Ermeni Soykırımı'nın tanınması

Ermeni Soykırımı'nın tanınması, Osmanlı İmparatorluğu'nda, çoğunlukla 1915'te olmak üzere devletin son dönemlerinde Ermeni tebaaya yönelik sistematik olarak gerçekleşen katliam ve zorunlu göçlerin bazı ülkelerce, soykırım olarak siyaseten kabulüdür. Holokost ve soykırım üzerine çalışan birçok tarihçi ve akademik kuruluş, olayların Ermeni Soykırımı şeklinde adlandırılmasında fikir birliğine varmışlardır.^{[1]A Brief History of the Armenian Genocide.[2]Monroe, Kristen Renwick. Ethics in an age of terror and genocide : identity and moral choice. Princeton University Press, 2012, s. 13.[3]Loytomaki, Stiina. Law and the Politics of Memory: Confronting the Past. Routledge, 2014, s. 31.[4]Frey, Rebecca Joyce. Genocide and international justice. Facts On File, 2009, s. 83.[5]Editors, History com. Armenian Genocide.} Hükûmetlerin katliamları soykırım olarak tanımasında tarihçilerin görüşleri kadar, ülkelerinde yaşayan Ermeni toplulukların lobicilik faaliyetleri de etkili olmaktadır.^{[6]Gregg, Heather S.. Divided They Conquer: The Success of Armenian Ethnic Lobbies in the United States. American Political Science Association, 28 Ağustos 2002.[7]El reconocimiento del genocidio armenio en Latinoamérica. La Asociación Latinoamericana de Ciencia Política, 2017.[8]» Noticias » Mundo » Europa » Francia El genocidio armenio, arma arrojadiza en la campaña presidencial francesa. Corporación de Radio y Televisión Española, 18 Şubat 2012.} Yaşanan olayların soykırım olduğu görüşünü doğrudan reddeden ülkeler Türkiye ve yakın ilişkiler sürdürdüğü Azerbaycan ile Pakistan'dır; Türkiye ile Azerbaycan yaşanan olayların soykırım olarak herhangi bir ülke tarafından tanınması durumunda açıkça o ülkeleri ekonomik ve diplomatik yaptırımlarla tehdit etmektedir. Aynı şekilde Türkiye ile siyasi ilişkileri kötü gitmekte olan veya ihtilafa düşmüş bazı ülke ve kuruluşlar siyasi misilleme olarak kimi zaman yaşanan olayları soykırım olarak tanımayı bir koz olarak öne sürmekte veya soykırım olarak doğrudan tanımaktadır.^{[9]1915'i tanımak İsrail'in ahlaki görevi. Radikal, 16 Şubat 2009.[10]Cу-24 сбит Турцией: ответ России, экономические последствия, все новости. Pravo.ru, 27 Kasım 2015.[11]Syrian President Finally Recognizes the Armenian Genocide. Asbarez, 28 Ocak 2014.[12]Libyan Parliament Recognizes Armenian Genocide—But Which Parliament?. Armenian Weekly, 23 Nisan 2019.}

2019 yılı itibarıyla Almanya, Brezilya, Fransa, İtalya, Kanada ve Rusya'nın ve 29 ülkenin yanı sıra ABD Başkanı Joe Biden'ın 24 Nisan 2021 tarihli konuşmasıyla ABD tarafından da resmen tanınmıştır.^{[13]Alabama Becomes 49th U.S. State to Recognize the Armenian Genocide. Armenianweekly.com, 20 Mart 2019.}

Soykırım olarak tanıyan kuruluş ve ülkeler

Kuruluşlar

• BM Ayrımcılığın Önlenmesi ve Azınlıkların Korunması Alt Komisyonu^{[14]UN Sub-Commission on Prevention of Discrimination and Protection of Minorities.}

• Avrupa Konseyi (1998,^{[15]Council of Europe Parliamentary Assembly Resolution, April 24, 1998.} 2001^{[16]Council of Europe Parliamentary Assembly Resolution, April 24, 2001.})

• Avrupa Parlamentosu (1987,^{[17]European Parliament Resolution.} 2000,^{[17]European Parliament Resolution.} 2002,^{[17]European Parliament Resolution.} 2005,^{[17]European Parliament Resolution.} 2015)

• Dünya Kiliseler Konseyi^{[18]World Council of Churches, August 10, 1983.}

• İnsan Hakları Derneği^{[19]Human Rights Association of Turkey, Istanbul Branch, April 24, 2006.}

• YMCA Avrupa Birliği^{[20]European Alliance of YMCAs, July 20, 2002.}

• Permanent Peoples' Tribunal^{[21]Permanent Peoples' Tribunal, Verdict of the Tribunal.}

• Mercosur Parlamentosu (2007)^{[22]Mercosur recognizes the Armenian Genocide.}

Ülkeler

Almanya,

Kıbrıs,^{[23]Cyprus House of Representatives Resolution, April 29, 1982.}

Arjantin, (2 yasa,^{[24]Argentina Law, March 18, 2004.[25]Argentina Law, January 15, 2007.} 3 önerge^{[26]Argentina Senate Resolution, May 5, 1993.[27]Argentina Senate Resolution, April 20, 2005.[28]Argentina Senate Resolution, August 20, 2003.})

