# Ebezâde Abdullah Efendi Çeşmesi > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ebez%C3%A2de_Abdullah_Efendi_%C3%87e%C5%9Fmesi > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Ebezâde Abdullah Efendi Çeşmesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ebez%C3%A2de_Abdullah_Efendi_%C3%87e%C5%9Fmesi (CC-BY-SA-4.0) - **Görüntü:** Ebezâde Abdullah Efendi Çeşmesi Ön Cephesi 14012025.jpg - **Diğer ad:** Ebezâde Çeşmesi Hatice Hanım Çeşmesi - **Durum:** Restorasyonda - **Tür:** Duvar çeşmesi - **Konum:** Fatih, İstanbul, Türkiye - **Yaptıran:** Ebezâde Abdullah Efendi - **Tamamlanma:** 1722 ya da 1723 - **Yenileme:** 1882 ya da 1883 - **Yenileyen:** Köstenceli el-Hac İsmail Ağa - **Yapı sistemi:** Kâgir - **Malzeme:** Tuğla - **Yükseklik:** 2,4 m - **Su kaynağı:** Mihrimah su yolu **Ebezâde Abdullah Efendi Çeşmesi**, **Ebezâde Çeşmesi** ya da **Hatice Hanım Çeşmesi**; [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'un [Fatih](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatih) ilçesindeki bir [çeşme](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87e%C5%9Fme)dir. [Ebezâde Abdullah Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ebez%C3%A2de_Abdullah_Efendi) adına 1722 ya da 1723 yılında, eşi Hatice Hanım tarafından yaptırıldı. 1882 ya da 1883'te, Köstenceli el-Hac İsmail Ağa adına onarılan çeşme, [tuğla](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tu%C4%9Fla)dan yeniden inşa edildi. Bu onarım için yapım [kitâbesinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yaz%C4%B1t) üstüne bir de onarım kitâbesi eklendi. 1943'te yayımlanan bir eserde suyunun akmadığı kaydedilen çeşme, o tarihten beri işlevsizdir. [Atikali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Atikali) Mahallesi'nde konumlanır. [Ayna taşının](https://turkipedia.org/tr/wiki/%3Awikt%3Aayna_ta%C5%9F%C4%B1) çoğunluğu, [lüle](https://turkipedia.org/tr/wiki/L%C3%BCle)si, [teknesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%3Awikt%3Atekne) ve oturma sekileri zemine gömülüdür. Her iki yanından birer [pilaster](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pilaster)le sınırlanan, ayna taşı ve yapım kitâbesi hariç tuğladan örülmüş bir duvardan ibarettir. Cephesindeki bazı tuğla sıraları, duvarın kalan kısmına göre çıkıntı yapar. Ayna taşının yukarısındaki [mermer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mermer) yapım kitâbesinin yanları ile üstü, günümüzde bir bölümünün varlığını sürdürdüğü [çini](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ini)lerden meydana gelen bir [bordürle](https://turkipedia.org/tr/wiki/%3Awikt%3Abord%C3%BCr) çevrelenir. Sekiz [kartuş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kartu%C5%9F_%28sanat%29) içine yazılan kitâbe metni, iki sütun dört satır şeklinde düzenlenmiştir. Bu kitâbenin yukarısındaki iki sıra bordürdeki çiniler ile alttaki bordürün yukarısında yer alan, iki dizelik metne sahip, dikdörtgen şeklindeki mermer onarım kitâbesi günümüzde mevcut değildir. ## Tarihi [Ebezâde Abdullah Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ebez%C3%A2de_Abdullah_Efendi) adına 1722 ya da 1723 yılında, eşi Hatice Hanım tarafından yaptırıldı.[^1][^2] [İbrahim Hilmi Tanışık](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_Hilmi_Tan%C4%B1%C5%9F%C4%B1k), 1943 tarihli eserinde [kitâbesindeki](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yaz%C4%B1t) inşa tarihini hatalı olarak 1725 ya da 1726 olarak verir.