# Doğu Çerkesleri

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_%C3%87erkesleri
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Doğu Çerkesleri, https://tr.wikipedia.org/wiki/Do%C4%9Fu_%C3%87erkesleri (CC-BY-SA-4.0)

- **Grup:** Doğu Çerkesleri; Адыгэхэр
- **Bölge:** Rusya; Türkiye
- **Diller:** Doğu Çerkesçesi, Rusça, Türkçe
- **Dinler:** çoğu Sünni İslam, azı Hristiyan
- **İlgili gruplar:** Kabardeyler, Besleneyler

**Doğu Çerkesleri** ya da **Doğu Adığeleri** ([Çerkesçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkes_dilleri) Адыгэхэр), [Çerkesler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkesler)in doğu kolu olup [Doğu Çerkesçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kabardeyce)ni konuşan ve [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya)'ya bağlı [Karaçay-Çerkesya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara%C3%A7ay-%C3%87erkesya) ile [Kabartay-Balkarya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kabardino-Balkarya) Cumhuriyetlerinde yaşayan ve [Çerkes Sürgünü](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkes_Soyk%C4%B1r%C4%B1m%C4%B1)'nde [Çarlık Rusyası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) döneminde [Kafkasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya)'dan [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) topraklarına sürülüp [tehcir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tehcir) ettirilen ve bugün [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'de [diaspora](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diaspora)yı (*хэхэс*) oluşturan Kuzey Kafkas halkı. Günümüzde Kafkasya'daki Çerkeslerin çoğu Doğu Çerkesleri azı [Batı Çerkesleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1_%C3%87erkesleri) iken, diasporada bunun tam tersidir.[^1] Kafkasya'da [Kuzey Osetya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuzey_Osetya-Alanya)’nın Mozdok bölgesinde yaşayan 3 bin kişilik bir [Hristiyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hristiyan) Kabardey topluluk dışında Çerkeslerin tamamı [Sünni](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCnnilik) [Hanefi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hanefilik) [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman)dır.[^2]

Ana boyu [Kabardeyler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kabardeyler) ile onlardan ayrılan [Besleneyler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Besleneyler)dir. Kabardey-Balkarya ve Karaçay-Çerkesya Çerkeslerinin neredeyse tamamına yakını Kabardeydir. İki Besleney köyü (Beçmızaye ile Kurğokuaye) [Krasnodar Krayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Krasnodar_Kray%C4%B1)'nın Uspensk rayonundadır.[^3]

Rusya Federasyonunda resmî kullanımda idarî birimine göre iki ayrı halk olarak kabul edilirler: Karaçay-Çerkesya'dakiler *черкесы* («çerkesler») ve Kabartay-Balkarya'dakiler *кабардинцы* («kabardinler»).

## Karaçay-Çerkesya Çerkesleri

Karaçay-Çerkesya içinde 2010 etnik nüfus sayımına göre [Karaçaylar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara%C3%A7aylar) %41,[Ruslar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruslar) %31,6 [Çerkesler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkesler) %11,9'du. Abazalar ise %7,8 idi. Çerkezler ve Abazalar genellikle ülkenin kuzey bölgesinde Abazinsky, Adige-Khablsky, Habezsky bölgelerinde yaşarlar.

## Kabartay-Balkarya Çerkesleri

Diyasporada Doğu Çerkesçesi konuşanların sayısı az olup Kafkasya'dakiyle ters orantılıdır. Türkiye'deki Çerkesler içinde dillerini en iyi koruyan grup olan Kabardeylerin en yoğun yaşadığı bölge, esas olarak Kayseri ve [Sivas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivas)'a bağlı köylerin bulunduğu [Uzunyayla](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uzunyayla) ile [Maraş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahramanmara%C5%9F)-[Göksun](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6ksun) ilçesidir.[^4]

[^1]: Papşu, Murat (2003). Çerkes dillerine genel bir bakış Kafkasya ve Türkiye . Nart Dergisi, Mart-Nisan 2003, Sayı:35 <http://www.kafkasfederasyonu.org/kultursanat/anadil/cerkes_dilleri.htm>
[^2]: cerkesarastirmalari.org : Adlandırma. <http://www.cerkesarastirmalari.org/org/cerkesler>
[^3]: Do. Dr. Vınereko Mir. Ülke anne gibidir (Хэгъэгур ным фэд) . Адыгэ Хабз, Maykop, 2007 <http://www.circassiancenter.com/cc-turkiye/arastirma/0268-ulkeannegibidir.htm>
[^4]: Papşu, Murat (2003). Çerkes dillerine genel bir bakış Kafkasya ve Türkiye . Nart Dergisi, Mart-Nisan 2003, Sayı:35 <http://www.kafkasfederasyonu.org/kultursanat/anadil/cerkes_dilleri.htm>
