# Diyap Yıldırım > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyap_Y%C4%B1ld%C4%B1r%C4%B1m > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Diyap Yıldırım, https://tr.wikipedia.org/wiki/Diyap_Y%C4%B1ld%C4%B1r%C4%B1m (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d9/Diyab_Agha.jpg) * (public-domain)* - **Makam:** Türkiye Büyük Millet Meclisi; 1. Dönem Dersim Milletvekili - **Dönembaşı:** 23 Nisan 1920 - **Dönemsonu:** 16 Nisan 1923 - **Seçim bölgesi:** 1920 - Dersim - **Doğum tarihi:** 1852 - **Doğum yeri:** Hozat, Tunceli, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm yeri:** Divriği, Sivas, Türkiye - **Vatandaşlığı:** Osmanlı, (1852-1922); Türkiye, (1923-1935) - **Yattığı yer:** Gözlüçayır, Çemişgezek, Tunceli, Türkiye ![Diyap Ağa, Mustafa Kemal Paşa ile birlikte](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk_and_Diyap_A%C4%9Fa.jpg/1280px-Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk_and_Diyap_A%C4%9Fa.jpg) *Diyap Ağa, Mustafa Kemal Paşa ile birlikte (public-domain)* **Diyap Yıldırım**, bilinen adıyla **Diyap Ağa** kimlikteki tam adı **Dersimli Diyap Ağa** (d. 1852, [Kalecik, Hozat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kalecik%2C_Hozat), [Tunceli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tunceli_%28il%29) - ö. 1935, [Divriği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Divri%C4%9Fi), [Sivas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivas_%28il%29)), [Türkmen](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenler)[^1][^2][^3][^4] asıllı [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) siyasetçi ve aşiret reisi, [I. TBMM](https://turkipedia.org/tr/wiki/TBMM_1._d%C3%B6nem_milletvekilleri_listesi) [Tunceli milletvekili](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tunceli_milletvekilleri_listesi). ## Erken yaşamı Diyap Yıldırım, 1852 yılında [Tunceli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tunceli_%28il%29)'nin [Hozat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hozat) ilçesinde Hozatlı Seyithan Ağa ve Elif Hanım'ın oğlu olarak dünyaya geldi. [Ovacık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ovac%C4%B1k%2C_Tunceli)-[Hozat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hozat) aşiretlerinden Ferhatuşağı aşiretine mensuptur.[^5] 2 kez evlilik yaptı. ## Birinci Dünya Savaşı Diyap Ağa, [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1)'nda [Hamidiye milislerinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hamidiye_Alaylar%C4%B1) milis komutanı oldu. Bitlis ve Siirt'in Rus işgalinden kurtulması için aşireti ile savaşa katıldı ve bu savaşlarda milislere komutanlık yaptı. Bu sıralarda ordu komutanı [Mustafa Kemal Atatürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk) ile sıkı bir dostluk kurdu. Ayrıca Kazım Karabekir'le birlikte Erzincan'ın Rus işgalinden kurtulması için savaştı. ## Sivas yılları 1854 yılında Koçgiri bölgesi kaza haline getirilirken Kaza ve nahiye müdürlükleri Koçgirililerden alınıp, Zara Kaza müdürlüğüne [Çemişgezek](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87emi%C5%9Fgezek)'ten Ferhatuşağı aşireti reisi Diyap Ağa getirildi.[^6] Zara kazasındaki Abaş ve Çat bucaklarının başına [Ovacık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ovac%C4%B1k%2C_Tunceli)'tan Şamuşaklı Ali Ağa getirildi. 1920 yılındaki [Koçgiri İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ko%C3%A7giri_%C4%B0syan%C4%B1)'na şiddetle karşı çıktı. [Mustafa Kemal Atatürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk), Diyap Ağa ve Dersimli Binbaşı [Hasan Hayri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasan_Hayri_Kanko)'nin I. Dünya Savaşı ve [Kurtuluş Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1)'ndaki mücadelesini takdir edip Diyap Ağa ve Dersim'in ileri gelenlerine milletvekilliği önermiştir. [Hozatlı Mustafa Öztürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_%C3%96zt%C3%BCrk_%281859_do%C4%9Fumlu_siyaset%C3%A7i%29), Diyap Ağa, Dersimli Binbaşı [Hasan Hayri Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasan_Hayri_Kanko), [Ahmet Ramiz Tan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmet_Ramiz_Tan) bu teklifi kabul etmiştir.[^7] Diyap Ağa, Dersimli Binbaşı [Hasan Hayri Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasan_Hayri_Kanko) tarafından meclise getirildi.