# Erdel Seferi (1613)

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel_Seferi_(1613)
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Erdel Seferi (1613), https://tr.wikipedia.org/wiki/Erdel_Seferi_%281613%29 (CC-BY-SA-4.0)

![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/Oradea_by_Braun_Hogenberg_%28middle_size%29_%2897693279%29.jpg/1280px-Oradea_by_Braun_Hogenberg_%28middle_size%29_%2897693279%29.jpg)
* (Georg Braun, public-domain)*

- **Çatışma:** Erdel Seferi (1613)
- **Parçası:** Osmanlı-Macaristan Savaşları
- **Tarih:** Eylül-Ekim 1613
- **Yer:** Erdel
- **Bölge:** Macaristan
- **Sonuç:** Erdel Prensliği üzerindeki Osmanlı hâkimiyeti pekişti
- **Coğrafi değişiklikler:** Yanova ve Lipova doğrudan Osmanlı topraklarına katıldı
- **Savaşan:** Osmanlı İmparatorluğu; Kırım Hanlığı; Eflak Prensliği; Boğdan Prensliği; 20px Erdel Prensliği
- **Komutan:** İskender Paşa; Macaroğlu Ali Paşa; Canıbek Giray; Radu Mihnea; 20px Batori Gabor
- **Güç:** 60-80.000; 20-25.000

**Erdel Seferi**, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun kendine tâbi [Erdel Prensliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel_Prensli%C4%9Fi) üzerine 1613 yılında icra ettiği askerî harekât.

[Kanije Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kanije_%28eyalet%29) [İskender Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skender_Pa%C5%9Fa_%28%C3%96zi_beylerbeyi%29) komutasındaki Osmanlı ordusu [Erdel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel)'e girerek Prens [Batori Gabor](https://turkipedia.org/tr/wiki/Batori_Gabor)'u (1608-1613) tahttan indirip anılan Prenslikte asayişi sağladı ve [Betlen Gabor](https://turkipedia.org/tr/wiki/Betlen_Gabor)'u (1613-1629) tahta geçirdi.

## Harekât öncesi

![Erdel Prensi Batori Gabor (1608-1613)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4d/BathoriG.jpg)
*Erdel Prensi Batori Gabor (1608-1613) (The original uploader was Erdelyiek at İngilizce Vikipedi ., public-domain)*

1613 yılında [Betlen Gabor](https://turkipedia.org/tr/wiki/Betlen_Gabor)[^1] [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a gelerek kardeşi [Erdel Prensi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel_prensleri_listesi) [Batori Gabor](https://turkipedia.org/tr/wiki/Batori_Gabor)'u yaptığı zulümler nedeniyle [İskender Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skender_Pa%C5%9Fa_%28%C3%96zi_beylerbeyi%29) aracılığıyla [Sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) [Nasuh Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nasuh_Pa%C5%9Fa)'ya şikayet etti. Bu şikâyetler arasında Erdel Prensinin genç kızları taciz etmesi ve eşlerini kendine teslim eden asilzadeleri terfi ettirmesiydi[^2]. Kaldı ki, Osmanlılar Bathori Gabor'un 1611 yılında [Eflak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eflak_Voyvodal%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'ı istila ederek [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'dan kendisinin aynı zamanda [Eflak Prensi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eflak_h%C3%BCk%C3%BCmdarlar%C4%B1_listesi) olarak tanınmasını ve istilası sırasında uğradığı "zararlar" için tazminat istemesini unutmamışlar ve Gabor'u *Deli Kral* olarak adlandırmaya başlamışlardı.[^3] 1611 yılında [Erdel harekâtıyla](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel_Seferi_%281611%29) Gabor'u geri adım atmaya zorlayan Osmanlı başkenti, 1613 yılında ise [Erdel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel)'deki huzursuzluğu nihaî olarak sonlandırmak üzere İskender Paşa'yı görevlendirdi.

