# Eli belinde

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Eli_belinde
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Eli belinde, https://tr.wikipedia.org/wiki/Eli_belinde (CC-BY-SA-4.0)

![Türk halılarında kullanılan çeşitli eli belinde motifleri, Halı Müzesi, Eminönü](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7f/Turkish_carpets_IMG_20150116_120447.jpg/1280px-Turkish_carpets_IMG_20150116_120447.jpg)
*Türk halılarında kullanılan çeşitli eli belinde motifleri, Halı Müzesi, Eminönü (Kafkasmurat, CC-BY-SA-4.0)*

**Eli belinde ya da elibelinde,** Anadolu [kilim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kilim) ve [halılarıda](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_hal%C4%B1s%C4%B1) sıklıklıkla kullanılan ve kadınlığı sembolize eden bir figürdür.[^1] Annelik, doğurganlık ve verimlilik sembolüdür.[^2]

[Anadolu halı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_hal%C4%B1s%C4%B1) ve düz dokuma yaygılarında insan figürü pek görünmez ancak elibelinde figürü, insan figürüne benzetilir. Çoğunlukla geniş su üzerinde ve zeminde kullanılır.[^3] "Gelin kız" ve "Çocuklu kız", "Ana kız", "kahküllü kız" "seleser", "sarmal", "turna kataraı", "çakmaklı", gibi isimlerle farklı isimlerle anılır.[^4]

Bu motif, Orta Asya ve Anadolu kültüründe "[Ana Tanrıça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ana_tanr%C4%B1%C3%A7a)" kavramıyla ilişkilendirilmiş ve modern sanat eserlerine de işlenerek yaşatılmıştır.[^5] Deneysel çalışmalar ile eli belinde motifinin ekolojik baskı ile uygulanabilir olduğu görülmüştür.[^6]

## Farklı yörelerin dokumalarında eli belinde motifi ve adlandırmalar

Eskişehir yörük dokumalarında elibelinde "*kahküllü kızla"*” ismiyle bilinir. [Sivrihisar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivrihisar) ilçesinde [Günyüzü](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCny%C3%BCz%C3%BC) ve Holanta köyü dokumaları arasında "*Kara döşeme*" adı ile anılan kilimin orta zemini elibelinde kız motifi ile süslenmiştir.[^7]

[Afyon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afyonkarahisar)'un [Emirdağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emirda%C4%9F) ilçesindeki Musulca aşireti dokumalarında ve [Suvermez](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suvermez%2C_Emirda%C4%9F) köyünde bu motife güç dokunuşundan ötürü "*Aman kız*" adı verilmiştir. Musluca aşireti kilimlerinde bu motifin özellikle cihaz kilimlerinde orta zeminde ara motifi olarak kullanıldığı görülmüştür.[^8]

[Hatay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hatay), Amanus ve [Amik ovası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amik_Ovas%C4%B1) Türkmen dokumalarında uğur ve mutluluk işareti olarak elibeline motifi kullanılır.[^9]

[Kayser](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sezar_%28%C3%BCnvan%29)i'nin [Gömülgen](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6m%C3%BCrgen%2C_Akk%C4%B1%C5%9Fla) köyünde elibelinde motifine "*seleser*", Van yöresinde "*gülsayra*" adı verilmiştir.[^10] Elibelinde motifli kilimler Niğde yöresinde "*göçtü güzel*", "*çomçalı kilim*", "*koçboynuzlu kilim*” olarak adlandırılır ve özellikle Adana yörüklerinde, Konya ve çevresinde yaygın olarak dokuknur.[^11]

[Kars](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kars) yöresinde [Terekeme](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karapapaklar) asıllı kişiler elibelinde motifini "*entari*" olarak adlandırır.[^12]

Bu motif, [Sındırgı](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1nd%C4%B1rg%C4%B1)'da dokunan [Yağcıbedir halılarında](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ya%C4%9Fc%C4%B1bedir_%28hal%C4%B1%29) da mutluk ve uğur işareti olarak kullanılır.[^13]

## Ayrıca bakınız

- [Türk halısı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_hal%C4%B1s%C4%B1)

[^1]: elibelinde. The J. Paul Getty Trust. <http://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?find=&logic=AND¬e=&subjectid=300311340>
[^2]: Peter Davies. Antique Kilims of Anatolia. W.W. Norton, 2000, s. 55. <http://books.google.com/books?id=Hbc2ajF0wIkC&pg=PA55>
[^3]: Balkanal, Zeynep. TÜRK KÜLTÜRÜNÜN DEĞER YARGILARINI YANSITAN KİLİM MOTİFLERİNE TASARIM AÇISINDAN ALTERNATİF BİR YAKLAŞIM; KAAT’I SANATINDA UYGULAMALARI. 26 Nisan 2019, s. 341-352. <https://dergipark.org.tr/en/pub/pausbed/article/450535>
[^4]: Hands on Hips - Elibelinde. <http://www.kilim.com/about_kilims/motifs/hands_on_hips.asp>
[^5]: Çoban, Zekiye. Mersin Olgunlaşma Enstitüsünde Yer Alan Ürünlerde Eli Belinde Motifinin Gelenekten Geleceğe Yolculuğu. 7 Temmuz 2025, s. 32-48. <https://dergipark.org.tr/tr/pub/ufusobed/article/1743127>
[^6]: Ekolojik Baski Ile Elibelinde Motifi Uygulamaları. Ekim 2020. <https://www.idildergisi.com/makale/pdf/1601405536.pdf>
[^7]: Durul, Yusuf. HALI VE KİLİM LERDE KIZ MOTİFLERİ. 1 Ocak 1956, s. 91-91. <https://dergipark.org.tr/tr/pub/turketnografyadergisi/article/1047689>
[^8]: Durul, Yusuf. HALI VE KİLİM LERDE KIZ MOTİFLERİ. 1 Ocak 1956, s. 91-91. <https://dergipark.org.tr/tr/pub/turketnografyadergisi/article/1047689>
[^9]: Durul, Yusuf. HALI VE KİLİM LERDE KIZ MOTİFLERİ. 1 Ocak 1956, s. 91-91. <https://dergipark.org.tr/tr/pub/turketnografyadergisi/article/1047689>
[^10]: Eroğlu, Ayşe Aslıhan. SARIKAMIŞ KİLİMLERİ. 2022, s. 275-300. <https://aris.gov.tr/tam-metin/927/tur>
[^11]: Eroğlu, Ayşe Aslıhan. SARIKAMIŞ KİLİMLERİ. 2022, s. 275-300. <https://aris.gov.tr/tam-metin/927/tur>
[^12]: Eroğlu, Ayşe Aslıhan. SARIKAMIŞ KİLİMLERİ. 2022, s. 275-300. <https://aris.gov.tr/tam-metin/927/tur>
[^13]: Durul, Yusuf. HALI VE KİLİM LERDE KIZ MOTİFLERİ. 1 Ocak 1956, s. 91-91. <https://dergipark.org.tr/tr/pub/turketnografyadergisi/article/1047689>
