# Dadaş > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Dada%C5%9F > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Dadaş, https://tr.wikipedia.org/wiki/Dada%C5%9F (CC-BY-SA-4.0) **Dadaşlar**, Doğu Anadolu’nun özellikle Erzurum ve çevresinde tarih boyunca şekillenmiş, kökleri çok eski Türk devletlerine dayanan özgün bir kimlik olarak ortaya çıkmıştır. Bu kimliğin en eski siyasal ve toplumsal temeli, bölgede hâkimiyet kuran Atabek Devleti ve Atabeklik geleneğidir. Atabekler, bu coğrafyada sadece bir yönetim otoritesi değil, aynı zamanda bir yaşam düzeni kurmuşlardır. Onların hâkimiyetinde yerleşen Türkmen toplulukları, serhat kültürü içinde şekillenmiş; savaşçılık, cesaret, birlik ruhu ve sadakat gibi değerler bu halkın temel karakteri hâline gelmiştir. Bu özellikler zamanla nesiller boyunca aktarılmış ve kendine özgü bir toplumsal kimlik doğurmuştur.[^1] Bu tarihî süreklilik içinde “Dadaş” adı verilen kimlik, Atabek Devleti ile başlayan ve bölgede hüküm süren diğer Türk devletleriyle devam eden bir kültürel-etnik oluşum olarak gelişmiştir. Dadaşlar, bu anlamda yalnızca bir şehir halkı değil; Atabeklerden miras kalan serhat yaşamının, Türkmen köklerinin ve Doğu Anadolu’nun tarihî birikiminin taşıyıcısı olan ayrı bir topluluk kimliği olarak şekillenmiştir. Bu kimliğin merkezinde mertlik, yiğitlik, sözünde durma ve dayanışma vardır. Dadaşlık, Atabekler döneminde temelleri atılan ve yüzyıllar boyunca değişerek günümüze ulaşan özgün bir halk karakteri olarak varlığını sürdürmektedir. Ayrıca Dadaş kelimesi [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum) yöresinde yerleşik veya menşei olarak bu yörenin insanını ya da özellikle bu yöreye ait bir folklor oyunu olan [Erzurum barlarını](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum_bar%C4%B1) oynayan oyunculardan her birini ifade eder. Bu sebeple *dadaş* ifadesi üzerinde fikir beyan edenler, bunu Erzurum ve bar sözcükleriyle ilişkilendirirler. Antik isimlerin fonetik açılımı açısından konuya ilişkin olarak anlamda ise şu fikir ileri sürülmüştür. “*Theodosiopolis: Te-odo-si Opolis*. Erzurum’un antik adıdır. Dadasi/Dağ-atasi-şehri; Atası dağlılar şehri; Dede’os/dadaş şehri bu bakımdan dadaşlar dağlılar olarak tanımlanmış. Türkiye'de nüfus olarak 1.5 milyon kişi Dadaştır.[^2] Dadaşlar köken olarak genel görüşe göre [Kıpçaklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1p%C3%A7aklar)a dayanır. [1071 Malazgirt Meydan Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malazgirt_Meydan_Muharebesi)'nin ardından Türkler 24 Oğuz boyu ile devletler, beylikler ve hanlıklar kurdular ve günümüze kadar dünyanın çeşitli yerlerine yayıldılar. Bu boylardan biriside [Akkoyunlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkoyunlular) Devletinin Kurucusu olan ve Erzurum'un [İspir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0spir), [Pazaryolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pazaryolu), [Bayındır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bay%C4%B1nd%C4%B1r%2C_Pazaryolu), [Tekman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tekman), [Gökoğlan](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6ko%C4%9Flan%2C_Tekman) gibi önemli bölgelerine yerleşen [Türkmen](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenler) [bayındır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bay%C4%B1nd%C4%B1r_boyu) boyudur.[^3][^4][^5] Dadaş genel anlamda Erzurum Türklerine denir. [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum) yöresinde *1- Erkek kardeş, 2- Yiğit, delikanlı, babayiğit kimse. 3- Mert, cesur. 4- Arkadaş, dost.*[^6] anlamlarında kullanılır. Ayrıca *Ağabey, bar oynayan delikanlı, Erzurumlu arkadaş, hemşeri, geniş anlamı ile Erzurum bölgesinin efesi*[^7] şeklinde de ifade edilir. Zaman zaman kişiye hitaben doğrudan söylenilebildiği gibi, bazen de yüceltme sıfatı olarak kullanılır. *numune-yi misal* bir Erzurumlu, bar tutan, at binen, cirit atan, kabadayı, tığ gibi bir delikanlıdır.[^8] Gerek Erzurum ve yöresinde ve gerekse [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'da *dadaş* olmanın müstesna bir durum olduğu, "efendilik" anlamında fıtrî (doğmatik), asaletli bir ruh hali olduğuna da inanılır.