# Diriye Emirliği

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Diriye_Emirli%C4%9Fi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Diriye Emirliği, https://tr.wikipedia.org/wiki/Diriye_Emirli%C4%9Fi (CC-BY-SA-4.0)

![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/First_Saudi_State_Big.png/1280px-First_Saudi_State_Big.png)
* (Ameen Mohammad , AbdurRahman AbdulMoneim fixed the map using these sourc: tarikh al bilad al-'arabiya al su'udia parts 1,2,3 and 4, hisatlas, and other various sources, also fixed the timestamps to be less arbitrary, CC-BY-SA-3.0)*

- **Kendi dilindeki adı:** ‘Imāra ad-Dir‘iyya; إمارة الدرعية
- **Tam adı:** Diriye Emirliği
- **Yaygın adı:** Diriye Emirliği
- **Yönetim biçimi:** Monarşi
- **Kuruluş yılı:** 1744
- **Yıkılış yılı:** 1818
- **Öncel:** Mısır Eyaleti
- **Ardıl:** Necid Emirliği
- **Başkent:** Diriye
- **Latd:** 24
- **Latm:** 44
- **LatNS:** N
- **Longd:** 46
- **Longm:** 34
- **LongEW:** E
- **Yaygın diller:** Arapça
- **Din:** Vahhâbi İslam
- **Yönetici:** Muhammed bin Suud; Abdulaziz bin Muhammed bin Suud; Suud bin Abdulaziz bin Muhammed; Abdullah bin Suud
- **Yönetici yılları:** 1744–1765; 1765–1803; 1803–1814; 1814–1818
- **Yönetici unvanı:** İmam

**Diriye Emirliği**[^1] veya **İlk Suûdi Devleti**, 1744 yılında ([Hicrî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hicr%C3%AE_takvim) 1157) kuruldu. Şeyh [Muhammed bin Abdülvahhab](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed_bin_Abd%C3%BClvehh%C3%A2b), [Diriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diriye)'ye yerleştiğinde Diriye Prensi [Muhammed bin Suud](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed_bin_Suud) [Vahhabî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed_bin_Abd%C3%BClvehh%C3%A2b)'nin dâvâsını desteklemeye ve benimsemeye hazırdı.

![Diriyah Emirliği en geniş sınırlarına ulaştı](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/da/The_First_Saudi_State_Greatest_Extent.png/1280px-The_First_Saudi_State_Greatest_Extent.png)
*Diriyah Emirliği en geniş sınırlarına ulaştı (AbdurRahman AbdulMoneim, CC-BY-SA-4.0)*

Suudi Arabistan Krallığı'nın Kraliyet ailesi ve onun müttefikleri [Arabistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_Yar%C4%B1madas%C4%B1)'da egemen devlet olmak için ayaklandılar. İlkin [Necd](https://turkipedia.org/tr/wiki/Necid)'i zaptettiler. Daha sonra etkilerini [Kuveyt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuveyt)'in doğu kıyısından aşağı [Umman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Umman) sınırına kadar genişlettiler. Suûdiler daha sonra doğuya yönelerek sınırlarını [Asir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Asir_B%C3%B6lgesi)'in tepelerine kadar teşmîl ettiler.

Daha sonra [Vahhâbî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vehhab%C3%AElik) kuvvetleri [Irak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak) ve [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye) vilâyetlerine de hücum etmeye başladı. 1801'de bu taarruzlar [Şiîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik)in [kutsal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal) [mekân](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mek%C3%A2n)ı [Kerbelâ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kerbela)'yı yağmalamalarıyla doruğa çıktı. 1802 yılında [Vahhâbîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vehhab%C3%AElik) İslâm'in iki [kutsal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal) şehri [Mekke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekke) ve [Medine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medine)'yi de elde ederek [Hicaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hicaz) bölgesinin kontrolünü ele geçirdi. Özellikle bu son olaylar [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun prestijini sarsacak nitelikteydi, zîrâ [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) bu iki [kutsal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal) şehir üzerinde 1517'den beri hükümranlığını kesintisiz sürdürmekteydi.

Bu iki şehrin de düşmesiyle Osmanlı Devleti harekete geçti. Dönemin padişahı [II. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud), [Vahhâbîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vehhab%C3%AElik)i tahrip etme görevini Mısır Vâlîsi [Kavalalı Mehmet Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavalal%C4%B1_Mehmed_Ali_Pa%C5%9Fa)'ya verdi. Mehmet Ali Paşa, oğlu [Tosun Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Tosun_Pa%C5%9Fa) komutasındaki güçlü bir [piyade](https://turkipedia.org/tr/wiki/Piyade) [ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ordu_%28askeriye%29)sunu deniz yoluyla [Hicaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hicaz)'a gönderdi.

İlk aşamada 1813'te [Mekke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekke), [Medine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medine) ve [Cidde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cidde) zaptedildi. Mehmet Ali Paşa, gerekli hazırlıklar tamamlandıktan sonra diğer oğlu [İbrahim Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavalal%C4%B1_%C4%B0brahim_Pa%C5%9Fa) komutasındaki ordusunu [Arabistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_Yar%C4%B1madas%C4%B1)'ın kalbi olan [Necid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Necid)'e sevk etti.

İbrahim Paşa, rotası üzerindeki bütün şehirleri fethetti ve 1817 Aralık ayında Suûdi başkenti [Diriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diriye)'ye ulaşarak kenti kuşattı. Birkaç aylık kuşatmadan sonra kent teslim oldu. İbrahim Paşa fethedilen başkenti yerle bir etti, daha sonra pek çok Suud ve Abdülvahhab kabile üyesini gemilerle [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'a ve [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a gönderdi. Son Suûdi İmamı [Abdullah bin Suud](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abdullah_bin_Suud), daha sonra Osmanlı başkenti [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da [îdam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96l%C3%BCm_cezas%C4%B1) edildi. Kesik başı Boğaz'ın sularına atıldı. Böylece İlk Suûdi Devleti târihe karıştı. Fakat [Vahhabilik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vehhab%C3%AElik) ve Suud kabilesinin geride kalanları 1824'te daha zayıf olan [Necid Emirliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Necid_Emirli%C4%9Fi)'ni kurdularsa da bu devlet de Osmanlıların müttefîki [El Reşid Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cebel-i_%C5%9Eemmer_Emirli%C4%9Fi) tarafından 1891 yılında ortadan kaldırıldı. 1902'de kurulan üçüncü devlet olan [Suudi Arabistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suudi_Arabistan) ise bugün hâlâ devam etmektedir.

## Diriye Emirliği hükümdarları

- İmam [Muhammed bin Suud](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed_bin_Suud) 1725-1745 (Diriye emiri), 1744-1765 (Suûdi devleti İmamı)
- İmam [Abdülaziz bin Muhammed bin Suud](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClaziz_bin_Muhammed_bin_Suud) 1765-1803
- İmam [Suud bin Abdülaziz bin Muhammed](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suud_bin_Abd%C3%BClaziz_bin_Muhammed) (Suud el-Kebîr) 1803-1814
- İmam [Abdullah bin Suud](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abdullah_bin_Suud) 1814-1818

## Ayrıca bakınız

- [Osmanlı Arabistanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_Arabistan%C4%B1)
- [Osmanlı-Suudi Savaşları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Suudi_Sava%C5%9Flar%C4%B1)
- [İkinci Suudi Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Necid_Emirli%C4%9Fi)
- [Üçüncü Suudi Devleti (Suudi Arabistan)](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suudi_Arabistan)

[^1]: TDV İslam Ansiklopedisi, cilt: 37, sayfa: 585