# Emir (ünvan) > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Emir_(%C3%BCnvan) > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Emir (ünvan), https://tr.wikipedia.org/wiki/Emir_%28%C3%BCnvan%29 (CC-BY-SA-4.0) ![Timur İmparatorluğu'nun kurucusu Timur.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/00/Timur_reconstruction03.jpg) *Timur İmparatorluğu'nun kurucusu Timur. (user:shakko, CC-BY-SA-3.0)* **Emir** (أمير *Transliterasyon|ar|DIN|ʾamīr*), [Arap ülkeleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_d%C3%BCnyas%C4%B1), [Batı Afrika](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1_Afrika), [Afganistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afganistan) ve [Hindistan altkıtası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hint_alt_k%C4%B1tas%C4%B1)ndaki çeşitli yerlerde kullanılan bir [kral](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kral), [aristokrat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aristokrasi) veya [askerî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Askeriye) olarak yüksek bir makam ünvanını ifade eder. Terim, bir "komutan", "general" veya "lider" anlamına gelecek biçimde de [Emîrü'l-mü'minîn](https://turkipedia.org/tr/wiki/Em%C3%AEr%C3%BC%27l-m%C3%BC%27min%C3%AEn) olarak yaygın biçimde kullanılmıştır. [Dişi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Di%C5%9Fi)l formu **emire** (أميرة *Transliterasyon|ar|DIN|ʾamīrah*) kelimesidir. "Prens" olarak çevrildiğinde, "" kelimesi [egemen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Egemen_devlet) bir [prensliğe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Prenslik) benzer. Çağdaş kullanımda bu terim, bir Emirliğin Müslüman bir [devlet başkanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Devlet_ba%C5%9Fkan%C4%B1)nı veya İslamî bir örgütün liderini belirtebilir. ## Kökenleri ![Sicilyalı Emir İtalya'nın Messina şehrini fethedişi.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Assedio_di_Messina_1040.jpg/1280px-Assedio_di_Messina_1040.jpg) *Sicilyalı Emir İtalya'nın Messina şehrini fethedişi. (Author of the en:Madrid Skylitzes, public-domain)* ![1839 yılında Afganistan'daki Dürrânî Emirliği mahkemesi.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/24/Shuja_Shah_Durrani_of_Afghanistan_in_1839.jpg) *1839 yılında Afganistan'daki Dürrânî Emirliği mahkemesi. (James Rattray (1818-1854), public-domain)* ![Kano Emiri](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/41/Emir_of_Kano_on_his_throne_092016.jpg/1280px-Emir_of_Kano_on_his_throne_092016.jpg) *Kano Emiri (DonCamillo, CC-BY-SA-4.0)* "Lord" veya "[başkomutan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C5%9Fkomutan)" anlamına gelen *Emir*, [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a) " *Transliterasyon|ar|DIN|a-m-r* " kökünden türetilmiştir. Başlangıçta sadece "komutan" anlamına gelen bu ünvan, daha küçük devletlerin liderlerinin, valilerinin veya yöneticilerinin ünvanı olarak kullanılmaya başlandı. Modern Arapçada kelime "Prens" anlamında kullanılmaya başlamıştır. Kelime, *Dil|fr|émir* kelimesinden 1593'te [İngilizce](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizce)ye de girmiştir.[^1] Araplarda ve bazı Müslüman ülkelerde bir kavim, şehir veya ülkenin lideri anlamında kullanılır.[^2] [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam) peygamberi [Muhammed](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed)'in ünvanlarından biridir. [Kitâb-ı Mukaddes](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kit%C3%A2b-%C4%B1_Mukaddes)'te, [Tesniye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tesniye_Kitab%C4%B1) 26:18 ve [İşaya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C5%9Faya) 3:10'da geçmekte olan bu kelime [İbranice](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0branice)de de benzer anlama sahip bir fiil olarak kullanılır. ## Prenslik, bakanlık ve asalet ünvanları ![Buhara emiri Muhammed Alim Han. (Fotoğraf, 1911'de Sergey Prokudin-Gorsky tarafından çekilmiştir.)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/Prokudin-Gorskii-19-v2.png/1280px-Prokudin-Gorskii-19-v2.png) *Buhara emiri Muhammed Alim Han. (Fotoğraf, 1911'de Sergey Prokudin-Gorsky tarafından çekilmiştir.) (Sergueï Prokoudine-Gorski, public-domain)* - [Katar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Katar) ve [Kuveyt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuveyt) hükümdarları şu anda emir ünvanına sahiptir.