Litvanya,^{[29]Lithuania Assembly Resolution, December 15, 2005.}

Avusturya,

Lübnan,^{[30]Lebanon Chamber of Deputies Resolution, April 3, 1997.}

Belçika,^{[31]Belgium Senate Resolution, March 26, 1998.}

Lüksemburg, (2015)

Bolivya, (2014)^{[32]Arşivlenmiş kopya.}

Paraguay, (2015)^{[33]Paraguay's Senate Recognizes Armenian Genocide. 29 Ekim 2015.}

Brezilya, (2015)^{[34]Brezilya senatosu 1915’i ‘soykırım’ olarak tanıdı, 30 Mayıs 2015.}

Polonya,^{[35]Poland Parliament Resolution, April 19, 2006.}

Bulgaristan,^{[36]Bulgarian Parliament Accepts Armenian Genocide Recognition Bill}

Rusya,^{[37]Russia Duma Resolution, april 14, 1995.}

Ermenistan,

Slovakya,^{[38]Slovakia Resolution, November 30, 2004.}

Fransa, (1998,^{[39]France National Assembly Law, May 28, 1998.} 2000,^{[40]France Senate Law, November 7, 2000.} 2001,^{[41]France Law, January 29, 2001.} 2006^{[42]Proposition de loi complétant la loi n° 2001-70 du 29 janvier 2001 relative à la reconnaissance du génocide arménien de 1915 , Fransa Ulusal Meclisi, 12 April 2006})

Suriye,^{[11]Syrian President Finally Recognizes the Armenian Genocide. Asbarez, 28 Ocak 2014.[32]Arşivlenmiş kopya.}

Hollanda,^{[43]Netherlands Parliament Resolution, December 21, 2004.}

Şili,^{[44]Chile Senate Resolution, June 5, 2007.}

İsveç,^{[45]Sweeden Recognized the Armenian Genocide.}

Uruguay, (1965,^{[46]Uruguay Senate and House of Representatives Resolution, April 20, 1965.} 2004^{[47]Uruguay Law, March 26, 2004.})

İsviçre,^{[48]Switzerland (Helvetic Confederation) National Council Resolution, December 16, 2003.}

Vatikan,^{[49]Vatican City Communiqué, November 10, 2000.}

İtalya,^{[50]Italy Chamber of Deputies Resolution, November 16, 2000.}

Venezuela,^{[51]Venezuela National Assembly Resolution, July 14, 2005.}

Kanada, (1996,^{[52]Canada House of Commons Resolution, April 23, 1996.} 2002,^{[53]Canada Senate Resolution, June 13, 2002.} 2004^{[54]Canada House of Commons Resolution, April 21, 2004.})

Yunanistan,

Portekiz, (2019^{[55]Portugal’s Parliament Recognizes Armenian Genocide.})

Libya,^{[12]Libyan Parliament Recognizes Armenian Genocide—But Which Parliament?. Armenian Weekly, 23 Nisan 2019.} (Tobruk hükûmeti)

Eyalet ve bölgeler

ABD eyaletleri

Amerika Birleşik Devletleri'nde, 13 Mart 2022 itibarıyla 50 eyaletin tamamı Ermeni Soykırımı'nı resmi olarak tanımaktadır.^{[56]Mississippi Governor Proclamation. armenian-genocide.org, 13 Mart 2022.[57]Mississippi becomes the 50th US state to recognize the Armenian Genocide. armradio.am, 6 Mayıs 2022.}

Diğer

Birleşik Krallık'ın parçaları olan Galler, İskoçya ve Kuzey İrlanda soykırım olarak tanımlamaktadır. 20 Nisan 2007'de, Bask Parlamentosu soykırım olarak tanımlayan bir deklarasyon yaptı.^{[58]En el 90.º aniversario del genocidio armenio.} Avustralya'nın Yeni Güney Galler eyaleti Ermeni Kırımı'nı bir soykırım olarak kabul ediyor.^{[59]Güney Avustralya eyaleti de 'soykırım' dedi.}

Soykırım olarak tanımayan ülkeler

Türkiye

2014'ten bu yana her yıl 24 Nisan'da (Ermeni Soykırımı'nı Anma Günü) Recep Tayyip Erdoğan resmi taziye mesajı gönderir: "Birinci Dünya Savaşı’nın dayattığı zorlu koşullarda hayatını kaybeden Osmanlı Ermenilerini anmak üzere bugün İstanbul Ermeni Patrikhanesinin çatısı altında toplanmış bulunuyorsunuz. Vefat eden Osmanlı Ermenilerini bir kez daha saygıyla yâd ediyor, hayatta olan yakınlarına samimi taziyelerimi iletiyorum."^{[60]T.C.CUMHURBAŞKANLIĞI : Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın Türkiye Ermenileri Patriği Sayın Sahak Maşalyan’a gönderdikleri mesaj.}