[^3] Kitâbesinin son dizesindeki [ebced hesabı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ebced_hesab%C4%B1) ise çeşmenin inşa tarihini 1723 ya da 1724 olarak gösterir.[^4] Çeşme, [Halkalı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halkal%C4%B1_Merkez) sularından Mihrimah su yolundan besleniyordu.[^5] 1882 ya da 1883'te, Köstenceli el-Hac İsmail Ağa adına onarılan çeşme, [tuğla](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tu%C4%9Fla)dan yeniden inşa edildi. Bu onarım için yapım kitâbesinin üstüne bir de onarım kitâbesi eklendi. Tanışık ise bu tarihi hatalı olarak 1891 ya da 1892 olarak verir.[^6][^7] 1943 tarihli eserinde Tanışık, çeşmenin suyunun akmadığını kaydeder.[^8] 1978'de çeşmeyi ziyaret eden Affan Egemen, 1993 tarihli kitabında işlevsiz olan çeşmenin [teknesinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%3Awikt%3Atekne) de zemine gömülü olduğunu belirtir.[^9] Hatice Aynur ile Hakan T. Karateke, 1990'ların başında çeşmeye gerçekleştirdikleri ziyarette onarım kitâbesinin olduğunu yazarken[^10] Nisan 2004'teki ziyaretinde Aynur, bu kitâbenin yerinde olmadığını kaydetmişti. 2024'te Fatih Belediyesi Kültürel Miras Koruma Müdürlüğüne bağlı olarak faaliyet gösteren Miras Fatih birimi tarafından restorasyon projesi hazırlandı.[^11] Ağustos 2025'te çeşme restorasyonuna başlandı. ## Konumu ve mimarisi ![Çeşmenin yer aldığı konum (Ocak 2025)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3a/Ebez%C3%A2de_Abdullah_Efendi_%C3%87e%C5%9Fmesi_Yan_Cephe_14012025.jpg/1280px-Ebez%C3%A2de_Abdullah_Efendi_%C3%87e%C5%9Fmesi_Yan_Cephe_14012025.jpg) *Çeşmenin yer aldığı konum (Ocak 2025) (Bjelica, CC-BY-SA-4.0)* [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'un [Fatih](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatih) ilçesinin [Atikali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Atikali) Mahallesi'nde, Bakkalzade Sokağı'nın Fatih Caddesi ile kesiştiği noktada konumlanan bir duvar çeşmesidir.[^12] Çeşmenin yer aldığı, kırmızı tuğladan inşa edilen 2,4 m yükseklik ve 5,3 m genişliğindeki duvarın arkası boştur. Günümüzde üst kısımlarının bir bölümü yıkılmış hâldeki duvar, her iki yanından birer [pilaster](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pilaster)le sınırlanır. Çeşmenin tuğlayla kaplanmamış [ayna taşının](https://turkipedia.org/tr/wiki/%3Awikt%3Aayna_ta%C5%9F%C4%B1) çoğu, [lüle](https://turkipedia.org/tr/wiki/L%C3%BCle)si, teknesi ve oturma sekileri zemine gömülüdür.[^13] Batıya bakan ön cephesinin alt kısmında, ayna taşının üst kısmında konumlanan 25 × 33 cm ölçülerindeki dikdörtgen bir tas yuvası vardır. Ayna taşının gözüken kısmının her iki yanında, birbiri ardına gelen bir tam bir yarım tuğlalar, duvarın kalan kısmına göre çıkıntı yapacak şekilde düzenlenmiştir. Zeminden 1,16 m yüksekliğindeki tuğla sırası da aynış şekilde çıkıntı yapar. Ayna taşının yukarısında, tuğlaların arasında yer alan [mermer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mermer) yapım kitâbesi, 110 × 55 cm ölçülerindedir. Ayna taşının yukarısındaki yapım kitâbenin her iki yanı ile üst kısmından, beyaz zemin üzerine mavi çiçek motiflerinin işlendiği birer sıra [çini](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ini)lerin oluşturduğu bir [bordürle](https://turkipedia.org/tr/wiki/%3Awikt%3Abord%C3%BCr) çevrelense de, günümüzde bu çinilerin yalnızca sol kısımdakileri