# Dahiliye Nezâreti

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Dahiliye_Nez%C3%A2reti
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Dahiliye Nezâreti, https://tr.wikipedia.org/wiki/Dahiliye_Nez%C3%A2reti (CC-BY-SA-4.0)

![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0b/Dahiliye_Nezareti_logo.svg/1280px-Dahiliye_Nezareti_logo.svg.png)
* (Jelican9, public-domain)*

- **Adı:** Dahiliye Nezâreti
- **Amblem:** Dahiliye Nezareti logo.svg
- **Türü:** Bakanlık
- **Kuruluş tarihi:** 1835 Umûr-ı Mülkiye Nezâreti; 1837 Dahiliye Nezâreti
- **Önceki kurum:** Sadâret Kethüdâsı
- **Kapanış tarihi:** 4 Kasım 1922
- **Sonraki kurum:** Türkiye Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı
- **Bağlılığı:** Sadaret
- **Adres:** Bâb-ı Âli, İstanbul, Osmanlı Devleti

**Dahiliye Nazırlığı** veya **Dahiliye Nezareti**, son dönem [Osmanlı hükûmetleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_h%C3%BCk%C3%BBmeti)nde [içişleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C3%A7i%C5%9Fleri_Bakanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)nden sorumlu bakanlığa verilen isimdir.[^1]

![1891-1896 yılları arasında Dahiliye Nazırlığı yapan Halil Rifat Paşa](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a1/HalilRifat_Pasha.jpg)
*1891-1896 yılları arasında Dahiliye Nazırlığı yapan Halil Rifat Paşa (Süleyman Tevfik, public-domain)*

Osmanlı Devleti'nde günümüzdeki anlamda bakanlıkların (nazırlık) kurulmasından önce içişlerinden sorumlu ilk görevliye [Sadaret Kethüdası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sad%C3%A2ret_keth%C3%BCd%C3%A2s%C4%B1) adı verilmekteydi.[^2] [Divan-ı Hümayun](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2n-%C4%B1_H%C3%BCm%C3%A2yun) üyesi olan bu makam padişah [II. Mahmut](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud) döneminde yapılan reformlar sonucu 1835 yılında Umur-ı Mülkiye Nezareti adını aldı ve başına Pertev Paşa getirildi. Daha sonra 1837 yılında tekrar adı değiştirilerek Dahiliye Nezareti makamına dönüştürüldü ve başına [Akif Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%82kif_Pa%C5%9Fa) tayin edildi. Dahiliye Nazırlığı Mektupçu, Mutasarrıf, Kaymakam, Mülkiye Müfettişi ve Valiler gibi kamu görevlilerinin tayin, koordinasyon, bütçe ve idari işlerinden sorumluydu.

9 Aralık 1913 tarihinde çıkartılan Dahiliye Nezareti Teşkilat Nizamnamesi'yle yeniden düzenlenen Dahiliye Nazırlığına Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti de (Emniyet Genel Müdürlüğü) bağlandı. Dahiliye Nazırlığı Osmanlı Devleti'nin yıkılışına kadar varlığını sürdürdü. Bu görevi son yapan kişi Haziran-Ekim 1922 tarihleri arasında görev alan [Salih Hulusi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Salih_Hulusi_Kezrak) olmuştur.

