](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abd%C3%BClhamid) döneminde uygulanmaya başlamıştır.

Esham kelimesi, pay ve hisse gibi anlamlara gelmektedir. Osmanlı dönemindeki pay ve gelir ortaklığı senetlerini ifade etmekteydi. Devlet, para ihtiyacını karşılamak için, bu senetleri para karşılığında satmaya başladı. [Mukataa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mukataa) adı verilen vergi kalemlerine ait yıllık gelirler, sehimler (senet) hâlinde dilimlere ayrılmaktaydı. Bu dilimlerin parçalarına ise muaccele denilmekteydi. Muacceleler, peşin para karşılığında isteyen herkese satılabiliyordu.

Satın alınan muaccelelerin %5'i veya %10'u miktarındaki harcı hazineye yatıranlar, kendi adına düzenlenen sehimlere sahip olabiliyordu. Bu sehimler, başkalarına satılabiliyor, fakat miras yoluyla devredilemiyordu. Bir sehmin sahibi öldüğü takdirde, sehim Hazineye geçiyordu.