[^8] 1920 yılında [Baytar Nuri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nuri_Dersimi), Koçgirililer ile Diyap Ağa'yı yan yana getirmeye çalışsa da Diyap Ağa milli Ankara hükümeti yanlısı olduğunu belirtmiş. Baytar Nuri daha sonra Şamuşaklı Ali Ağa'yı da Koçgirililer ile birlikte olması konuşmuşsa da onu da ikna edemedi. Şamuşaklı Ali Ağa'da Ankara Hükümeti yanlısı tavır takınmış, Koçgili Alişan Bey'i azarlamış ve Alişan Bey'in Ankara hükümetine teslim olması sürecinde aktif rol oynamıştır. ## Kurtuluş Savaşı [Erzurum Kongresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum_Kongresi)'ne Dersimli Binbaşı [Hasan Hayri Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasan_Hayri_Kanko) ile katılarak [Tunceli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tunceli)'yi [Erzurum Kongresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum_Kongresi)'nde temsil etti. O dönemdeki [Koçgiri İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ko%C3%A7giri_%C4%B0syan%C4%B1) ve [Şeyh Said İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_Said_%C4%B0syan%C4%B1)'na karşı çıktı.[^9] [Şeyh Said](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_Said)'i bela olarak niteledi.[^10] Yunan işgali sırasında meclis'in Kayseri'ye taşınması fikrine karşı çıktı ve meclis kürsüsünde "Biz buraya kaçmaya mı geldik, yoksa kavga edip ölmeye mi? Eğer meclisi taşımak istiyorsanız buyurun gidin. Ama ben gidemem. Tek başıma bile olsam, bayrağım, dinim ve vatanım için son kurşunuma kadar savaşırım. Son kurşunu da kafama sıkarım. Bu böyle biline..."[^11] 1922 yılında [Dersim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dersim)'in vilayet olması için dilekçe verdi. Bu teklif Mustafa Kemal Atatürk desteği ile kabul edildi. [Dersim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dersim) ismini benimsediği için isminin değiştirilmemesini [Mustafa Kemal Atatürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk)'ten rica etti ve isim değiştirilmedi. ## Tunceli'ye dönüş Diyap Ağa, Dersim mebusluğu bittikten sonra memleketi [Tunceli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tunceli)'ye geri döndü. Mustafa Kemal Atatürk tarafından Diyap Ağa'ya maaş bağlatıldı. 1935'te [Divriği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Divri%C4%9Fi)'de öldü. Diyap Ağa'nın mezarı bugünkü [Hozat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hozat) sınırındaki [Gözlüçayır](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6zl%C3%BC%C3%A7ay%C4%B1r%2C_%C3%87emi%C5%9Fgezek) köyünde yer almaktadır. ## Hakkında Dersim yöresindeki Ferhatuşağı aşiretinin reisi olarak özel öğrenim gördü. [Hamidiye Alayları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hamidiye_Alaylar%C4%B1)'nda milis komutan oldu. [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1)'nda [Siirt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Siirt) ve [Bitlis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bitlis)'in [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) işgalinden kurtarılması savaşlarına katıldı. Ordu komutanı [Mustafa Kemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk) ile dost oldu. [Türk Kurtuluş Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1) başladığında [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum_Kongresi) ve [Sivas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivas_Kongresi) kongrelerini destekledi (1919). [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara)'da toplanan ilk [TBMM](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi)'ye Dersim milletvekili olarak katıldı (1920-23). [Sakarya Meydan Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sakarya_Meydan_Muharebesi) sırasında [Yunan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanistan) ordusunun [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara) yakınlarına kadar gelmesi üzerine meclisin [Kayseri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kayseri)'ye taşınması söz konusu olmuş, tartışmalar sırasında söz alan Diyap Ağa, "*Buraya savaşmaya mı yoksa kaçmaya mı geldik!*" diyerek [Millî Mücadele](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1)'ye verdiği destek ve cesareti ile takdir toplamıştır. Doğu ve güneydoğu bölgelerinde halk yerel milis güçleri şeklinde Fransız ve İngiliz ordularına karşı koymuşlardır. [^1]: Şeyh Hasan Ocağı/ Aşireti bize ne anlatıyor?. [^2]: Diyab Ağa (Yıldırım) (1852-1935). [^3]: Ali Rıza Özdemir. Kayıp Türkler- Etnik Coğrafya Bakımından Kürtleşen Türkmen Aşiretleri. Mart 2013, s. 269-270. [^4]: Onarlı, İsmail. Şeyh Hasan aşireti: Anayurt'tan Anadolu'ya. Aydüşü Yayınları, 2002, s. 41. [^5]: Haber, Internet. Gürsel Erol'un dedesi Diyap Ağa kimdir? Meşhur konuşması. 30 Haziran 2018. [^6]: Ayna, Bayram. Millî Mücadele Yıllarında Koçgiri Aşireti Reisi Alişan Bey’in Faaliyetleri. 23 Aralık 2018, s. 210-231. [^7]: Ayna, Bayram. Millî Mücadele Yıllarında Koçgiri Aşireti Reisi Alişan Bey’in Faaliyetleri. 23 Aralık 2018, s. 210-231. [^8]: Enver Behnan,İlk Meclisin Yüz Yaşındaki Mebusu,Yeni Gün Gazetesi,1931 [^9]: Enver Behnan,İlk Meclisin Yüz Yaşındaki Mebusu,Yeni Gün Gazetesi,1931 [^10]: Enver Behnan,İlk Meclisin Yüz Yaşındaki Mebusu,Yeni Gün Gazetesi,1931 [^11]: Enver Behnan,İlk Meclisin Yüz Yaşındaki Mebusu,Yeni Gün Gazetesi,1931