# Ebü'l-Fidâ > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Eb%C3%BC'l-Fid%C3%A2 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Ebü'l-Fidâ, https://tr.wikipedia.org/wiki/Eb%C3%BC%27l-Fid%C3%A2 (CC-BY-SA-4.0) - **Veraset:** Eyyubiler Hama Emîri - **Hüküm süresi:** 1320-1331 - **Önce gelen:** II. Mansur Mahmud - **Sonra gelen:** Efdal Muhammed - **Milliyeti:** Kürt - **Tam ismi:** Melik Müeyyed İmadeddin Ebu'l-Fida İsmail Hamavi - **Hanedan:** Eyyûbîler - **Babası:** Efdal Ali bin Mahmud - **Doğum tarihi:** Kasım 1273 - **Doğum yeri:** Şam, Büyük Selçuklu Devleti - **Ölüm yeri:** Hama, Memlûk Devleti - **Dini:** İslam **Ebu'l-Fida ** ([Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a): **أبو الفداء**, [Kürtçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrt%C3%A7e): **Ebûlfîda Îsmaîlê Hemewî** veya **Ebu'l-Fida İsmail Hamavi** (Tam künyesi: el-Melik el-Müeyyed İmadeddin Ebu'l-Fidâ İsmail bin Efdal Ali bin Mahmud) (Kasım 1273-27 Ekim 1331), [Kürt](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrtler)[^1] [filozof](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filozof), [komutan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Komutan), [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam) [tarih](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tarih)çisi, [coğrafya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Co%C4%9Frafya)cı ve (1320-1331) döneminde Eyyubiler [Hama](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hama) [Emir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emir)idir. Ay üzerindeki [Abulfeda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eb%C3%BC%27l-Fid%C3%A2) [Krateri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87arpma_krateri), ona ithafen adlandırılmıştır.[^2] ## Yaşamı Ebu'l Fida 1273 tarihinde [Hama](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hama) [Emir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emir_%28%C3%BCnvan%29)i [II. Mansur Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mansur_Mahmud)'un kardeşi ve Ebu'l Fida'nın babası olan [Malik el-Efdal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malik_el-Efdal)'in [Moğollar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Follar)'ın istilasından kaçtığı yer olan [Şam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam)'da doğmuştur.[^3] Babası zamanın ünlü komutanlarındandı. Ebu'l Fida aynı zamanda [Selahaddin Eyyubi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selahaddin_Eyy%C3%BBb%C3%AE)'nin babası olan [Necmeddin Eyyub](https://turkipedia.org/tr/wiki/Necmeddin_Eyyub)'un torunudur. İyi bir eğitim görmüştür. Çocukluğunda, [*Kur'an*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kur%27an) ve bazı fen ilimlerini tahsil etmekle geçirdi. Fakat on iki yaşından itibaren erken bir zamanda sık sık özellikle [Haçlılara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ha%C3%A7l%C4%B1lara) karşı yapılan askeri seferlere katıldı. 12 yaşında [Hospitalier şövalyeleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hospitalier_%C5%9E%C3%B6valyeleri)'nin elinde bulunan [Markab](https://turkipedia.org/tr/wiki/Markab) muhasarasında Hama Emiri refakatinde bulundu ve çok yararlılıklar gösterdi. Daha sonra [Akka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akka), [Humus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Humus%2C_Suriye), [Trablus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trablus) ve [Rumkale](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumkale) kalelerinin fethine katıldı. Ebu'l Fida Memlüklü Sultani [Baybars](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Baybars)'ın [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep)'e gönderdiği orduda bazı birlikleri komuta etti. 1298'de [Memlük](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk) [Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sultan)ı [Nasır Muhammed](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Muhammed_%28Meml%C3%BBk_sultan%C4%B1%29)'in hizmetine girdi. 1299'da yarı bağımsız irsi Hama Emirliği kaldırıldı; Memlüklüler Devleti'nin bir parçası oldu. Ebu'l Fida hemen bu şehre emir olarak tayin edilmedi ama 1300'de Memlüklüler Şam valisi idaresi altında Hama idarecisi görevi verildi. Kendinin üstünde yörel idareci olan Memlüklüler Şam Valisi olan Emir Tankız ile araları açıldı. Fakat önemli Memlüklu emirleri ve sarayı içinde isim yapmaya başladı. 