# Derya muhafazası

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Derya_muhafazas%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Derya muhafazası, https://tr.wikipedia.org/wiki/Derya_muhafazas%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

**Derya muhafazası**, [Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1)nın savaş olmayan yıllarda [Akdeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akdeniz) ve [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz)'de asayiş, seyrüsefer ve kıyı emniyeti amacıyla yürüttüğü deniz harekâtlarıdır.

[Osmanlı ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu) ancak bir devlete karşı savaş ilan edildiğinde *sefere* çıkarken, [Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1) sıcak savaş durumu olsun veya olmasın her yıl baharda yapılan törenle birlikte denize açılır (*mevsim-i evvel-i sefer-i deryâ*), sonbaharda ise başkent [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a geri dönerdi (*ahir-i sefer-i deryâ*).[^1]

## Harekâtların başlangıcı

[Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1) [II. Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid) döneminde 1502 yılından itibaren her yıl *mevsim-i derya* olarak adlandırılan ve [Akdeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akdeniz)'deki hava koşullarının seyrüsefere izin verdiği *Ruz-ı Hızır* (1 Mayıs) ve *Ruz-ı Kasım* (1 Kasım) arasındaki dönemde [Akdeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akdeniz)'e, 1620'lerden itibaren ise ([Kazaklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar_%28Slav%29)ın ortaya çıkardığı asayişsizlik sorunu nedeniyle) [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz)'e açılmaya başladı. Donanma savaş hallerinde muharebe düzeni alırken, barış yıllarında ise düşman, korsan ve deniz haydutlarının saldırılarına karşı Osmanlı sularının ve kıyılarının güvenliğinin sağlanması amacını güttü.

## Kış muhafazası

Donanma hava koşullarının bozulmaya başladığı sonbaharda merkez üssüne, İstanbul'daki [Tersane-i Amire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tersane-i_Amire)'ye geri dönmekteydi. Ancak, düşman ve korsan gemilerinin Osmanlı gemi ve kıyılarına yönelik saldırı tehdidinin bundan sonra kış mevsiminde de devam ediyor olması donanmanın Tersane-i Amire'ye döndüğü dönemde ayrı bir muhafaza tedbirinin hayata geçirilmesini gerektirmekteydi. Osmanlı Devleti bu amaçla, kış muhafazası için Akdeniz'e ayrıca gemiler görevlendirmekteydi.[^2]

[^1]: "Mezemorta Hüseyin Paşa", Saffet (haz. Yavuz Senemoğlu), Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Basımevi, İstanbul (1994), s.10
[^2]: "Osmanlı Devleti’nin Akdeniz’de Kış Muhafazası", Şenay Özdemir Gümüş, Sosyal Bilimler Dergisi / The Journal of Social Sciences Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 6, Sayı: 34, Şubat 2019, s. 54