## Nazırlar listesi23

- [Pertev Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pertev_Pa%C5%9Fa) (1835-1837)
- [Akif Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%82kif_Pa%C5%9Fa) (1837-1838)
- [Mehmed Emin Rauf Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_Emin_Rauf_Pa%C5%9Fa) (1838-1839)
- [Şirvanlızade Mehmed Rüşdi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eirv%C3%A2n%C3%AEz%C3%A2de_Mehmed_R%C3%BC%C5%9Fd%C3%BC_Pa%C5%9Fa) (1869-1871)
- [Kabzımalzade Mehmed Said Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kabz%C4%B1malzade_Mehmed_Said_Efendi) (1871-1877)
- [Ahmed Cevdet Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Cevdet_Pa%C5%9Fa) (5 Şubat 1877)
- [Ahmed Hamdi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Hamdi_Pa%C5%9Fa) (Kasım 1877-Ocak 1878)
- [Kabzımalzade Mehmed Said Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kabz%C4%B1malzade_Mehmed_Said_Efendi) (1878)
- [Ahmed Vefik Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Vefik_Pa%C5%9Fa) (1878)
- [Mehmed Sadık Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_S%C3%A2d%C4%B1k_Pa%C5%9Fa) (1878)
- [Mehmed Said Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BC%C3%A7%C3%BCk_Said_Pa%C5%9Fa) (9 Haziran 1878 - 23 Kasım 1878)
- [Server Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Server_Pa%C5%9Fa) (23 Kasım 1878-1879)
- [Cenanizade Mehmed Kadri Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_Kadri_Pa%C5%9Fa) (1879)
- [Mahmud Nedim Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahmud_Nedim_Pa%C5%9Fa) (1879-1882)
- [İbrahim Edhem Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_Edhem_Pa%C5%9Fa) (1882-1885)
- [Ahmed Münir Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_M%C3%BCnir_Pa%C5%9Fa) (1885-1891)
- [Halil Rifat Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halil_Rifat_Pa%C5%9Fa) (1891-1896)
- [Mehmed Memduh Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_Memduh_Pa%C5%9Fa) (1896-1907)
- [Akif Halil Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%82kif_Halil_Pa%C5%9Fa) (1908)
- [Reşid Akif Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Re%C5%9Fid_%C3%82kif_Pa%C5%9Fa) (1908)
- [İbrahim Hakkı Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_Hakk%C4%B1_Pa%C5%9Fa) (1908)
- [Hüseyin Hilmi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCseyin_Hilmi_Pa%C5%9Fa) (1908-1909)
- [Avlonyalı Mehmed Ferid Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avlonyal%C4%B1_Ferid_Pa%C5%9Fa) (1909)
- [Adil Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adil_Bey) (1909)
- [Mehmed Talat Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Talat_Pa%C5%9Fa) (1909-1911)
- [Halil Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halil_Mente%C5%9Fe) (1911)
- [Mehmed Celal Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_Celal_Bey) (1911-1912)
- [Hacı Adil Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac%C4%B1_Adil_Arda) (1912)
- [Mehmed Ziya Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_Ziy%C3%A2_Pa%C5%9Fa) (1912)
- [Ali Daniş Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Dani%C5%9F_Bey) (1912)
- [Avlonyalı Mehmed Ferid Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avlonyal%C4%B1_Ferid_Pa%C5%9Fa) (1912)
- [Ahmet Reşit Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmet_Re%C5%9Fit_Rey) (1912-1913)
- [Hacı Adil Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac%C4%B1_Adil_Arda) (1913)
- [Talat Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Talat_Pa%C5%9Fa) (1913-1918)
- [Mustafa Arif Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Arif_Deymer) (1918)
- [Ali Fethi Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Fethi_Okyar) (1918)
- [İsmail Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smail_Canbulat) (1918)
- [Mustafa Arif Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Arif_Deymer) (1918-1919)
- [Kürt Ahmed İzzet Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrt_Ahmed_%C4%B0zzet_Pa%C5%9Fa) (1919)
- [Artin Cemal Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cemal_Ke%C5%9Fmir) (1919)
- [Ahmed Reşit Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmet_Re%C5%9Fit_Rey) (1919)
- [Mehmed Ali Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmet_Ali_Gerede) (1919)
- [Ali Kemal Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Kemal) (1919)
- [Adil Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adil_Bey) (1919)
- [Mehmed Şerif Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmet_%C5%9Eerif_%C3%87avdaro%C4%9Flu) (1919-1920)
- [Ebubekir Hazım Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ebubekir_H%C3%A2z%C4%B1m_Tepeyran) (1920)
- [Reşid Mümtaz Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Re%C5%9Fid_M%C3%BCmtaz_Pa%C5%9Fa) (1920)
- [Kürt Ahmed İzzet Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrt_Ahmed_%C4%B0zzet_Pa%C5%9Fa) (1920-1921)
- [Mustafa Arif Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Arif_Deymer) (1921)
- [Şerif Mehmed Rauf Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eerif_Mehmed_Rauf_Pa%C5%9Fa) (1921)
- [Ali Rıza Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_R%C4%B1z%C3%A2_Pa%C5%9Fa_%28sadrazam%29) (1921-1922)
- [Salih Hulusi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Salih_Hulusi_Kezrak) (1922)

## Ayrıca bakınız

- [Son dönem Osmanlı Hükümeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_h%C3%BCk%C3%BBmeti)

[^1]: Osmanlıdan Günümüze İller İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Tarihi Gelişimi. <http://www.illeridaresi.gov.tr/default_B0.aspx?content=62>
[^2]: Sadaret Kethüdalığından, İçişleri Bakanlığına, T.C. İçişleri Bakanlığı web sitesi. <http://www.icisleri.gov.tr/default.icisleri_2.aspx?id=1376>