mevcutur. Kitâbe metni, uçları [kemerli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemer_%28mimarl%C4%B1k%29) dikdörtgen şeklindeki sekiz [kartuşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kartu%C5%9F_%28sanat%29) işlenmişken inşa tarihi bilgisi de, daha küçük boyuttaki, uçları kemerli dikdörtgen bir kartuş içinde yer alır. Kartuşların arasında kalan boşluklar ve kartuş kenarları, birbirinden farklı [rozet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rozet_%28motif%29) motifleriyle süslenmiştir. İki sütun dört satır şeklinde düzenlenen yapım kitâbesinin [talik hatla](https://turkipedia.org/tr/wiki/Talik_hatt%C4%B1) yazılan metni şu şekildedir:[^14][^15] Yapım kitâbesinin yukarısında, [meander](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meander) ve dört kollu geometrik motiflerin işlendiği ve beyaz, mavi ve sarı renklerin kullanıldığı çinilerle iki sıra bordür oluşturulmuşsa da bu çiniler günümüzde varlığını sürdürmez. Alttaki bordürün yukarısında yer alan, dalgalı bir [kaş kemer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C5%9F_kemer)e sahip, 80 × 40 cm ölçülerindeki dikdörtgen şeklindeki mermer onarım kitâbesi günümüzde mevcut değildir. Talik hatla yazılan iki dizelik kitâbe metni şu şekildeydi:[^16][^17] Tuğla ile inşa edilmesi ve çini kullanılmasından ötürü çeşme, [Lale Devri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lale_Devri)'ndeki diğer çeşmelerden mimari açıdan farklılık gösterir. Sanat tarihçisi Fazilet Koçyiğit, kullanıldığı renklerden ötürü çeşmedeki çinilerin [Kütahya çinisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ini) ile [Tekfur Sarayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tekfur_Saray%C4%B1)'ndaki çinilerin özelliklerini taşıdığını belirterek bu dönemde çini atölyelerini barındırmasından ötürü bunların Tekfur Sarayı'nda imal edilmiş olma ihtimalinden bahseder. Koçyiğit ayrıca, desenlerinde bir devamlılık olmamasından ötürü çinilerin başka bir yapıdan getirilmiş olabileceği ihtimaline de değinir. ## Ayrıca bakınız - [Fatih'teki çeşmeler listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatih%27teki_%C3%A7e%C5%9Fmeler_listesi) [^1]: İstanbul'un Çeşme ve Sebilleri. Ekim 1993, s. 255. [^2]: Aynur, Hatice. III. Ahmed Devri İstanbul Çeşmeleri (1703-1730). 2022, s. 243-244. [^3]: İstanbul Çeşmeleri. 1943, s. 130. [^4]: Aynur, Hatice. III. Ahmed Devri İstanbul Çeşmeleri (1703-1730). 2022, s. 243-244. [^5]: Aynur, Hatice. III. Ahmed Devri İstanbul Çeşmeleri (1703-1730). 1995, s. 157-158. [^6]: İstanbul Çeşmeleri. 1943, s. 130. [^7]: Aynur, Hatice. III. Ahmed Devri İstanbul Çeşmeleri (1703-1730). 1995, s. 157-158. [^8]: İstanbul Çeşmeleri. 1943, s. 130. [^9]: İstanbul'un Çeşme ve Sebilleri. Ekim 1993, s. 255. [^10]: Aynur, Hatice. III. Ahmed Devri İstanbul Çeşmeleri (1703-1730). 2022, s. 243-244. [^11]: Tarihi Çeşmeler: Proje, Bakım-Onarım ve Restorasyon (2019-2024 Dönemi Projeleri). Fatih Belediyesi, Nisan 2024, s. 88. [^12]: Aynur, Hatice. III. Ahmed Devri İstanbul Çeşmeleri (1703-1730). 2022, s. 243-244. [^13]: İstanbul'un Çeşme ve Sebilleri. Ekim 1993, s. 255. [^14]: Aynur, Hatice. III. Ahmed Devri İstanbul Çeşmeleri (1703-1730). 2022, s. 243-244. [^15]: Kitabelerin Kitabı Fatih. Fatih Belediye Başkanlığı, 2016, s. 109. [^16]: İstanbul'un Çeşme ve Sebilleri. Ekim 1993, s. 255. [^17]: Aynur, Hatice. III. Ahmed Devri İstanbul Çeşmeleri (1703-1730). 2022, s. 243-244.