# Dağıstanlı Mehmed Muhlis Paşa > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Da%C4%9F%C4%B1stanl%C4%B1_Mehmed_Muhlis_Pa%C5%9Fa > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Dağıstanlı Mehmed Muhlis Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/Da%C4%9F%C4%B1stanl%C4%B1_Mehmed_Muhlis_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/27/Da%C4%9F%C4%B1stanl%C4%B1_Mehmed_Muhlis_Pasha.jpg) * (public-domain)* - **Doğum tarihi:** 1827 - **Doğum yeri:** Ilısu, Ilısu Sultanlığı - **Ölüm tarihi:** 23 Şubat 1896; (68-69 yaşlarında) - **Ölüm yeri:** İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu - **Mezaryeri:** Karacaahmet Mezarlığı, Üsküdar, İstanbul, Türkiye - **Rütbesi:** Albay (Rus İmparatorluk Ordusu); Ferîk (Osmanlı Ordusu) - **Savaşları:** 93 Harbi; Eski Zağra Muharebesi; Şıpka Geçidi Muharebeleri - **Babası:** Mehmed Hasbi Ağa (Mehmed Hasib Han) - **Eşi:** Nane Hanım; Böyük Begim; Firdevs Hanım - **Çocukları:** Câfer Bey; Ahmed Han - **Kardeşleri:** Kantin Bike; Adıgörklü; Mehmed Sâdık; Seyfullah Paşa **Dağıstanlı Mehmed Muhlis Paşa** (1827, [Ilısu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Il%C4%B1su%2C_Kah) – 23 Şubat 1896, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)), [Sahur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sahurlar) asıllı [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) [albay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Albay) ve sonradan [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) [süvâri](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCvari) [ferîğidir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fer%C3%AEk). [Ilısu Sultanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Il%C4%B1su_Sultanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın asilzâdesidir. ## Hayatı 1827'de [Ilısu Sultanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Il%C4%B1su_Sultanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın başkenti [Ilısu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Il%C4%B1su%2C_Kah)'da doğdu. [Lezgi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lezgiler)[^1] veya [Avar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avarlar_%28Kafkasya_halk%C4%B1%29) asıllı olduğu iddiâ edilmişse de, aslında Ilısu Sultanlığı'nı hükmetmiş [Sahur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sahurlar) asıllı Necef Bey âilesine mensuptur. Babası Rus ordusunda Albay Mehmed Hasbi Ağa (Mehmed Hasib Han)'dır; [Lev Tolstoy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lev_Tolstoy)'un [*Hacı Murat*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac%C4%B1_Murat_%28roman%29) romanında Hacı Murat'ın başını kesen kişi olarak adı geçmektedir. Mehmed Muhlis, harp okulundan mezun olduktan sonra Ocak 1846'da [Rus İmparatorluk Ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorluk_Ordusu)'na katıldı. 1866'da albay rütbesiyle [İmparatorluk Muhâfızları](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0mparatorluk_Muhaf%C4%B1zlar%C4%B1_%28Rusya%29)'nın bir parçası olan Majestelerinin Süvâri Muhâfız Alayı'na nakledildi. 13 Eylül 1870'te görevinden uzaklaştırıldı. 1872'de saf değiştirerek [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na sığındı; kardeşi [Seyfullah Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Seyfullah_Pa%C5%9Fa) ise 1870'te göçmüştü.[^2] Muhlis Bey, [miralay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Miralay) ünvanıyla Edirne [Dıragon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dragon_%28asker%29) Alayı'nda vazîfelendirildi. 1876'da mirliva oldu ve Dağıstanlı Mehmed Muhlis Paşa olarak anılmaya başlandı.