[^3][^4][^5] - [Suud Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suud_Hanedan%C4%B1)'nın tüm üyeleri *emir* (prens) ünvanına sahiptir.[^6][^7][^8] - [Halifeler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hil%C3%A2fet) ilk olarak "Müminlerin Komutanı" anlamında *Emirü'l-Müminin* ünvanını kullandılar ve [İslam devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam_devleti), özellikle militanlar üzerindeki liderliklerini bu şekilde vurguladılar. Emirü'l-Müminin [Ömer bin Hattab](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96mer)'ın Ebubekir'den sonra ikinci halife seçilmesi sırasında kabul edilmiş bir ünvandır.[^9] Ünvan, sultanlar ve padişahlar da dahil olmak üzere diğer [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman) hükümdarlar tarafından da benimsendi. [Şii](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik) Müslümanlar için hâlâ bu ünvan 4. halife [Ali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali)'ye *Emirü'l-Müminin* olarak verilmektedir. - [Emevîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emev%C3%AEler) döneminde emirlerin yönetsel ve malî yetkileri vardı. [Abbâsîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abb%C3%A2s%C3%AEler) döneminde ise malî işlerden sorumlu ayrı bir yönetici atandığından, emirlerin yetkileri bir ölçüde azaldı. Bazen, [Ağlebîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C4%9Fleb%C3%AEler)de ve [Tâhirîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%A2hir%C3%AEler)de olduğu gibi halifeye simgesel bağlılık gösteren emirler, kendi illerinde gerçekte bağımsız birer hükümdar durumundaydılar. Bazen de ili önce zorla ele geçirip, ardından yasallığının onaylanması için de halifeye başvururlardı. Özellikle Abbâsî halifesi [Mutasım](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mutas%C4%B1m)'dan sonra halifeler Türk birliklerine söz geçirememeye başladılar ve Türk komutanlar bulundukarı yerin hakimi olduklarında kendilerini [*Emîrü’l Ümerâ*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Em%C3%AEr%C3%BC%E2%80%99l_%C3%BCmer%C3%A2) ("Emirlerin Emiri") ilan edip bu ünvanı taşımaya başladılar.[^10] - [Abbâsî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abb%C3%A2s%C3%AEler) halifesi [Râzî](https://turkipedia.org/tr/wiki/R%C3%A2z%C3%AE_%28Abb%C3%A2s%C3%AE_halifesi%29), [İbn Raik](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0bn_Raik) için *Emirü'l-ümera* ünvanını üretti; ünvan çeşitli İslamî monarşilerde kullanıldı. Irak'ta, modern devletten önce krallıkları yöneten [Şammar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eammar) ve [Khuzaʽah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ban%C5%AB_Khuza%CA%BDah) kabileleri gibi en büyük kabilelerden önceki Emirlerin doğrudan torunları, kraliyet ailesinin soyu olarak Şeyh veya Prens ünvanını kullanmıştır.[^11] - [Büyük Selçuklular](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)da emir ünvanı, devlet adamları ve hizmetlileri için kullanılırdı. Emir-i büzürg (büyük vezir), emir-i alem (sancaktar), emir-i camehane (esvapçıbaşı) görevlerinde olurdu. Ayrıca emir-i sipehsalar, emir-i emiran gibi askerî rütbeleri gösteren ünvanlar da vardı. - [İlhanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lhanl%C4%B1lar)da emir [noyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Noyan_%28%C3%BCnvan%29) ile eşanlamlıydı ve eyalet valilerine verilen bir ünvandı. Bu ünvan bazı İlhanlı saray görevlileri için de kullanılmıştır. - Emir ünvanı, 1517'de halifeliği devralan [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) hükümdarlarınca az da olsa kullanıldı. Osmanlılarda ilk hükümdarlar birer emir sayılmakla birlikte, bu ünvanı yalnızca, [I. Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Bayezid)'in (Yıldırım) oğlu [Süleyman Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleyman_%C3%87elebi_%28emir%29) (*Emir Süleyman* olarak) doğrudan kullanmıştır. - [Anadolu beylikleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_beylikleri)nde ve Osmanlılarda Emir ünvanının yerini [*Bey*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bey) aldı, Emirü'l-ümera karşılığı olarak da [Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beylerbeyi) kullanıldı. Ama Mekke valilerine Emir-i Mekke, hacıların güvenliğini sağlayan Şam valilerine de [emirü'l-hac](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac_emiri) dendi. - Daha sonra emir ünvanı [Orta Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Asya)'da, özellikle [Buhara Emirliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buhara_Emirli%C4%9Fi) ve [Afganistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afganistan)'daki bağımsız devletlerin hükümdarlarınca da benimsendi. - Yakın dönemde devlet kurma girişimlerinde de bu ünvanın kullanıldığı [Kafkasya Emirliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya_Emirli%C4%9Fi) gibi örnekler görülebilmektedir.[^12] - Eskiden [Lübnan](https://turkipedia.org/tr/wiki/L%C3%BCbnan)'da, yönetici emir, hâlâ hükûmdarın ünvanı olduğunu belirterek *el-Emir el-Hakîm* biçimini resmî olarak kullanıyordu. Ünvanın [Dürzi](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%BCrziler) ve [Hristiyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hristiyanl%C4%B1k)lar tarafından da kullanıldığı dönemler olmuştur. - *Emir* kelimesi, belirli bağlamlarda liderler için daha az resmî olarak kullanılmaktadır. Örneğin, [Mekke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekke)'ye giden bir hacı grubuna, *emir hacı* denebilmektedir; bu ünvan, bazen yönetici prensler tarafından (Müslüman dindarlığının bir işareti olarak) bazen kendi adlarıyla birlikte de kullanılır. - *Emirzade*, bir prensin oğlu ([Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a) patronimik eki *-zade*) anlamındadır ve Pers [şehzade](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade)lerine ünvanı verilir. - [Nijerya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nijerya)'nın ağırlıklı olarak Müslüman olan kuzey bölgelerinin geleneksel yöneticilerinin emir ünvanını kullandıkları bilinirken, artık feshedilmiş imparatorluklarının itibari hükümdarı resmen Sokoto Sultanı, Emirü'l-Müminin (veya [Hausa dilinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hausaca) *Sarkin Musulmi*) olarak değiştirilmiştir. - [Yezîdî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yez%C3%AEd%C3%AEler) halkının geçici lideri, emir veya prens olarak bilinir. - *Emīr el-Baḥr* (أمير البحر "Deniz komutanı") olarak kabul edilir. [Etimoloji](https://turkipedia.org/tr/wiki/Etimoloji)k olarak İngilizce ile [Fransızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zca)daki [*amiral*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amiral) ve diğer Avrupa dillerindeki benzer ünvanlarla eş anlamda kullanılır. ## Askeri rütbeler ve ünvanlar *Emir* ünvanı, ilk kullanıldığından beri askerî bir ünvan oldu. 9. yüzyılda bu ünvanı [İtalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talya)'daki [Sicilya Emirliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sicilya_Emirli%C4%9Fi) gibi bazı devletlerin hükümdarları da kullanmaya başladı. Onluk sistemde teşkilatlanmış bazı Müslüman ordularında Emir, bir subay rütbesiydi. Örneğin, [Babürlüler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bab%C3%BCrl%C3%BCler)de Emir rütbeli subaylar 1000 atlı askere komuta ederlerdi. Her emirin altında on adet yüzer askere komuta eden *Sipah salar* bulunurken, on emirin komutanı da [Melik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Melik) rütbesindeydi. İran'da hüküm süren [Kaçarların](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C3%A7ar_Hanedan%C4%B1) imparatorluk ordusundaki rütbeler şöyleydi: - *Emir-i-Nuyan* - *Emir Penc*, "5.000 askerin komutanı" - *Emir-i-Tuman*, "10.000 askerin komutanı" [Orta Çağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_%C3%87a%C4%9F) Müslüman devletlerinde "emir" olarak anılan aşağıdaki görevler de mevcuttur: - [*Emîrü’l Ümerâ*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Em%C3%AEr%C3%BC%E2%80%99l_%C3%BCmer%C3%A2), "Emirlerin Emiri" veya "Komutanlar Komutanı" - [*Emirü'l-hac*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac_emiri), "[Hac](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac_%28%C4%B0slam%29) Komutanı" ([Mekke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekke)'ye