# Engizisyon Tarihi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Engizisyon_Tarihi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Engizisyon Tarihi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Engizisyon_Tarihi (CC-BY-SA-4.0)

- **Yazar:** Ziya Paşa
- **Basım tarihi:** 1882
- **Ülke:** Osmanlı İmparatorluğu
- **Dil:** Osmanlı Türkçesi
- **Konu:** Engizisyon, din ve siyaset, insan hakları
- **Tür:** Tarih, çeviri

**Engizisyon Tarihi**, [Ziya Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ziy%C3%A2_Pa%C5%9Fa) tarafından 1882 yılında [Fransızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zca)dan [Osmanlı Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1ca)ne çevrilmiş tarihî bir eserdir.[^1] Kitap, 15. yüzyılda [İspanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0spanya)'da kurulan [Engizisyon Mahkemeleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Engizisyon)'nin kuruluşu, işleyişi ve özellikle [Yahudiler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yahudiler)e yönelik uygulamaları konu almaktadır.[^2]

## Konu

Eserde, İspanyol Engizisyonu'nun dinî ve siyasî amaçlarla bir baskı aracı olarak nasıl kullanıldığı ele alınmaktadır. Engizisyon mahkemelerinin işkence yöntemleri, halk üzerindeki etkisi ve [Katolik Kilisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Katolik_Kilisesi)'nin otoriter yapısı detaylı biçimde aktarılmaktadır. Çeviri, Fransız tarihçiler Cheruel ve Lavallée’nin çalışmalarına dayanmaktadır. Ziya Paşa'nın dil ve anlatım tarzı, [Tanzimat dönemi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanzimat) düşünsel atmosferini yansıtmaktadır. Metin, sadece tarihsel bir süreci aktarmakla kalmaz; aynı zamanda dinî bağnazlık ve otoriter yönetim anlayışına yönelik dolaylı eleştiriler de içermektedir. Bu yönüyle eser, Tanzimat aydınlarının Batı ile kurduğu entelektüel ilişkiyi ve Aydınlanma düşüncesine olan ilgilerini yansıtmaktadır.[^3]

## Önemi

*Engizisyon Tarihi*, Osmanlı aydınlarının [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa) tarihine ve özgürlük düşüncesine duyduğu ilgiyi yansıtan önemli bir çeviri eserdir. Ziya Paşa’nın din, devlet ve birey ilişkilerine yönelik görüşleri bu eser aracılığıyla dolaylı biçimde ortaya konulmuştur. Eser, Tanzimat dönemi edebiyatı içerisinde Batı etkisiyle kaleme alınmış çeviri tarih kitapları arasında yer almaktadır.

[^1]: ZİYA PAŞA. <https://turkmaarifansiklopedisi.org.tr/ziya-pasa>
[^2]: ZİYÂ PAŞA. <https://islamansiklopedisi.org.tr/ziya-pasa--sair>
[^3]: 1875 Yılına Kadar Türk Edebiyatında Endülüs. <https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/512451>
