# Ekrem Cemilpaşa > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ekrem_Cemilpa%C5%9Fa > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Ekrem Cemilpaşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ekrem_Cemilpa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0) ![Oturan soldan sağa: Mehmet Ferit Cemiloğlu, Vecdi Osman Cemiloğlu, Kadri Cemilpaşa, Fuat Kadri Jamil, Ekrem Cemilpaşa, Ayaktakiler soldan sağa: Mustafa Nüzhet Jamil'in bakıcısı, Mustafa Nüzhet Jamil, Bedri Jamil](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1b/Cemilpa%C5%9Fazade.jpg) *Oturan soldan sağa: Mehmet Ferit Cemiloğlu, Vecdi Osman Cemiloğlu, Kadri Cemilpaşa, Fuat Kadri Jamil, Ekrem Cemilpaşa, Ayaktakiler soldan sağa: Mustafa Nüzhet Jamil'in bakıcısı, Mustafa Nüzhet Jamil, Bedri Jamil (public-domain)* **Ekrem Cemilpaşa** ya da **Ekrem Cemil Paşa (Burc)** ya da **Cemilpaşazade Ekrem** ([Kürtçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrt%C3%A7e): **اکرم جهمیل پاشا** Ekrem Cemîl Paşa; 22 Şubat 1891, [Diyarbakır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbak%C4%B1r) - 31 Ocak 1974, [Şam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam)), [Kürt](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrtler) asıllı Osmanlı ve sonradan Suriyeli siyaset adamı. 1891'de [Diyarbekir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbak%C4%B1r)'in önde gelen ailelerinden Cemil Paşazade Kasım Bey ve [Çerkes](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkesler) Hayriye Hanım'ın oğlu olarak doğmuştur. İlk öğretimini evde özel olarak tamamladıktan sonra 1901'de girdiği [Diyarbakır Askerî Rüştiyesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbak%C4%B1r_Asker%C3%AE_R%C3%BC%C5%9Ftiyesi)'nden 1908'de mezun olmuştur. ## Kürt Talebe Hêvî Cemiyeti Lise öğrenimi için [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a gönderilmiş ve 1912'de [İstanbul Sultanisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_Erkek_Lisesi)'nden mezun olmuştur. Aynı yıl, ilk legal Kürt öğrenci derneği olarak İstanbul'da kurulan [Kürt Talebe Hêvî Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrt_Talebe_H%C3%AAv%C3%AE_Cemiyeti)'nin üyesi olmuştur ## Kürdistan Teâli Cemiyeti [Matematik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Matematik) eğitimi için ailesi tarafından [Lozan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lozan)'a gönderilmiş ve orada bir yıl okuduktan sonra [Belçika](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bel%C3%A7ika)'nın [Gent](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gent) kentine geçmiştir. Ancak [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1)'nın başlamasıyla diğer Osmanlı öğrencileri gibi İstanbul'a dönmek zorunda kalmıştır. [Topçu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Top%C3%A7u) olarak [Çanakkale Cephesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale_Sava%C5%9F%C4%B1)nde savaştıktan sonra gönderildiği [Şark Cephesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya_Cephesi)'nde yaralanmıştır. Tedavi gördükten sonra Diyarbekir'de [Mustafa Kemal Atatürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk)'in şifre zabitliğini ve [Nihat Anılmış](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nihat_An%C4%B1lm%C4%B1%C5%9F)'ın karargâh kumandan yardımcılığını yaptıktan sonra [Filistin Cephesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye-Filistin_Cephesi)'ne gönderilmiştir. [Nablus Yarması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Megiddo_Muharebesi_%281918%29)yla kendi birliği yok edilince [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep)'ten [Mardin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mardin)'e, oradan da Diyarbekir'e dönmüştür. 1918'de Diyarbekir'de [Kürt Teâli Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrt_Te%C3%A2li_Cemiyeti)'ni kurmuş ve bir süre başkanlığını yapmıştır. 