yapılan hacca başkanlık eder. Muhammed ve ilk halife [Ebubekir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eb%C3%BB_Bekir) tarafından başlatılan bir gelenekten kaynaklanır.) - [*Emirü'l-Arab*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emir%C3%BC%27l-Arab), "Arapların Komutanı" ([Bedevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bedeviler) kabileleri) Eski [Afganistan Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afganistan_tarihi)'nda, *Emir-i Kebir* "büyük prens" veya "büyük komutan" anlamına gelen bir ünvandı. [Mehmet Emin Buğra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmet_Emin_Bu%C4%9Fra), [Nur Ahmed Can Buğra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nur_Ahmed_Can_Bu%C4%9Fra) ve [Abdullah Buğra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abdullah_Bu%C4%9Fra) kendilerini [Birinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan_%C4%B0sl%C3%A2m_Cumhuriyeti)'nin (1933–1934) emiri ilan ettiler. ## Diğer kullanımları - Emir, [Fars dilinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a) [eril](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eril) bir isimdir ve Emir Ali, Amir Abbas gibi birçok eril isim için bir önek olarak kullanılır. - Emir-i-Iel, Pers İmparatorluğu'ndaki bir ilin lideri olduğunu tanımlar. - Eril *Amir* ve dişil *Amira*, Batı dünyasında örneğin Latin ülkelerinde *Rex* ve *Regina* (sırasıyla "kral" ve "kraliçe") isimlerinin yaygın olduğu gibi, dinden bağımsız olarak Arap olup olmadığına ve herhangi bir etnik kökene bakılmaksızın Müslümanlar arasında yaygın olan [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a) isimlerdir. [Bosna-Hersek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bosna-Hersek)'te, genellikle "prenses" olarak yorumlanan kadın adı Emira da yine Emir erkek isminin bir türevidir. - Eril *Emir* ve dişil *Amira*, İsrail'de nispeten yaygın olan [İbranice](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0branice) isimlerdir. İbranicede kelime aynı zamanda yazılışına bağlı olarak "tahıl demeti" veya "ağaç tepesi" anlamına da gelebilir. ## Ayrıca bakınız - [Beg](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bey) - [Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bey) - [Halife](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hil%C3%A2fet) - [İmam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0mam) - [Mirza](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mirza) - [Padişah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Padi%C5%9Fah) - [Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pa%C5%9Fa) - [Prens](https://turkipedia.org/tr/wiki/Prens) - [Seyyid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Seyyid) - [Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sultan) - [Şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eah) - [Şeyh](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh) - [Vezir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vezir) - [Mîr](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%AEr_%28%C3%BCnvan%29) **Başlıca emirlik örnekleri** - [Kuveyt emirleri listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuveyt_emirleri_listesi) - [Katar emirleri listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Katar_emiri) - [Afganistan Emirliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afganistan_Emirli%C4%9Fi) [^1]: amir (i.). Online Etymology Dictionary. [^2]: Türk Dil Kurumu Sözlüğü: Emir (i.). Türk Dil Kurumu. [^3]: Emir of Kuwait wraps up Gulf mediation visits - Qatar News - Al Jazeera. www.aljazeera.com, 7 Haziran 2017. [^4]: Gulf Ministers Hold Key Talks Before GCC Summit. 5 Aralık 2017. [^5]: Sheikh Dr Sultan. [^6]: Sheikh to Chic. Mother Jones, 1991, s. 28. [^7]: Saudi Arabia: HRH or HH? - American Bedu. 7 Ağustos 2016. [^8]: Family Tree. www.datarabia.com. [^9]: Kayaoğlu, İsmet. İslam Kurumları Tarihi. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, 1985, s. 17. [^10]: Elisseeff, Nikita. L’Orient Musulman au Moyen Age: 622-1260. Armand Colin, 1977, s. 144. [^11]: Queen of The Desert: The Extraordinary Life of Gertrude Bell. [^12]: Vatchagaev, Mairbek. Kabardey-Balkar’daki Kafkasya Emirliği Güç Kaybetti. 23 Eylül 2016.