# Erzurumlu İbrahim Hakkı

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurumlu_%C4%B0brahim_Hakk%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Erzurumlu İbrahim Hakkı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Erzurumlu_%C4%B0brahim_Hakk%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

- **Doğum tarihi:** 18 Mayıs 1703
- **Doğum yeri:** Hasankale, Erzurum
- **Ölüm tarihi:** 22. Haziran 1780
- **Ölüm yeri:** Tillo, Siirt
- **Vatandaşlığı:** Osmanlı İmparatorluğu
- **Dalı:** İslamî ilimler, astronomi, fizik, psikoloji, sosyoloji
- **Öğrenim:** Medreseya Tiloyê
- **Doktora hocası:** Şeyh İsmail Fakirullah

**Erzurumlu İbrahim Hakkı** (18 Mayıs 1703, [Hasankale](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pasinler), [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum) - 22 Haziran 1780, [Tillo](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tillo), [Siirt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Siirt)), Türk [mutasavvıf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mutasavv%C4%B1f), [sosyolog](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sosyoloji) ve [âlim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulema). [*Marifetname*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Marifetname)***nin yazarıdır.***

Küçük yaşlarda annesini ve daha sonra babasını yitiren İbrahim Hakkı, bir süre amcasının yanında kalmış, bu süre içinde eğitimine devam etmiştir. 1747'de [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a gelerek Sultan [I. Mahmut](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mahmud) ile görüşmüştür. Yeniden Erzurum'a dönen İbrahim Hakkı, sürekli olarak dinî ve bilimsel konularla ilgilenmiş ve 1780 yılında rahatsızlanarak aynı yılın 22 Haziran günü ölmüştür. Kabri Tillo'dadır.

Manzum ve düz yazı toplam on beş eser yazmış olan İbrahim Hakkı'nın en önemli eserleri [''Divan''](https://turkipedia.org/tr/wiki/Divan_%28%C4%B0brahim_Hakk%C4%B1%29) ve *Marifetname****dir.***

Erzurumlu İbrahim Hakkı; [astronomi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Astronomi), [fizik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fizik), [psikoloji](https://turkipedia.org/tr/wiki/Psikoloji), [sosyoloji](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sosyoloji) ve [din](https://turkipedia.org/tr/wiki/Din) alanlarında pek çok çalışma yapmıştır. [Tasavvuf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tasavvuf)î konularla birlikte, fen bilimleri hakkında da geniş bilgileri kapsayan *Marifetname* adlı eseri, ansiklopedik bir özellik taşımaktadır. 1757'de tamamlanan *Marifetname*, yalın ve halkın anlayabileceği bir dilde yazılmıştır. Yazarın söylediğine göre, *Marifetname* 400 kitaptan yararlanılarak yazılmıştır. Bu kitapta ilk defa bir âlim tarafından [Güneş Sistemi](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCne%C5%9F_Sistemi) ('hey'et-i cedide') anlatılmıştır.[^1]

[^1]: Marifetnâme. Sarmaşık Yayınları, s. 3-16, 1280.