1919'da İstanbul'a geçerek oradaki [Kürdistan Teâli Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrdistan_Teali_Cemiyeti)'nin de resmi üyesi olmuştur. ### Yakalama emri ve firar 1919 yılı Haziran ayında[^1] Ekrem Cemilpaşazade, İngiliz istihbarat yüzbaşısı[^2] [Covbertin Noel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edward_William_Charles_Noel) ile birlikte Diyarbakır'a geldi. Ellerindeki izin belgesine göre [Kürt](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrtler) ve [Ermeniler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeniler)in nüfusunu araştırmak için gelmişlerdi. Burada İngilizlerin himayesinde Kürdistan kurmak için halka propaganda yaptığı için Diyarbakır Vali Vekili Mustafa Bey tarafından tutuklama kararı çıkarılması üzerine Diyarbakır'ı terkederek Halep'e kaçtı. 9. Ordu Müfettişi Mustafa Kemal Paşa'ya gönderdiği telgrafa göre, Diyarbakır vali vekili Mustafa Bey, bu ildeki Kürt Teali Cemiyeti'nin faaliyetlerine o zaman yürürlükteki dernekler kanunu gereği son vermiştir.[^3][^4] Cemilpaşazade Ekrem Bey, daha sonra kaçak olarak İngiliz İstihbarat Yüzbaşısı [Covbertin Noel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edward_William_Charles_Noel) ile birlikte Malatya'ya gelerek Nutuk adlı eserinde yer alan belgeye göre [Ali Galip olayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Galip_Olay%C4%B1)na adı karışmıştır.[^5] ## Ali Galip Olayı 1919 yılının Haziran ayında, Diyarbakırlı Cemil Paşanın oğlu Ekrem hakkında Diyarbakır'da tutuklama kararı çıkarılınca; kanun kaçağı olarak gittiği Halep'te İngiliz istihbarat yüzbaşısı [Covbertin Noel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edward_William_Charles_Noel), Bedirhan aşiretinden [Celadet Ali Bedirhan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Celadet_Ali_Bedirhan), [Kâmuran (Bedirhan)](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2muran_Bedirhan) ile buluşarak [Malatya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malatya)'ya gelmiştir. Burada kendilerini daha önce İstanbul'da [Kürt Teali Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrdistan_Teali_Cemiyeti) üyeleri ve Yüzbaşı Noel ve İngiliz Yüksek Komiseri Hohler ile yapılan toplantı gereğince Malatya Mutasarrıfı Halil karşılar. Daha sonra Sivas'a yeni atanmış Elazığ eski valisi emekli Yarbay Ali Galip kendilerine katılır. Yanlarında 20-25 silahlı Kürt, bir İngiliz çavuşu ve eri de vardır.[^6] Alınan istihbarata göre bölgedeki Kürt aşiretlerden silahlı adamlar kendilerine katılma hazırlığı içindedir. [Ali Galip Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Galip_Bey)'in silahlı Kürtler ile birlikte Sivas Kongresini basmasından şüphelenen, İngiliz casusu Noel ile birlikte yapılan ayrılıkçı propagandanın halkta yarattığı olumsuz tesiri telgraf ile haber alan Atatürk, Ali Galip, [Noel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edward_William_Charles_Noel), [Halil Rami Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halil_Rami_Bey) ve etrafındakilerin tutuklanması emrini verir. Grup Kahta yönüne kaçar. Malatya'ya doğru gelmekte olan silahlı Kürt aşiretleri Ali Galip ve etrafındakilerin kaçtığını öğrenince dağılırlar.[^7] ## Tutuklanması 1920'de [Kürdistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrdistan)'ın bağımsızlığını amaçlayan [Kürt Teşkilat-ı İçtimaiye Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrt_Te%C5%9Fkilat-%C4%B1_%C4%B0%C3%A7timaiye_Cemiyeti)'ni kurmuştur. 1921'de tekrar [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'ya dönüp Diyarbekir ve Mardin yöresinde beş aydan fazla kaldıktan sonra bölgeyi terkedecekken Abdülkerim'ê Midyadî tarafından ihbar edilip yakalanmış ve [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara)'ya gönderilmiştir. 1922'de [İstiklal Mahkemesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stikl%C3%A2l_mahkemesi)nce beraat etmiştir. 