[^9] Bu düşünceden hareketle tarihî bir misyona sahip olan *dadaşlar* için zaman zaman serhat boylarında bekçi; düşkünün, fakirin, kimsesizin kimsesi; eli ve sofrası açık mert bir köylü, bir esnaf; camilerde görev yapan imanlı, toksözlü, nur yüzlü bir din görevlisi; siyasi açıdan medeni cesareti olan cesur bir hatip, yiğit bir komutan, görevini namus bilen bir devlet memuru, bir öğretmen, bir polis; kendisini ailesine ve çocuklarına adamış Erzurumlu bir ana veya babadır" tanımı, [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) halkının geniş bir kesimi tarafından yapılmaktadır.[^10] Ayrıca *Dadaş*, aile içinde ve dışında herkesin saygınlığını kazanmış, her konuda kendine güven duyulan, sofrası eşe - dosta yoksula düşküne açık, iyi bir aile reisi olarak da bilinmektedir.[^11] [Türk Kurtuluş Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1) boyunca Anadolu'da çıkarılan çeşitli gazetelerde Millî Mücadeleyi destekleyen yazılar kaleme alan ve [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'de [Cumhuriyet döneminin](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye%27de_cumhuriyetin_ilan%C4%B1) ilk edebiyat tarihi kitabı “*Türk Teceddüt Edebiyatı Tarihi*” nin de yazarı olan [İsmail Habip Sevük](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smail_Habip_Sev%C3%BCk) "*Yurttan Yazılar, 1943* " adlı eserinde "*Batı Anadolu'nun zeybeğine karşılık Erzurum'un dadaşı var. Dadaş, külhanbeyi değil kabadayıdır*"[^12] ifadesi ile birlikte "*dadaşlığın bir davranış biçimi, bir yaşama şekli, bir ahlâk anlayışı olarak kabul edilebileceği*" vurgusunu yaparak "*Dadaşlık*", yazar tarafından bir ibadet türü paralelinde değerlendirilmiş, hatta adeta bir mezhep olarak kendisince yorumlanmıştır.[^13] [İsmail Habip Sevük](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smail_Habip_Sev%C3%BCk) 1943 yılında kaleme aldığı eserinde: "*Bu mezhebin ibadetleri iyi silah kullanmak, güzel cirit oynamak; millî oyunları iyi bilmek ve paraya ehemmiyet vermemektir. Mezhepte en esaslı iki akide kimseden korkmayacak ve kimseyi öldürmeyeceksin. Korkmak en büyük ayıp, öldürmek ondan daha ayıp... Maksat hayat değil galebedir. Yiğitsen yen, hatta yenil, gene öylesin ; öldürdünse, yenmedin, yiğitliği lekeledin...*" şeklinde konuyla ilgili açıklamalara yer vermiştir.[^14] [Türkiye Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'nin ilk [Cumhurbaşkanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cumhurba%C5%9Fkan%C4%B1) [Mustafa Kemal Atatürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk)'ün 23 Nisan 1920'de Ankara'da Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin açılışında, Erzurum mebusu sıfatıyla Meclis ve Hükûmet Başkanlığına seçilmesi çok dikkat çekicidir. Atatürk'ün Erzurum Milletvekili olarak ilk mecliste dadaşlar diyarı [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum)'u, Erzurumluları temsil etmesi; dadaşların ona, onun da dadaşlara verdiği önemi ortaya koymuştur. Günümüzde [Türkmenistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenistan)'da dadaş ifadesinin kullanılıyor olması kelimenin etimolojisi hakkında kısmen de olsa bilgi vermektedir. Öte yandan, [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan)'da da "[Dadaşlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dada%C5%9Fl%C4%B1)" adlı bir belde bulunmaktadır. ## Ayrıca bakınız - [Gakgoş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gakgo%C5%9F) ## Dış bağlantılar - [Türk Dil Kurumu resmi sitesi](http://www.tdk.gov.tr) - [Erzurum Valiliği resmi sitesi](https://web.archive.org/web/20121119072525/http://www.erzurum.gov.tr/dadas.asp) [^1]: MECL, TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET. KIPÇAK TÜRKLERİ. 30 Temmuz 2024. [^2]: Türkiye'de 1.5 Milyon Dadaş Var. 17 Mayıs 2018. [^3]: Hangi Türk boyundan olduğunuzu biliyor musunuz? İl il boy listesi... - Aile ve Yaşam. [^4]: Şafak, Yeni. Aktüel Haberleri. [^5]: Anadoluya Yerleşmiş Olan 24 Oğuz Boyu Ve Yerleştikleri Bölgeler. 2 Eylül 2014. [^6]: Adları Sözlüğü [^7]: Türkçesi Ağızları Sözlüğü [^8]: Kelimesinin Anlamı [^9]: Kelimesinin Anlamı [^10]: Kelimesinin Anlamı [^11]: Kelimesinin Anlamı [^12]: İsmail Habip Sevük, Yurttan Yazılar, Ankara, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yay.1.baskı, 1987.S.531 [^13]: Seyyahların Gözüyle Erzurum, 2009, Hanifi Hancı, ER-VAK yayınları, 1. baskı, s:253 [^14]: İsmail Habip Sevük, Yurttan Yazılar, Ankara, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yay.1.baskı, 1987.S.533