1312'de Memlükluler devleti içinde Hama şehri idarecisi olarak *Melik us-Sahn* unvanı verildi. [Malatya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malatya)'da Moğollarla yapılan savaşta büyük mücadele örneği gösterdi. Bu başarılarından dolayı kendisine Sultan tarafından 28 Şubat 1320'de irsi olarak [Hama](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hama) emirliği ve **Malik ül Müeyyed** unvanı verildi. 1320/1321'de Memlüklu Sultanı [Nasır Muhammed](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Muhammed_%28Meml%C3%BBk_sultan%C4%B1%29)'in Hicaz'a yaptığı Hac seferinde ona refakat etti. Ebu'l Fida epey yıl emir olduğu yerleri sükûnet ve ihtişam içinde, kendini hükûmetin verdiği görevlere ve aynı zamanda şöhretini borçlu olduğu bilimsel çalışmalara adayarak yönetti. Ebu'l Fida, zamanında edebiyat insanlarının, bilim adamlarının cömert bir koruyucusu idi. 1331 yılında Hama'da öldü. Kendi yerine Hama emirliğine, Şam Emiri Tankiz'in da tavsiye ettigi, oglu [Efdal Muhammed](https://turkipedia.org/tr/wiki/Efdal_Muhammed) geldi. ## Eserleri Ebul Fida yaşadığı ve karşılaştığı vakaları yazmasıyla ünlü oldu. Tarih ilmi sahasında en çok tanınan eseri [İbn Esir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0bn%C3%BC%27l-Es%C3%AEr)'in *El-Kamil fit Tarih* adlı ünlü eserinin bir devam mahiyetinde olan *Muhtasaru Tarih il-Beşer* dir. Bu eserde, ilk peygamber ve ilk insan olan [Adem](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%82dem)'den başlayarak 1328 yılına kadar vuku bulan hadiselere yer vermiştir. Eser Batı dillerine tercüme edilmiş ve 1870 yılında [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da ve 1908 yılında [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'da basılmıştır. Ebul Fida'nın bir diğer mühim eseri 1316-1321 tarihleri arasında yazdığı *Takvim ül Buldan* (Şehirler Dizisi) adlı eseridir. 28 bölümden ibaret, genel coğrafya kitabıdır. Mukaddimeden sonra yeryüzünün denizlerini, dağlarını, ırmaklarını ve göllerini anlatır. Metin, birtakım cetvelleri de ihtiva etmektedir. Bu cetvellerde yer adları ile bunların coğrafi koordinatları gösterilmiştir. Ebu'l Fida bu eserinde, [Batlamyus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Batlamyus), [Muhammed İdrisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0dr%C3%AEs%C3%AE), [İbn Havkal](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0bn_Havkal), [İstahri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stahr%C3%AE) ve [Biruni](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%AEr%C3%BBn%C3%AE)'ni eserlerinden faydalanmıştır. Çeşitli coğrafi hususlarla birlikte Dünya'nın başlıca şehirlerini de bir çizelge halinde anlatmıştır. Avrupa'da bu kitap [Reinaud](https://turkipedia.org/tr/wiki/Reinaud) ve [De Slane](https://turkipedia.org/tr/wiki/De_Slane) tarafından 1840 yılında neşredilmiştir. Fransızca tercümesi 1848-1883 yılları arasında yayınlanmıştır. Ayrıca Ebul Fida'nın tıp üzerine yazdığı *Kunaş* adlı bir kitabı vardır. ## Dış bağlantılar - [The Archival and Documentation Site on Muslims in Britain](http://www.salaam.co.uk/knowledge/biography/viewentry.php?id=153) - [The Biographty of Tabari, the Great Islam Historian, in the Renaissance (Monthly Islamic Journal)](https://web.archive.org/web/20060613024309/http://www.renaissance.com.pk/myletfor95.html) - [Muslim Scholars of Hama](https://web.archive.org/web/20140202235518/http://muslimheritage.com/topics/default.cfm?TaxonomyTypeID=25&TaxonomySubTypeID=-1&TaxonomyThirdLevelID=-1&ArticleID=505) - *Studies on Abul-Fida' al-Ḥamawi (1273-1331 A.D.)*, Farid Ibn Faghül, Carl Ehrig-Eggert, E. Neubauer. Institute for the History of Arabic-Islamic Science (Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften) at the Johann Wolfgang Goethe University, Frankfurt am Main, Germany, 1992. - Selin, Helaine (1997), *Encyclopaedia of the history of science, technology, and medicine in non-western cultures.*, Dordrecht: Kluwer Academic Publishers, ISBN 0-7923-4066-3. [^1]: Jett, Stephen C.. Ancient Ocean Crossings: Reconsidering the Case for Contacts with the Pre-Columbian Americas. University of Alabama Press, 2017, s. 30. [^2]: Arşivlenmiş kopya. [^3]: Chambers Biographical Dictionary, ISBN 0-550-18022-2, s.5