1925'te [Şeyh Said İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_Said_%C4%B0syan%C4%B1) esnasında tutuklanıp İstiklal Mahkemesinde yargılanmış ve [Kastamonu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kastamonu) Cezaevine gönderilmiştir. 1928'de tahliye edildikten sonra İstanbul'a sürülmüştür. Altı aylık sürgünden sonra Diyarbekir'e dönebilmiştir. Ancak 19 Mart 1929'da [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye)'ye iltica etmiştir. ## Hoybun ![Oturmakta olan: Hadjo Agha (Haco Axa), arka sıra, soldan sağa: Kadri Cemilpaşa, Mükslü Hamza (Hemzeyê Muksî), Ekrem Cemilpaşa](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2c/Kadri%2C_Haco%2C_Hamza%2C_Ekrem.jpg) *Oturmakta olan: Hadjo Agha (Haco Axa), arka sıra, soldan sağa: Kadri Cemilpaşa, Mükslü Hamza (Hemzeyê Muksî), Ekrem Cemilpaşa (public-domain)* Suriye'de [Hoybun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hoybun) örgütüne girmiştir. Bu dönemde Hoybun örgütü "Şimali Kürdistan'a bir taarruz harekâtı" planlamış ve Ekrem de harekât gruplarından birinin komutanı seçilmişse de Fransız yönetimi Hoybun yöneticilerini Suriye'nin Kürt bölgelerinden Şam'da topladıkları için harekâta katılamamıştır. 1932'de Suriye'de kurulan Civata Arîkariyê Jibo Belengazên Kurd Li Cizîrê (Cezire Yoksul Kürtlere Yardım Derneği)'nin üyesi olmuştur. 1933'te [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye) vatandaşlığından çıkarılmıştır. 1937'de Fransız yönetimi tarafından diğer Cemilpaşazadelerle birlikte Tüdmür'e sürülmüştür. 1937'de [Kadri Cemilpaşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kadri_Cemilpa%C5%9Fa) ile birlikte "Civata Azadî û Yekîtiya Kurdan" (Kürtlerin Özgürlüğü ve Birliği Örgütü)'nün sorumlusu olmuştur. 1939 ile 1946 yılları arasından Hoybun'un siyasi temsilciliğini yapmıştır. 1967'den sonra Şam'da oturmuş ve 1972'de *Dîroka Kurdistan Bi Kurtebirî-I* yazmıştır. Bu dönemde [Necmettin Büyükkaya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Necmettin_B%C3%BCy%C3%BCkkaya), [Ömer Çetin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96mer_%C3%87etin) başta olmak üzere siyasi nedenlerle Türkiye'den Suriye'ye giden Kürtlere yardımcı olmuş ve evlerine konuk etmiştir. 31 Aralık 1974'te Şam'da ölmüş ve Şam'da Heyy'ul Ekrad (Rukneddin) mahhalesinin mezarlığına defnedilmiştir. [Kürtçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrt%C3%A7e), [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e), [Fransızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zca), [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a) ve [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a) biliyordu. [Çerkes](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkesler) asıllı Cavidan Hanım ile evli olup bu evlilikten Xeyrîye, Jale, Xenden, Pervin, Newzad olmak üzere beş çocuğun babasıydı. ## Eserler - *Hînkerê Zimanê Kurdî, Rehberê Ziman ê Her Du Kurdî: Kurmancî, Babanî*, Ji neşriyatê Hêvî-Civata Telebeyê Kurdan, jimar: 1, Çapxaneyê Necmê Îstîqbal, İstanbul, 1921/1337. - C.P.C., *Dîrok a Kurdistan Bi Kurteliri - I*, Beyrut, 1972. - Ekrem Cemil Paşa, *Muhtasar Hayatım*, 1989. - Ekrem Cemil Paşa, *Kürdistan Kısa Tarihi*, Doz Yayınları, İstanbul, 1998. [^1]: Nutuk, Atatürk, Vesikalar, Belge 60, 8 Eylül 1919, Diyabekir Erkân-ı Harbiye Reisi Halit Bey'den Mustafa Kemal Paşa'ya telgraf [^2]: Age B. Şimşir'e göre, kendizinden belgelerde binbaşı Novil olarak söz edilmektedir. Ancak o tarihte yüzbaşı rütbesindedir. [^3]: Nutuk, Atatürk, Vesikalar, Belge 60, 8 Eylül 1919, Diyabekir Erkân-ı Harbiye Reisi Halit Bey'den Mustafa Kemal Paşa'ya telgraf [^4]: Nutuk, c.3 (vesikalar ve belgeler), belge 8, Diyarbakır Vali Vekilinden gelen telgraf 8 Haziran 1919. 1927. [^5]: Nutuk, Atatürk, Vesikalar, Belge 56, 6 Eylül 1919, Kazım (Karabekir)'den Sivas 3 Komutanınlığına telgraf [^6]: Nutuk Belgeler, vesiklar Cilt III, Belge 59, Mustafa Kemal ile Malatya 12. Süvari Alayı Komutanı Cemal Bey arasında telgraflaşma [^7]: Kürtçülük.