# Eremya Çelebi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Eremya_%C3%87elebi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Eremya Çelebi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Eremya_%C3%87elebi (CC-BY-SA-4.0)

**Eremya Çelebi Kömürciyan** ya da **Eremya Çelebi** (Mayıs 1637 - 15 Temmuz 1695),[^1] 17. yüzyıl [Ermeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeniler) şair, tarihçi, tercüman ve matbaacısıdır.[^2]

[İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'un Langa semtinde doğan Eremya Çelebi Kömürciyan annesinin amcası olan Hacı Ambağum tarafından yetiştirildi. [Ermenice](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermenice)nin yanı sıra [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e), [Rumca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanca) ve bazı [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa) dillerini öğrendi. Hacı Ambağum'un ölümünden sonra bir Ermeni tüccar olan Abro Çelebi'nin çocuklarına hocalık yaptı.[^3] Abro Çelebi zamanın sadrazamı [Köprülü Fazıl Ahmet Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BC_F%C3%A2z%C4%B1l_Ahmed_Pa%C5%9Fa)'ya çok yakındı. Bu sayede Kömürcüyan devlet işlerini öğrendi ve çok nüfuzlu kişilerle tanıştı.[^4]

Kömürciyan'ın babası ve her iki kardeşi de papazdı. [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep), [Kudüs](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kud%C3%BCs) ve [Eçmiadzin](https://turkipedia.org/tr/wiki/E%C3%A7miyazin)'e sık sık giderek kilisenin sorunlarında arabuluculuk yaptı. Langa'daki Surp Sarkis Kilisesinde bir okul ve matbaa açtı. Bu matbaa [İbrahim Müteferrika](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_M%C3%BCteferrika)'nın matbaasından önce olmakla beraber sadece [Ermenice](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermenice) basım yaptığı için Türk basın tarihinde yer almamıştır.

Kömürciyan çok sayıda kitap yazdı. Bu kitapların çoğu [Ermenice](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermenice) olmakla beraber çok miktarda Türkçe kelimeler ve deyimler de içermektedir. Bu eserlerin çoğu [Venedik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik) [Kudüs](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kud%C3%BCs) ve [Eçmiadzin](https://turkipedia.org/tr/wiki/E%C3%A7miyazin)'deki çeşitli manastırlarda saklanmaktadır.

## Eserleri

Eserlerinden bazıları şunlardır

1. *Osmanlı Tarihi* ([Osman Gazi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osman_Gazi)'den zamanın padişahı [IV. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/IV._Mehmed)'e kadar olan 19 Osmanlı padişahının hayat hikâyeleri)
2. *İstanbul Yangını Tarihi* (1660 Yangını hakkında bilgiler)
3. *İstanbul Tarihi* (Ermeniceden 1988'de Türkçeye çevrildi)
4. *Ruzname* (1648-1663 yılları arasındaki olayların dökümü)
5. *Vekayiname* (Ruzname'ye benzer ancak 42 yıllık bir dönemi kapsar)
6. [*Beç*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Viyana)* Kuşatmasının Tarihi*
7. *Sahte Peygamber Sabetay* (Sabetay Sevi olayı hakkında bir kitap)
8. *Abro Çelebi Manzumesi* (Abro Çelebi'nin hayatı hakkında 5 ciltlik manzum eser)
9. *Coğrafya* (İran, Hindistan ve Anadolu'nun Coğrafyası)
10. *Girit'teki Surp Karabet Kilisesi* ([Girit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Girit)'in fethedilmesinden sonra yazılmıştır)
11. *Mizah hikâyeleri*
12. *Dini Meseleler* (Ermeni Kilisesinin Rum Ortodoks ve Yahudi dini ile karşılaştırılması)
13. *Şiirler, Mektuplar ve Eleştiriler*
14. *Büyük İskender'in Hayatı* (Osmanlıca) "Kitap Hikaye-i Cihangir İskender Zürlkarneyn, Lisan Ermenyandan Lisan Türkçe-i Est El-Hakir Eremya"

[^1]: Dünden Bügüne İstanbul Ansiklopedisi, "Kömürciyan, Eremya Çelebi", Cilt 5 s.86, Tarih Vakfı Yurt Yayınları
[^2]: İstanbul Tarihi XVII. Asırda İstanbul, Eren Yayıncılık, İstanbul, 1958, s. VII - XXI
[^3]: ZİYA YILMAZER, "EREMYA ÇELEBİ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/eremya-celebi (16.03.2020). <https://islamansiklopedisi.org.tr/eremya-celebi</nowiki>>
[^4]: İstanbul Tarihi XVII. Asırda İstanbul, Eren Yayıncılık, İstanbul, 1958, s. VII - XXI