Derviş Paşa (1578 ölümlü)

Derviş Paşa (16. yüzyıl, Sokoloviçi? – 1578, Kartli Krallığı), Sırp asıllı Osmanlı komutanı ve devlet adamıdır.

Hayatı

İlk yılları

16. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'nda Sırp kökenli Sokollu âilesine doğdu. Önde gelen kardeşleri Gâzi Ferhâd Paşa ile Kara Ali Bey'dir. 1568/1569'da Şam, 1570/1571'de Haleb ve 1575/1576'da Diyâr-ı Bekr vâlisi oldu.^{[1]Süreyya, Mehmed. Sicill-i Osmânî. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, Mayıs 1996, s. 418.}

1578 Kafkasya Seferi

Serdâr Lala Mustafa Paşa'nın 1578'deki Kafkas Seferi sırasında Osmanlı ordusu, Gürcü kalelerini fethetmek üzere Ardahan üzerinden Çıldır ovasına iniyordu. Derviş Paşa, yaklaşık 300-400 askerden oluşan küçük bir öncü birliğine komuta ediyordu. Tokmak Han, İmam Kulu ve Kara Han liderliğindeki 20.000 kişilik Safevî kuvveti tarafından ânî bir baskına uğradı. Safevîlerin amacı Osmanlı ordusunun dağları aşmasını engellemekti. Derviş Paşa, sayıca çok üstün olan Safevî kuvvetlerine rağmen çarpışmaya girdi ve ağır kayıplar verdi.^{[2]Eravcı, H. Mustafa. Özdemiroğlu Osman Paşa. Akçağ, 2017, s. 61-63.}

Durumun vahâmetini fark eden Mustafa Paşa, Derviş Paşa'ya yardım etmesi için Özdemiroğlu Osman Paşa'yı 600 askerle birlikte gönderdi. Osman Paşa yardıma yetişerek zor durumdaki Osmanlı ordusuna destek sağladı. Askerlerine tedbir almalarını emretti ve tüfekçilerinin Safevî ordusu üzerinde aralıksız bir ateş baskısı uygulamasını sağladı. Osman Paşa'nın cesâreti sâyesinde Safevîlere karşı zorlu bir zafer kazanıldı.^{[2]Eravcı, H. Mustafa. Özdemiroğlu Osman Paşa. Akçağ, 2017, s. 61-63.}

Derviş Paşa, 1578'de bu Kafkasya Seferi sırasında öldü.^{[3]Dakic, Uros. The Sokollu family clan and the politics of vizieral households in the second half of the sixteenth century (thesis). Central European University, 2012, s. 59.} Oğlu Mehmed Bey'dir.^{[1]Süreyya, Mehmed. Sicill-i Osmânî. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, Mayıs 1996, s. 418.}