# Debreli İlyas Paşa > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Debreli_%C4%B0lyas_Pa%C5%9Fa > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Debreli İlyas Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/Debreli_%C4%B0lyas_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/85/Iljaz_Pasha_Dibra.jpg) * (public-domain)* - **Doğum adı:** Iljaz Qoku (İlyas Çoku) - **Doğum tarihi:** 1812 - **Doğum yeri:** Kllopçisht veya Makiler, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm tarihi:** 1910; (97-98 yaşlarında) - **Ölüm yeri:** Osmanlı İmparatorluğu - **Mezaryeri:** Debre - **Rütbesi:** Mîr-i mîrân - **Savaşları:** 1854 Epir İsyânı; 1861-1862 Osmanlı-Karadağ Savaşı **Debreli İlyas Paşa** ya da doğum adıyla **Iljaz Qoku** (; 1812, [Kllopçisht](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kllop%C3%A7isht) veya [Makiler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Makiler_%28k%C3%B6y%29) – 1910), [Arnavut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutlar) asıllı [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) [mîr-i mîrân](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beylerbeyi)ı ve [Arnavutluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutluk)'un bağımsızlığının destekçisidir. 18 Haziran 1878'de [Prizren İttifakı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Prizren_%C4%B0ttifak%C4%B1)'nın hazırladığı [kararnâme](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kararname_%28Prizren_%C4%B0ttifak%C4%B1%29)nin düzenleyicilerindendir. İttifak'ın merkez komitesine de başkanlık etmiştir. ## Hayatı 1812'de *Iljaz Qoku* (İlyas Çoku) ismiyle [Arnavut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutlar) asıllı Çoku âilesine doğdu. Birtakım kaynaklarda İlyas Paşa'nın [Kllopçisht](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kllop%C3%A7isht) köyünde doğduğu yazılmışsa da, yazar [Haki Stërmilli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Haki_St%C3%ABrmilli) kökenini [Debre](https://turkipedia.org/tr/wiki/Debre_%28il%29)'nin [Makiler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Makiler_%28k%C3%B6y%29) köyüne dayandırır. Yedi kardeşi vardı. [Selânik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selanik) ve sonradan [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da eğitim gördü. Burada paşa yapıldı.[^1] 1839'da [Tanzimat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanzimat) reformlarına karşı bir ayaklanmaya katıldı. 1844'te [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) kumandanı Hayreddin Paşa ile çatıştı. 1854'te Debreli gönüllülerin başında, [Epir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Epir)'deki [isyânın](https://turkipedia.org/tr/wiki/1854_Epir_%C4%B0syan%C4%B1) bastırılmasına katkıda bulundu. 1861'de yine Debreli gönüllülerin lideri olarak [Osmanlı-Karadağ Savaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Karada%C4%9F_Sava%C5%9F%C4%B1_%281861%E2%80%931862%29)'ına çağrıldı.[^2] 10 Haziran 1878'de, [Prizren İttifakı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Prizren_%C4%B0ttifak%C4%B1)'nın [Bayraklı Câmii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazi_Mehmed_Pa%C5%9Fa_Camii)'nde düzenlediği ilk toplantısına başkanlık etti.[^3] 18 Haziran'da gerçekleştirilen toplantıda, İttifak'ın hazırladığı [kararnâme](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kararname_%28Prizren_%C4%B0ttifak%C4%B1%29)ye Debre temsilcisi ve [mîr-i mîrân](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beylerbeyi) rütbesiyle ilk imzâyı atan kişi oldu.[^4] Arkasından İttifak'ın oluşturduğu merkez komitenin başına getirildi.[^5] 1908 [Manastır Kongresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manast%C4%B1r_Kongresi)'ne maddi destekte bulunup yeğeni Ârif Çoku'yu delege olarak gönderdi. Debreli İlyas Paşa, 1910'da 97-98 yaşlarında öldü. Mezar yeri bilinmemesine rağmen Debre ilinde olduğu düşünülmektedir.[^6] [^1]: Grabocka, Artan (2025-06-10). ''Iliaz pashë Qoku, atdhetari pa një varr" , Albradio. [^2]: Kadiu, Arian (1996). Dibra e Madhe] [Büyük Debre. Tiran: Glob, ss. 34-36. [^3]: Merlika-Kruja, Mustafa (2011). Shkrime Historike] [Târihsel Yazılar. Tiran: Omsca-1, s. 402. . [^4]: Pollo, Stefanaq (1978). Akte të Rilindjes Kombëtare Shqiptare, 1878-1912] [Arnavut Ulusal Rönesansının Eylemleri, 1878-1912. Tiran: Instituti i Historisë, ss. 40-48. [^5]: Bartl, Peter (2017). Shqiptarët [Arnavutlar] (Afrim Koçi tarafından çev.). Tiran: IDK, s. 104. . [^6]: Grabocka, Artan (2025-06-10). ''Iliaz pashë Qoku, atdhetari pa një varr" , Albradio.