# Ebu Nuaym el-İsfahanî

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ebu_Nuaym_el-%C4%B0sfahan%C3%AE
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Ebu Nuaym el-İsfahanî, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ebu_Nuaym_el-%C4%B0sfahan%C3%AE (CC-BY-SA-4.0)

- **Adı:** Ebu Nuaym el-Esbahanî
- **Doğum tarihi:** Ocak/Şubat 948
- **Doğum yeri:** İsfahan, Büveyhoğulları
- **Etnik köken:** Fars
- **Ölüm tarihi:** 22 Ekim 1038
- **Ölüm yeri:** İsfahan
- **Yaşadığı yer:** İran
- **Okul/gelenek:** Tasavvuf
- **İlgilendikleri:** Hadis, kelâm, tasavvuf, tarih
- **Mezhep:** Sünni
- **Milliyet:** Fars
- **Eserleri:** Ĥilyetü’l-evliyâ
- **Dini:** İslam

**Ebu Nuaym el-Esbahânî** ([Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a):أبـو نـعـيـم الأصـبـهـانـي (d. Ocak/Şubat 948, ö. 22 Ekim 1038), [10. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/10._y%C3%BCzy%C4%B1l)da yaşamış [Fars](https://turkipedia.org/tr/wiki/Farslar) [hadis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hadis) bilgini ve tarihçi. Tam ismi Ebû Nuaym Ahmed bin Abdillâh bin İshâk el-Esbahânî'dir.

[Büveyhoğulları](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCveyh%C3%AEler) zamanı [İsfahan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sfahan)'da doğmuş, [Nişapur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C5%9Fabur), [Basra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra), [Kufa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kufe), [Bağdad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat), [Mekke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekke) ve [Endelüs](https://turkipedia.org/tr/wiki/End%C3%BCl%C3%BCs)'ü ziyaret ederek geniş çapda seyahat etmiştir. [Tasavvuf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tasavvuf)u geliştiren ilk en önemli kaynak eserlerden ve [Şafii](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eafii) hadislerin rivayetcilerinden biri olan [*Hilyet el-Evliya*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hilyet_el-Evliya)***nın yazarı olarak bilinir.***

## Eserleri

Ebu Nuaym yüz üzerinde eserin yazarıdır. Bunlar arasında:

- Hilyet el-Evliya, on ciltlik büyük bir eser, 650 biyografiye ihtiva ederek yaklaşık 4.000 basılı sayfa miktarına tekabül eder. Altı [Şii](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik) İmam olmak üzere, İslam'ın ilk yıllarından birçok önemli biyografileri içermektedir. Tasavvufun gelişmesinde direkt tesiri olan çoğu şahsiyetin biyografileri onuncu ciltte bulunur.
- El-Arbaîn alâ Mezheb el-Mutahakkikîn min el-Sûfiyye ("Sufiler'den Mutahakkıklar'ın Mezhebi Üzerine Olan Kırk")
- Delâil en-Nubuvva ("Peygamberliğin İşaretleri ve Delilleri"), tamamen İslam Peygamberi Muhammed'in şahsiyetine düşkün olan bu büyük çalışma [Beyhakî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyhak%C3%AE) tarafından benzer bir isimli çalışmada yedi cilde genişletilmiştir.
- Zikr Akhbâr Asbahân ("İsfahan'ın Hatıratları Vakayınamesi")
- El-Duafâ ("Zayıflar")
- Fadâil el-Khulafâ el-Arba\`a wa Ghayrihim ("[Dört Halife](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%B6rt_Halife)'nin ve Diğerlerin Faziletleri")
- Fadîlat el-Adilîn min el-Vulât, adil hüküm ve hükümedilenin hükmedene karşı mesuliyetleri ile ilgili kırk Hadis mecmuası. [Sahâvî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sah%C3%A2v%C3%AE) her öyküyü detaylı bir şekilde belgelemiştir.
- Juz fî Turuk Hadîs İnna Lillâhi Tis\`atun va Tis\`îna İsman ("Allah'ın Doksan Dokuz İsmi Vardır Hadis'in Yolları Üzerinde Bir Bölüm")
- El-Mehdî ("Mehdi")
- Marifet el-Sahâbe va Fadâ'ilihim ("Sahabeleri Bilmek ve Onların Faziletleri"). Bu kitap İbn Abdelbar, İbn el-Esir ve İbn Hacar'ın sonraki benzer çalışmaların temeli olmuştur.
- Musned el-Imâm Abî Hanîfe ("İmam Ebu Hanife'nin Musnedi")
- El-Mustakhrac alâ el-Buhârî ("Buharî'nin Ölçütlerine Uygun İlave Rivayetler")
- El-Mustakhrac alâ Muslim ("Muslim'in Ölçütlerine Uygun İlave Rivayetler")
- Riyâdat el-Ebdân ("Bedenlerin Riyazeti")
- El-Shuarâ ("Şairler")
- El-Sifât ("Sıfatlar"), [Suyûtî](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCy%C3%BBt%C3%AE) *Al-Iklîl fî Istinbât al-Tanzîl* kitabındaki [Nas Suresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nas_Suresi) tefsirinde bahsetmiştir.
- Sifat el-Cenne ("Cennet'in Sıfatları")
- Tabakât el-Muhaddisîn val-Ruvât ("Biyografi - Hadis Alimleri ve Rivayetclerin Tabakaları")
- Tesmiyetu mâ İntehâ ileynâ min el-Ruvât an el-Fadl ibn Dukayn Aliyan
- Tesmiyetu mâ İntehâ ileynâ min el-Ruvât an Saîd ibn Mansûr Aliyan
- Tesbît el-İmâme va Tertîb el-Khilâfe, Şii'lik hakkında tekzip.
- El-Tıb el-Nebevî ("Nebevî Tıb")