# Dokuz Oğuzlar

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Dokuz_O%C4%9Fuzlar
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Dokuz Oğuzlar, https://tr.wikipedia.org/wiki/Dokuz_O%C4%9Fuzlar (CC-BY-SA-4.0)

**Dokuz Oğuzlar**, ([Eski Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_T%C3%BCrk%C3%A7e): , Toquz Oγuz,[^1] [Çince](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ince): 鐵勒九姓 / 铁勒九姓, tielè jiǔxìng), [Tiele](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tiele)nin dokuz boyu.

Çin kaynaklarında, (九姓; *Jiuxing*) "dokuz boy, halk", Çin'deki [Tabgaç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tabga%C3%A7lar) hanedanı sırasında [Uygurlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurlar) *Gao Chu* adıyla anılmışlardır.[^2] Bununla beraber [Uygur Kağanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygur_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) kurulduktan sonra Uygur kelimesi Dokuz Oğuz için de kullanılmaya başlandı. [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam) coğrafyacıları, Tokuz-Oğuz Uygurları eş tutmuşlardır.[^3]

Dokuz Oğuz boyları şunlardı: [*Bugular*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bugu_boyu)* (Pu-ku), Hun, *[*Bayırku*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bay%C4%B1rkular)*, *[*Tongra*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tongra_boyu)*, *[*İzgil*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ezgiller)*, Ch'i-pi, A-pu-sse, Ku-lun-wu-ku, *[*Edizler*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ediz_boyu). Bunların arasında Uygurlar da katılınca Dokuz Oğuzlar, "On Uygur" olarak anılmaya başlandı.[^4]

Çin kaynaklarına göre Dokuz Oğuz boyu şunlardır: Huihe (Yaylakar) (Uygur), Bugu, Hun, Bayırku, Tongra, Ch'i-pi, A-pu-sse, Sijie, Ku-lun-wu-ku.[^5] Çin kaynaklarına göre Uygur devletini Dokuz Oğuz boyu birleşerek Huihe (*Yaylakar*) boyu önderliğinde kurmuştur.

## Kabile yapısı

[Karabalgasun Yazıtı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karabalgasun_Yaz%C4%B1t%C4%B1)'nın [Çince](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ince) yüzünde [Uygurlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurlar)ın dokuz aileden meydana gelmiş oldukları anılmıştır.[^6] fakat bu "dokuz aile"nin isimleri tek tek sayılmamıştır. Başka Çin kaynakları yardımıyla Uygurların oluştuğu dokuz aile şu şekilde sıralanabilir;[^7]

1. [薬羅葛 Yüe-lo-ko](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yaglakar_uru%C4%9Fu) (*Yaγlaqar*, *Yağlaqar* veya *Yaglakar*): (Huihe)
2. 胡咄葛 Hu-to-ko (*Quturγar* veya *Uturkar*): (Pugu)
3. 啒羅勿＝倶羅勃 To-lo-wo (*Küräbür* veya *Kürebir*): (Hun)
4. 貊歌息訖 Mo-Ko-si-k'i (*Bakasıkır*): (Bayırku)
5. 阿勿嘀 A-vu-ti (*Ebirçeg*): (Tongra)
6. 葛薩 Ko-sa (*Qazar* veya *Kasar*): (Sijie)
7. 斛嗢素 Hu-Wu-su (oguz): (Ch'i-pi)
8. 薬勿葛 Yüe-wu-ku (*Yaγmurqar* veya *Yagmurkar*): (A-pu-sse)
9. [奚耶勿＝愛邪勿 Hi-Ye-Vu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eym%C3%BCr_boyu) (*Aymur* veya *Eymur*): (Ku-lun-wu-ku)

### Yurdu

Moğolistan'ın doğusunda özellikle Tola (Tuul, Tula) akarsuyu dolayında yaşayanlar Dokuz Boydan oluştukları için onlara Dokuz Oğuzlar denildi.[^8]

[^1]: Kultegin's Memorial Complex, TÜRK BITIG. <http://irq.kaznpu.kz/?lang=e&mod=1&tid=1&oid=15&m=1>
[^2]: F. Lászlό, Dokuz Oğuzlar ve Göktürkler, Belleten, C. 14, Ankara 1950, sayfa 42.
[^3]: v. Barthold, Orta Asya Türk Tarihi Hakkında Derslar, İstanbul 1927, sayfa 47.
[^4]: Taşağıl, Ahmet, Kök Tengri'nin Çocukları, 2. baskı, İstanbul 2014, sayfa 198
[^5]: Tang Huiyao, Vol. 98 <https://ctext.org/wiki.pl?if=gb&chapter=956267>
[^6]: KBY, 1. Satır. H. Namık Orkun, Eski Türk Yazıtları I-IV, İstanbul 1936-1941.
[^7]: Li Zhi Shiao, Uygur tarihi, Pekin 1988 sayfa 593.
[^8]: Prof. Dr. Ahmet Taşağıl http://dergi.fsm.edu.tr/index.php/ia/article/view/634/647 <http://dergi.fsm.edu.tr/index.php/ia/article/view/634/647>