# Dolanlar

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Dolanlar
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Dolanlar, https://tr.wikipedia.org/wiki/Dolanlar (CC-BY-SA-4.0)

**Dolan** ([Uygurca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurca): **دولان**, basit [Çince](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ince): 刀朗 veya 多朗) [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in)'de [Sincan Uygur Özerk Bölgesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sincan_Uygur_%C3%96zerk_B%C3%B6lgesi)'nde yaşayan bir halkdır.

## Kökenleri

Kendilerine Dolan olarak tanımlayan bu insanlar [Yarkent Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yarkent_Nehri) ve [Tarım Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tar%C4%B1m_Nehri) vadisinde ve Lop Nur bölgesinde yaşarlar. Çağdaş Dolan halkı şimdi anadil diyalekti (genellikle [Uygurca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurca)) konuşsa bile, bu bölgede daha erken bir kültür ve uygarlıktan ima ederler. Bazı bilgin ve gezginler, Dolanların [Qing Hanedanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ing_Hanedan%C4%B1) zamanında [Kırgız](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rg%C4%B1zlar) ve [Kazak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazak) oymaklarından oluştuğuna inanırlar.

Bir başka kaynaklarda *Dolo* ya da *Dolonfit* diye adlandırılan bu kabile, bugünkü Yeken nehri boyunca güneyden kuzeye doğru [Mekit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekit_%C4%B0l%C3%A7esi) ve [Maralbeşi İlçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maralbe%C5%9Fi_%C4%B0l%C3%A7esi), sonra [Tarım Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tar%C4%B1m_Nehri) boyunca batıdan doğuya doğru [Aksu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aksu_%28il%29)’ya bağlı [Avat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avat_%C4%B0l%C3%A7esi), Karatal, [Şayar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eayar_%C4%B0l%C3%A7esi), hatta [Kuçar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ku%C3%A7ar_%C4%B0l%C3%A7esi)’ın güney bölgelerinde yaşamışlardır. Bunlar Çin tarih kaynaklarında eski Uygur kabilelerinden biri olarak gösterilmektedir.[^1] "*Dolan*" etnonomi milattan sonra 480’lı yıllarda tahta oturan Cücen hanı Dolon’un isminden gelmektedir.

Dolon’a tabi olan kabileler dağılınca yüksek arabalılar, yani [Kanglılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kangl%C4%B1lar)’ın Börkli kabilesi de ayrılmış, bunlar daha sonra “Dolonlular” (*Dolanlıklar*) diye adlandırılmıştır. “Dolon” sözcüğü sesçil değişme uğrayarak “Dolan” biçiminde telaffuz edilmeye başlamıştır.[^2]

## Kültür

Dolan kültüründe bazı görünümler aynı kalmıştır, bunlar değişik tarzda müzik ve danslarıdır. Müzikleri telli, vurmalı çalgılar ve şarkı eşliğindedir. Bu müzik şimdi, bir Uygur [Muqam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muqam) müziğinin bir bölümü olarak sınıflandırılır, buna karşın müzik aletleri ve müzikal özellikleri Uygur oniki [Muqam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muqam) (*Rak*, *Čäbbiyat*, *Segah*, *Čahargah*, *Pänjigah*, *Özhal*, *Äjäm*, *Uššaq*, *Bayat*, *Nava*, *Mušavräk* ve *Iraq* denilen)'mından çok farklıdır.

### Uygur Dolan Muqam

1. *Bash bayawan*
2. *Hudek bayawan*
3. *Sim bayawan*
4. *Chol bayawan*
5. *Dugamet bayawan*
6. *Jula*
7. *Oteng bayawan*
8. *Bom bayawan*
9. *Zil bayawan*

[^1]: Abdukerim Rahman, Medeniyet İzliridin Tuğulğan Heslar, Şincang Helk Neşriyatı, Urumçi 1993, sayfa 47-48.
[^2]: Muhemmet Osman, Dolan Meşrepliri 1, Şincang Helk Neşriyatı, Urumçi 1995, sayfa 1-4.