# Defterdar

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Defterdar
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Defterdar, https://tr.wikipedia.org/wiki/Defterdar (CC-BY-SA-4.0)

**Defterdar**, [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nde maliye nazırına (bakanına) verilen addır. Defterdar aynı zamanda [**Dîvân-ı Hümâyun**](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2n-%C4%B1_H%C3%BCm%C3%A2yun) üyesi idi. Ayrıca eyalet defterdarları vardı ve bunları maliye nazırından (bakanından) ayırma için mutlaka *eyalet defterdarı* ya da *nazır-ı emval* denilirdi. Cumhuriyet döneminde eyaletler kaldırılıp sancaklara önce vilayet sonra il ismi verilince, bunların başındaki en yüksek maliye görevlisine *defterdar* dendi. Bugün de defterdar kelimesi bu manada kullanılmaktadır.

Ne zaman kurulduğu bilinmemektedir. Bazı kaynaklara göre ilk "başdefterdar" [I. Murat](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Murad) saltanat döneminde 1359-1360 döneminde görevlendirilen Mihalliç Kadısı "Çelebi bin Mehmet" idi.[^1] [I. Beyazid](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Bayezid) döneminde (1389-1402) ise şair Zahiri "başdefterdar" olarak belgelere geçmiştir.[^2]

Başdefterdar 14. yüzyıl ile 19. yüzyıl arasında [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin en yüksek maliye görevlisi idi. Fatih'in kanunnamesine göre başdefterdar padişahın malının vekili ve veziri-azam da nazırı idi. Devlet hazinesinin açılıp kapanması başdefterdar bulunmasıyla yapılırdı. "Başdefterdar" Divan-ı Hümayun üyesi idi. Başdefterdar 14. yüzyıl ile 19. yüzyıl dönemi protokolüne göre [vezir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vezir) ve [kazasker](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazasker) rütbelerinden daha aşağıda ama [Yeniçeri Ağası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri_a%C4%9Fas%C4%B1)'nın üzerinde bulunmaktaydı.

14. yüzyılda başdefterdarlar ulema sınıfından kadılar ve müderrisler arasından seçilirdi. Sonları defterdarlık kendi iç eğitim sistemini de geliştirerek burada defterdar yetiştirmeye başladı. Bu eğitim sisteminin binası [Topkapı Sarayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Topkap%C4%B1_Saray%C4%B1)ndadır. Böylece defterdarlık bir hiyerarşik devlet görevi oldu ve defterdarlar hiyerarşisi içinde en üst defterdar seviyesi "başdefterdarlık" idi.

Defterdarlar mukataha adı verilen vergi birimleri ile maden ve tuzla türü işletmelerin elde ettiği gelirleri merkeze transfer etmek ve bunun muhasebesini yapmakla görevliydiler.

## Ayrıca bakınız

- [Osmanlı başdefterdarları listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ba%C5%9Fdefterdarlar%C4%B1_listesi)

[^1]: (1994/3) Maliye Teşkilatı Tarihçesi ve Mevzuatı. Ankara: T.C. Maliye Bakanlığı ). 1994. say. 5. 1994/3.
[^2]: (1994/3) Maliye Teşkilatı Tarihçesi ve Mevzuatı. Ankara: T.C. Maliye Bakanlığı ). 1994. say. 5. 1994/3.