# Dunganistan

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Dunganistan
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Dunganistan, https://tr.wikipedia.org/wiki/Dunganistan (CC-BY-SA-4.0)

![Dungan General Hotan'da, 1915](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/27/Tungani_General%2C_Khotan.jpg/1280px-Tungani_General%2C_Khotan.jpg)
*Dungan General Hotan'da, 1915 (Sir Percy Sykes, 1867-1945, public-domain)*

**Dunganistan** (東干斯坦, Хуэситан), aynı zamanda **Tunganistan** olarak da adlandırılır (adını [Dungan halkından](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dunganlar) alır), [Çin'in Sincan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sincan_%28%C3%87in_Cumhuriyeti_eyaleti%29) eyaletinin güney kesiminde, 1934'ten 1937'ye kadar, [Çin İç Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in_%C4%B0%C3%A7_Sava%C5%9F%C4%B1)'na [uygun](https://turkipedia.org/tr/wiki/As%C4%B1l_%C3%87in) olarak, bağımsız olarak yönetilen bir bölgeydi. "Tunganistan" adı, Avusturyalı Moğolistan uzmanı [Walther Heissig](https://turkipedia.org/tr/wiki/Walther_Heissig) tarafından bulundu. Bölge, güney [Tarım Havzası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tar%C4%B1m_Havzas%C4%B1)'nın vahalarını içeriyordu ve bölgenin merkezi [Hotan'dı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hotan_%28%C5%9Fehir%29). Tunganistan'ın üç tarafı Sincan valisi [Sheng](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sheng_Shicai) Shicai'ye sadık birlikler ve güneyde [Tibet Platosu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tibet_Platosu) tarafından kuşatılmıştı.[^1]

## Tarih

1934'te ([Birinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan_%C4%B0sl%C3%A2m_Cumhuriyeti) sona erdikten sonra), Müslüman [Tungan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dunganlar) savaş ağası Ma Zhongying Sovyet topraklarında kayboldu. Halefi, [Kaşgar'dan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C5%9Fgar) Hotan'a kaçan Ma Hushan'dı.[^2] Ma Hushan, görünüşte [SSCB](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi)'deki eniştesinden düzenli olarak, Tunganistan liderine, Ma Zhongying'in yakında döneceğine dair söz veren telgraflar aldı.[^3]

Ma Hushan, 1934'ten 1937'ye kadar bölgeyi yönetti, kendisine bağlı birlikler tarafından "Kral" olarak adlandırıldı. Onun yönetimi sırasında, İç Çin'in Hui Müslümanları, bölgeyi Türk Müslüman tebaası ile bir koloni gibi yönetti.[^4] Tunganistan'da, Çin Ulusal Devrim Ordusu'nun 36. Tümeninin ihtiyaçlarını desteklemek için ağır bir vergilendirme politikası vardı. Çiftçiler ve tüccarlar, askeri garnizonların yararına sömürülüyordu ve zorunlu askerlik yaygındı.[^5]

1935'te Tunganistan birlikleri, bugünkü [Ruoqiang İlçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ak%C4%B1l%C4%B1k_%C4%B0l%C3%A7esi) bölgesinde [Çarklık İsyanı'nı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87arkl%C4%B1k_%C4%B0syan%C4%B1) bastırdı.

Ek olarak, 1935'te enflasyon kontrolden çıktı, memleket hasretini çeken Tungan askerleri firar ediyordu ve Uygurlar Hotan sokaklarında sık sık Tungan askerleriyle savaştı.[^6]

İngiliz yazar ve maceracı [Peter Fleming](https://turkipedia.org/tr/wiki/Peter_Fleming_%28yazar%29) ve İsviçreli maceracı Ella Maillart, Tunganistan'ı gezdiler. Fleming daha sonra yazılarında (özellikle *Tartariya'dan Haberler adlı* kitabında) bölgeyi anlattı.[^7]

1937'de Sovyet birlikleri Tunganistan'a saldırdı ve onu Sheng Shicai rejiminin alanına dahil etti. [Çan Kay-şek](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87an_Kay_%C5%9Eek) ile posta temasında bulunan Ma Hushan, [Nanjing'deki](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nankin) Milliyetçi hükûmetten bir tür yardım bekledi, ancak herhangi bir yardım almadı.[^8]

## İddialar

- İngiliz tarihçi Michael Dillon, "Dunganistan" teriminin herhangi bir kaynak göstermeden "mizahi bir şekilde" kastedildiğini iddia etti.[^9]

## Ayrıca bakınız

- [Dunganlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dunganlar)
- [Doğu Türkistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan)
- Güney Sincan
- Sincan Savaşları

## Dış bağlantılar

- [Dunganistan Anıları: Saipulla Mutallip'in Qarangghu Tagh'i](http://www.sinoturcica.org/memories-of-tunganistan-saipulla-mutallips-qarangghu-tagh/)
- [Dunganistan bayrağı İddiası](http://w.ethnia.org/polity.php?ASK_CODE=XJ__&ASK_YY=1934&ASK_MM=07&ASK_DD=01&SL=en)
- [BrillOnline Referans Çalışmalarında Dunganistan](http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/tunganistan-SIM_7629)

[^1]: Lars-Erik Nyman: Great Britain and Chinese, Russian and Japanese interests in Sinkiang, 1918–1934, Stockholm 1977, p. 122.
[^2]: Andrew D. W. Forbes: The Role of the Hui Muslims (Tungans) in Republican Sinkiang, in: Shirin Akiner (ed.): Cultural Change and Continuity in Central Asia, London/New York 2009, pp. 361–372 (here: p. 367). <https://books.google.co.uk/books?id=udjWAQAAQBAJ&pg=PA367#v=onepage&q&f=false>
[^3]: Mark Dickens: The Soviets in Xinjiang 1911–1949, academia.edu 1990. <https://www.academia.edu/398262/The_Soviets_In_Xinjiang>
[^4]: Andrew D. W. Forbes: Warlords and Muslims in Chinese Central Asia: A Political History of Republican Sinkiang 1911–1949, Cambridge (England) 1986, p. 128. <https://books.google.co.uk/books?id=IAs9AAAAIAAJ&pg=PA128#v=onepage&q&f=false>
[^5]: Joanne Smith: Four Generations of Uyghurs: The Shift towards Ethno-political Ideologies among Xinjiang's Youth, Inner Asia, Vol. 2 (2000), No. 2, pp. 195–224 (here: p. 204).
[^6]: Joanne Smith: Four Generations of Uyghurs: The Shift towards Ethno-political Ideologies among Xinjiang's Youth, Inner Asia, Vol. 2 (2000), No. 2, pp. 195–224 (here: pp. 204/205).
[^7]: Anke Kausch: Seidenstraße: Von China durch die Wüsten Gobi und Taklamakan über den Karakorum Highway nach Pakistan, Cologne 2001, p. 271. <https://books.google.co.uk/books?id=Bj6KvMtIa68C&pg=PA271#v=onepage&q&f=false>
[^8]: Martin Avery: Bethune's Time: White Men Seeking Grace, (online publication) 2014, p. 88. <https://books.google.co.uk/books?id=DYSLBgAAQBAJ&pg=PT88#v=onepage&q&f=false>
[^9]: Michael Dillon: Xinjiang and the Expansion of Chinese Communist Power: Kashgar in the Early Twentieth Century, London 2014, p. 103. <https://books.google.de/books?id=AWMtBAAAQBAJ&pg=PT103#v=onepage&q&f=false>
