# Dilmaçoğulları Beyliği

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Dilma%C3%A7o%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Dilmaçoğulları Beyliği, https://tr.wikipedia.org/wiki/Dilma%C3%A7o%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi (CC-BY-SA-4.0)

**Dilmaçoğulları Beyliği**, 1085-1192 yılları arasında [Bitlis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bitlis) ve [Erzen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzen_Nehri)'de (Batman-Kozluk-Oyuktaş Köyü-Yeşilyurt Mezraası) egemen olan Türk beyliğidir. Kurucusu, [Büyük Selçuklu](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) hükümdarı [Alp Arslan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alp_Arslan)'ın komutanlarından [Dilmaçoğlu Mehmed Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dilma%C3%A7o%C4%9Flu_Mehmed_Bey)'dir (Hükümdarlığı: (1085-1104). Kuruluş döneminde Büyük Selçuklu Devleti'ne biçimsel bağlılığını sürdüren Dilmaçoğulları, [Toğan Arslan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Togan_Arslan) döneminde (1104-1137) en parlak yıllarını yaşadılar. [Saltuklular](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saltuklu_Beyli%C4%9Fi) ve [Artuklular](https://turkipedia.org/tr/wiki/Artuklu_Beyli%C4%9Fi) ile birlikte [Haçlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ha%C3%A7l%C4%B1_Seferleri)lara ve [Gürcü](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCler)lere karşı savaştılar.

Beyliğin kurucusu Dilmaçoğlu Mehmed (Muhammed) Bey, Sultan [Alp Arslan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alp_Arslan) devrinde Bekçioğlu Afşın, Ahmed Şâh gibi Türkmen beyleri ile [Bizans](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) idaresindeki Anadolu'ya akınlarda bulunuyordu.

[Malazgirt Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malazgirt_Meydan_Muharebesi)na da iştirak eden Dilmaçoğlu Mehmed Bey, daha sonra Selçuklu ordusunun [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep) çevresinde gerçekleştirdiği fetihlere katıldı. 1085 yılında Diyar-ı Bekir ([Diyarbakır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbak%C4%B1r)) alındıktan sonra [Bitlis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bitlis) ve [Ahlat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahlat)'ta Selçuklu kuvvetleri tarafından zaptedildi. Bitlis ve havalisi Mehmed Bey'in idaresine bırakılarak ona iktâ (kullanım hakkı) edildi. Bu suretle Dilmaçoğulları Beyliği kurulmuş oldu. Önce [Kılıç Arslan](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1l%C4%B1%C3%A7_Arslan)'a, onun ölümünden sonra da Ermenşahlar'a (Ahlatşahlar) bağlandı. Togan Arslan daha sonra [Artuklular](https://turkipedia.org/tr/wiki/Artuklu_Beyli%C4%9Fi)'dan İl Gazî'ye tâbi olmuş ve bu hükümdarla beraber Haçlılara ve [Gürcüler](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCler)e karşı savaşmıştı.[^1]

Hüsâmeddîn Kurt zamanında (1137-1143), [Irak Selçuklu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak_Sel%C3%A7uklular%C4%B1) sultanı Mes'ûd, kardeşi Selçuk-şâh'a Ahlat, Malazgird ve Erzen bölgesini iktâ etmişti. 1138 Selçuk-şâh bu bölgeyi tahrip ettiği gibi, halkına da kötü davranmıştı. 1192 yılında [Ermenşâhlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahlat%C5%9Fahlar_Beyli%C4%9Fi)dan Begtimur, Bitlis'i zapt etti. Bundan sonra Dilmaçoğulları Beyliği Erzen ve havalisinde 14. yüzyılın sonların kadar hüküm sürmüş, muhtemelen [Akkoyunlular](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkoyunlular) devrinde tarihe karışmıştır.

[^1]: Prof. Dr. Yaşar Yücel - Prof. Dr. Ali Sevim:Türkiye Tarihi Cilt I, TTK Yayınları, 1991