## Harekât

İskender Paşa 25.000 kişilik ordusuyla ve beraberinde [Betlen Gabor](https://turkipedia.org/tr/wiki/Betlen_Gabor)'la ilerleyerek [Özi Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silistre_%28eyalet%29) [Macaroğlu Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaro%C4%9Flu_Ali_Pa%C5%9Fa)'nın kuvvetleriyle birleşti. Buna mukabil, [Sebeş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sebe%C5%9F)'te Erdel Prensi [Batori Gabor](https://turkipedia.org/tr/wiki/Batori_Gabor)'un emrinde yaklaşık 15-20.000 kişilik bir ordu vardı. İskender Paşa komutasındaki [Osmanlı ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu) 19 Eylül 1613 tarihinde [Demirkapı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Demirkap%C4%B1_%28Tuna%29) bölgesinden [Erdel Prensliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel_Prensli%C4%9Fi) topraklarına girdi. Osmanlı ordusu ileri harekâtını sürdürürken, İskender Paşa da [Erdel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel)'in en ücra köylerine kadar beyannameler dağıttırdı ve Padişah [I. Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Ahmed)'in Erdel Prensinin değiştirilmesi hakkındaki iradesini Erdel halkına tebliğ etti.

[Deva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deva%2C_Romanya)'da konuşlanan Osmanlı ordusunun harekâtıyla eşzamanlı olarak [Eflak Voyvodası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eflak_Voyvodal%C4%B1%C4%9F%C4%B1) [Radu Mihnea](https://turkipedia.org/tr/wiki/Radu_Mihnea) komutasındaki Eflak birlikleri güneyden, [Canıbek Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Can%C4%B1bek_Giray) komutasındaki [Kırım atlıları](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) doğudan [Erdel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel)'i istila etmeye başladılar.[^4] Yaklaşık 40.000 atlıdan oluşan Kırım ordusu [Boğdan Prensliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fdan_Prensli%C4%9Fi) topraklarından [geçtikten](https://turkipedia.org/tr/wiki/Transit_ge%C3%A7i%C5%9F) sonra Erdel topraklarına girdi ve [Hermannstadt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sibin)'ta konuşlandı. Bunun üzerine, âsi Prens [Batori Gabor](https://turkipedia.org/tr/wiki/Batori_Gabor) Deva'daki Osmanlı ve Hermannstadt'taki Kırım ordusu arasında kalmamak için kuzeye doğru [Kolojvar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kalo%C5%9F) cihetine firar etti.

Bunun üzerine Osmanlı ve Kırım orduları [Kolojvar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kalo%C5%9F) üzerine yürüdü. Atlıların süratiyle burada Erdel ordusuna yetişen Kırım ordusu [Kaloşvar Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kalo%C5%9Fvar_Muharebesi_%281613%29)'nde hasmını yenilgiye uğrattı ve yüksek sayıda esir aldı. Bu tehlike karşısında [Batori Gabor](https://turkipedia.org/tr/wiki/Batori_Gabor) yanında kalan az sayıda askerle [Erdel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel)'den kuzeye doğru kaçarken[^5] [Kırım Hanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_hanlar%C4%B1_listesi) [Canıbek Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Can%C4%B1bek_Giray) Erdel ordusundan alınan esirleri [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a gönderdi.[^6]

Bu gelişmelerin ardından İskender Paşa [Kolojvar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kalo%C5%9F)'a girerek [Erdel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel) Diyeti'ni toplattı ve [Betlen Gabor](https://turkipedia.org/tr/wiki/Betlen_Gabor)'u prens seçtirdi. Adıgeçene [Eflak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eflak_Voyvodal%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ve [Boğdan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fdan_Prensli%C4%9Fi) Prenslikleriyle iyi geçinmesi koşuluyla hükûmet alametleri gönderileceğini taahhüt etti.[^7] Ayrıca, [Yanova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ineu) ve [Lipova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lipova%2C_Arad)'yı [Erdel Prensliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel_Prensli%C4%9Fi)'nden kopararak (bu iki kent 1595 yılında anılan Prenslik tarafından işgal edilmişti) [Temeşvar Beylerbeyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Teme%C5%9Fvar_%28eyalet%29)'ne bağlamak suretiyle yeniden doğrudan Osmanlı idaresi altına aldı.[^8]

Çevresinde belirli bir kuvvet toplayan sabık prens [Batori Gabor](https://turkipedia.org/tr/wiki/Batori_Gabor) ise [Erdel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel)'e geri dönmeye çalıştıysa da, 27 Ekim 1613 tarihinde [Varad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Varad)'da pusuya düşürülerek öldürüldü.[^9]

## Harekât sonrası

[İskender Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skender_Pa%C5%9Fa_%28%C3%96zi_beylerbeyi%29) bir süre [Erdel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel)'de kalarak bu Prenslikteki Osmanlı hâkimiyetini pekiştirdi.

