# Deli Dumrul

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Deli_Dumrul
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Deli Dumrul, https://tr.wikipedia.org/wiki/Deli_Dumrul (CC-BY-SA-4.0)

**Deli Dumrul** (veya bazı halk hikâyelerinde **Dumrul Han, Dumrul Bey**), Türk ve Altay mitolojisinde söylencesel metafizik varlıktır. **Dunrul** veya **Tungrul** da denir.

## Özellikleri

En yetkin biçimini [Korkut Ata](https://turkipedia.org/tr/wiki/Korkut_Ata) öykülerinde bulmuştur. Yol kesicilik yaptığından dolayı Tanrıyı kızdırır ve canını almaya gelen [Aldacı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aldac%C4%B1) (İslam sonrası [Azrail](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azrail)) ile karşılaşır ve canını vermek istemez. Diğer başka halk anlatılarında da farklı serüvenlerde görünür.[^1] Ancak hepsinde de pervasız, hoyrat, korkusuz bir kişilik olarak yer alır.

Tanrı'ya meydan okuyan Deli Dumrul, Azrail'in canını almaya gelmesi üzerine Tanrı'nın gücünü anlar. Tanrı Deli Dumrul'a kendi canı yerine can bulmasını söylediğinde Deli Dumrul annesine ve babasına gider ama onlar kendi canlarını vermezler. Nihayet karısı kendi canını vermeye razı olur. Bunun üzerine Deli Dumrul Tanrıya yalvarır, Tanrı da onları bağışlar, annesinin, babasının canını alması için Azrail'e emir verir. Ana ve babasının bile oğullarına veremedikleri canı hiç düşünmeden bir tek karısının vermesi destanlarda var olan en yüce ve fedakârca davranışlardan birisidir.

Deli Dumrul'un susuz derenin üzerine kurduğu köprüden *"geçenden beş akçe, geçmeyenden on akçe"* alması Türk halk kültüründe bir deyim haline dönüşmüş durumdadır. Bu ifadeye bazen şu şekilde de rastlanır: *"Geçenden otuz, geçmeyenden döverek kırk akçe"*[^2]*...*

## Etimoloji

(Dum/Tum) kökünden türemiştir. Okun sivri ucu demektir. Başı dumanlı anlamına da gelir.

## Ayrıca bakınız

- [Duha Koca Oğlu Deli Dumrul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Duha_Koca_O%C4%9Flu_Deli_Dumrul)

## Dış bağlantılar

- [Alkestis ve Deli Dumrul, Ayşen Sina](http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/18/31/271.pdf)
- [Dede Korkut Destanlarındaki Ortak Özellikler, Kerime Üstünova](http://www.turkishstudies.net/sayilar/sayi7/12%20%DCST%DCNOVA%20Kerime.pdf)
- [Dede Korkut Hikayelerindeki Karakterlerin Tahlili, Umay Günay](https://web.archive.org/web/20090704151536/http://www.millifolklor.com/tr/sayfalar/37/37.pdf)
- [Taşköprü Dolandırıcıları, Aytekin Gezici](http://www.aytekingezici.com/icerik.asp?Id=347)

[^1]: Türk Halk Edebiyatında Deli Dumrul ve Benzerleri, Muharrem Kaya. <http://turkoloji.cu.edu.tr/HALK%20EDEBIYATI/muharrem_kaya_deli_dumrul_ve_dunya_kulturunde_benzerleri.pdf>
[^2]: Ansiklopedim, "Deli Dumrul". <http://www.ansiklopedim.net/d/deli-dumrul.html>