# Deşt-i Kıpçak > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/De%C5%9Ft-i_K%C4%B1p%C3%A7ak > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Deşt-i Kıpçak, https://tr.wikipedia.org/wiki/De%C5%9Ft-i_K%C4%B1p%C3%A7ak (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2e/Cumania_%281200%29_eng.png) * (Cumanian, CC-BY-SA-4.0)* - **Adı:** Kuman–Kıpçak Konfederasyonu - **Kuruluş yılı:** 10.yüzyıl - **Yıkılış yılı:** 1241 - **Yönetim biçimi:** Kağanlık - **Resmî diller:** Kıpçakça - **Resmî din:** Tengrizm, Hristiyanlık, İslam - **Öncel:** Hazar Kağanlığı; Kimek-Kıpçak Konfederasyonu - **Ardıl:** Altın Orda **Deşt-i Kıpçak**, Kafkas Dağları'nın kuzeyinde, [Dinyester](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dinyester) ile [İrtiş](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0rti%C5%9F) ırmakları arasındaki bölgenin tarihsel adı. *Kıpçak çölü* veya *Kıpçak bozkırı* anlamına da gelir. **Heyhat sahrası** ya da kısaca **Heyhat** olarak da bilinir. [Evliya Çelebi Seyahatnamesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Seyahatn%C3%A2me_%28Evliya_%C3%87elebi%29)'nde Heyhat sahrasının coğrafi komşuları Kafkasya tarafında Çertez vilayeti ([Çerkesya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkesya)?), [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m), Alman vilayeti ([Cermanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cermanya)), Leh diyarı, [Kraków](https://turkipedia.org/tr/wiki/Krak%C3%B3w) vilayeti ve kuzeyde Moskof (Rusya) olarak zikredilir. Çelebi, Heyhat sahrasının doğu sınırı olarak [İdil Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Volga)'ni gösterir. Eserinin bazı yerlerinde Deşt-i Kıpçak ve Heyhat sahrasını birlikte, ayrı yer adları olarak zikreder. Bununla birlikte Heyhat'ın coğrafi konumu ile ilgili verdiği bilgiler, Heyhat ve Deşt-i Kıpçak'ın aynı bölge olduğunu göstermektedir (İdil Nehri'nin batısı, Moskof ülkesinin güneyi, Kırım'ın kuzeyi, Lehistan'ın doğusu). ## Tarih [Orta Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Asya)'nın batısından başlayıp [Tuna Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna) kıyılarına, kuzeyde Orta [İdil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Volga) bölgesine, güneyde [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m)'a kadar uzanan Deşt-i Kıpçak bölgesinde oluşan Türk yazı dili [Kıpçakça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_K%C4%B1p%C3%A7ak%C3%A7a) olarak bilinir ve üç kolda gelişim göstermiştir.[^1] [İrtiş Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0rti%C5%9F) yöresinden batıya doğru göç eden [Kıpçaklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1p%C3%A7aklar), bugünkü [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya) ve [Ukrayna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ukrayna)'nın bütün güneyini ele geçirdiler ve bu topraklarda göçebe bir devlet kurdular. Kıpçakların bölgede kurduğu bu devletin egemen olduğu topraklar *Deşt-i Kıpçak* olarak adlandırıldı ve 18. yüzyıla kadar kullanıldı. 13. yüzyılda [Moğollar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Follar)ın Kıpçak egemenliğine son vermesinden sonra bölge [Altın Orda Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alt%C4%B1n_Orda_Devleti) adını aldı. Deşt-i Kıpçak adı da kullanılmaya devam etti. Kıpçak bozkırlarının bir kısmı daha sonra *Kazak bozkırları* adıyla anılmıştır. Deşt-i Kıpçak topraklarından değişik bölgelere dağılan Kıpçakların bir bölümü, [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'da Bahriye [Memlûkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti)i olarak bilinen hanedanı kurdular. Ahmad at-Tini (1235-1318), an-Nuveyri (1279-1332), [el-Dimeşkî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dime%C5%9Fk%C3%AE) (1301-1399), [İbn Haldun](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0bn_Haldun) ve [İbn Dukmak](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0bn_Dukmak) gibi Orta Çağ âlimlerinin eserlerinde Batı ve Doğu Kıpçak boy birliğinin etnonimi hakkında değerli bilgiler vardır. 1220'lerde Batı Deşt-i Kıpçak'a yapılan Moğol hücumu ile ilgili İbn Haldun'un yazdığı ilginç bir belge vardır. Batı Deşt-i Kıpçak Kıpçakları şu boylardan oluşuyordu:[^2] 1. Toksoba (dokuz oba) 2. İetioba (yedi oba) 3. Burdjogli (Boruç-oğlu) 4. El'borili 5. Kangarogli 6. Andjoglı 7. Durut 8. Kulabaogli 9. Djartan 10. Karabirkli 11. Kotan (Hotan) Ebu Hayyan'ın çağdaşı 14. yüzyılın İslam tarihçilerinden [el-Dimeşkî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dime%C5%9Fk%C3%AE) [Altın Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alt%C4%B1n_Orda_Devleti) topraklarındaki [Kıpçak](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1p%C3%A7aklar) boy adlarını sıralayarak onların hepsinin Türk olduğunu zikretmektedir.[^3][^4][^5] Bunlar; Tokus-oba (dokuz oba), Yet-oba (yedi oba), Boruç-oğlu, Bergü, Kangaroğlu, Ançoğlu, Duna, Kara-Baroğlu, Çur-Tan, Kara Börklü, Kotan, Barak, Yimek, Borlu, İleris, Tok, Kumandur, Berendi, Beçene, Uzun, As (Az). [^1]: Demirci, Lale. Cumhuriyet'in 80. yılında Türkiye'de Memlûk-Kıpçak Türkçesi çalışmaları [^2]: Kumekov, B. E. (1993). XII-XIII. asrın başında Batı Deşt-i Kıpçak'taki Kıpçak boy birliklerinin etnonimleri hakkında . Türkçe’ye çevirenler: Mehmet Kıldıroğlu ve Çıngız Samuddinov. Aslı: Кумеков Б.Е. Об этнонимии кыпчакской конфедерации Западного Дешт-и Кыпчака ХІІ-начала ХІІІ века // Известия, СОН, 1 (187), НАН РК, Алматы, 1993, с.58-70 [^3]: L. Râsonyi, Tarihte Türklük, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınlan, Ankara 1988, sayfa 145. [^4]: Z. Velidî Togan, Umumî Türk Tarihine Giriş, İstanbul 1981. sayfa 163. [^5]: F. Kirzıoğlu, Yukarı Kür ve Çoruk Boylarında Kıpçaklar, Türk Tarih Kurumu Yay., Ankara 1992. sayfa 91-92.