Osmanlılar tarafından [Erdel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel_Prensli%C4%9Fi) tahtına çıkarılan [Betlen Gabor](https://turkipedia.org/tr/wiki/Betlen_Gabor) önce [Budin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin)'i ziyaret etti.[^10] Ardından kardeşi Ştefan Bathori'yi [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a göndererek prensliğinin tasdikin talep etti. Padişah [I. Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Ahmed) 14 Haziran 1614'te, Betlen Gabor'a verdiği [ahidnâme](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahidn%C3%A2me)yle Prensin ve soyluların [Bâb-ı Âli](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%A2b-%C4%B1_%C3%82li)'ye karşı vazifelerini harfiyen yerine getirdikleri müddetçe [Erdel Prensliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel_Prensli%C4%9Fi)'nin güvenliği teminat garanti altına alındı.[^11] İskender Paşa tarafından 17 Temmuz 1614'te verilen ilave bir ahidnâmeyle ayrıca, Prensliğin sınır meseleleri, esirlerin iadesi ve komşu Prensliklerle ilişkileri de düzenlendi.[^12]

Osmanlıların [Erdel Prensliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel_Prensli%C4%9Fi) üzerindeki hâkimiyetini pekiştirmesinin ardından [Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'yla [Zitvatorok Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zitvatorok_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'nın (1606) güncellenmesine yönelik müzakereler başladı (Almanlar da 6 Mayıs 1615'te imzalanan Tyrnau Antlaşması'yla Betlen'in Prensliğini tanımışlardı). 1 Temmuz 1615'te [Viyana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Viyana)'da imzalanan [Türk-Alman Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Viyana_Antla%C5%9Fmas%C4%B1_%281615%29) 9 Eylül'de [I. Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Ahmed) tarafından onaylandı.

[^1]: Naima tarihinde Koca Betlen denmektedir (C. 3, s. 292)
[^2]: "Tündérkert fejedelme: Báthory Gábor [Prince of the Pixies' Garden: Gabriel Gáthory]" (Macarca), László Nagy, Zrínyi Kiadó (1988), ISBN 963-326-947-4, s.140
[^3]: "The International Political Background (1541–1699); The Legal Status of the Principality of Transylvania in Its Relations with the Ottoman Porte", Călin Felezeu, In Pop, Ioan-Aurel; Nägler, Thomas; Magyari, András (eds.). The History of Transylvania, c.II (From 1541 to 1711), Romanian Academy, Center for Transylvanian Studies (2009), ISBN 978-973-7784-04-9, s.34
[^4]: "The Emergence of the Principality and its First Crises (1526–1606)", Gábor Barta, In Köpeczi, Béla; Barta, Gábor; Bóna, István; Makkai, László; Szász, Zoltán; Borus, Judit (eds.). History of Transylvania. Akadémiai Kiadó (1994), ISBN 963-05-6703-2, s.313
[^5]: "Cronica Transilvaniei (1608-1665)", Georg Kraus, s. 32-33
[^6]: Başbakanlık Osmanlı Arşivi, MD. nr. 80, s. 167, h. 423
[^7]: "Osmanlı Devleti ve Eflak-Boğdan İlişkileri (1574-1634)", Yusuf Heper, Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Ocak, 2020), s.250
[^8]: "Türkiye Tarihi", Yılmaz Öztuna, Hayat Kitapları, İstanbul (1965), c.8, s.203
[^9]: "Tündérkert fejedelme: Báthory Gábor [Prince of the Pixies' Garden: Gabriel Gáthory]" (Macarca), László Nagy, Zrínyi Kiadó (1988), ISBN 963-326-947-4, s.282-283
[^10]: "Türkiye Tarihi", Yılmaz Öztuna, Hayat Kitapları, İstanbul (1965), c.8, s.204
[^11]: "Sultan IV. Murad'ın Erdel Prensi I. George Rakoçi'ye Yazdığı Berat", Adem HANDŽIĆ, (Sırpça-Hırvatçadan çeviren: Aykut Aydoğdu), Balkan Araştırma Enstitüsü Dergisi / Journal of Balkan Research Institute, c.6, Sy. 2, (Aralık 2017), s.386
[^12]: "Osmanlı Tarihi", Joseph von Hammer, c.8, s.153-154