[^3] [93 Harbi](https://turkipedia.org/tr/wiki/93_Harbi)'nde [Dağıstanlı Mehmed Fâzıl Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Da%C4%9F%C4%B1stanl%C4%B1_Mehmed_F%C3%A2z%C4%B1l_Pa%C5%9Fa) [Kafkasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya) Cephesi'ne, Mehmed Muhlis Paşa ise [Balkanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkanlar)'a konumlandırıldı. 31 Temmuz 1877'deki [Eski Zağra Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_Za%C4%9Fra_Muharebesi)'nde çoğunlukla [Çerkesler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkesler) ve Avarlar'dan oluşan atlılarıyla Rus-Bulgar ordularını perîşan etti. 18 Ağustos'ta [Kazanlık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazanl%C4%B1k)'ın geri alınmasında büyük bir rol oynadı.[^4] [Süleyman Hüsnü Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleyman_H%C3%BCsn%C3%BC_Pa%C5%9Fa)'nın kumandasındaki Balkan ordusu altı tugaya bölündü; [süvâri](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCvari) birliklerinin başına Mehmed Muhlis Paşa, [topçu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Top%C3%A7u_s%C4%B1n%C4%B1f%C4%B1) birliklerinin başına ise [Lehmann Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lehmann_Pa%C5%9Fa) getirildi.[^5] Akabinde [Şıpka Geçidi Muharebeleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C4%B1pka_Ge%C3%A7idi_Muharebeleri)'nde bulundu.[^6] Savaştaki hizmetlerinden ötürü [ferîk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fer%C3%AEk) ve Sultan [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid)'ın yâveri mertebeleriyle onurlandırıldı. Arkasından [Cisr-i Mustafapaşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Svilengrad) mevki kumandanı yapıldı. Mehmed Muhlis Paşa, 23 Şubat 1896'da [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da 68-69 yaşlarındayken öldü.[^7] [Karacaahmet Mezarlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karacaahmet_Mezarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'ndaki Köprülü Âilesi Hazîresi'ne defnedildi. Yanında eşi Firdevs Hanım ve yakınında oğlu Câfer Bey (Cafarkulu Ağa) ile kardeşi Seyfullah Paşa gömülüdür.[^8] Ahmed Han adında bir oğlu daha vardır.[^9] Ahmed Han'ın oğlu iş insanı Adilhan Yelisuyski'nin dedesidir.[^10] Muhlis Paşa, Sicill-i Osmânî'ye göre "yaşı 70'i geçmiş, cesur, gayretli, sâdık bir kumandandı".[^11] Nane Hanım ([Danyal Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Danyal_Sultan)'ın kızı), Böyük Begim (İskander Han Hoski'nin kızı, [Fetali Han Hoyski](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fetali_Han_Hoyski)'nin kız kardeşi) ile Firdevs Hanım (Böyük Begim'le aynı kişi olabilir) olmak üzere en az iki eşi oldu. [^1]: Pakalın, Mehmet Z.. Sicill-i Osmanî Zeyli: Servet Efendi-Şükrü Efendi. Türk Tarih Kurumu, 2008, s. 2-3. [^2]: Hajilova, Zarima. Avarlar'ın Türkiye'ye Göçü ve Sosyal Kültürel Hayatları Üzerine Sosyolojik Bir İnceleme: Yalova, Güneyköy Örneği. Necmettin Erbakan Üniversitesi, 2019, s. 54. [^3]: Süreyya, Mehmed. Sicill-i Osmânî. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, Haziran 1996, s. 1099. [^4]: Hüseyin Râcî Efendi. Zağra Müftüsünün Hatıraları. Kervan Kitapçılık, s. 78. [^5]: Wiedstruck, Franz. Der Russisch-Türkische Krieg 1877-1878 auf der Balkan-Halbinsel. L. W. Seidel & Sohn, 1911, s. 48. [^6]: Khapizov, Shahban. Генерал-майор Мухаммад-Мухлис-паша Дагистани. Moskovski Komsomolets, 4 Nisan 2014. [^7]: Süreyya, Mehmed. Sicill-i Osmânî. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, Haziran 1996, s. 1099. [^8]: Haskan, Mehmet N.. Yüzyıllar Boyunca Üsküdar. Üsküdar Belediyesi, 2001, s. 785. [^9]: Mammadov, Aydın. “Naməlum” Əhməd xanın məlum məzarı. Şəki Ensiklopediyası, 2025, s. 4. [^10]: Mammadov, Aydın. Ədil xan Yelisuyski (1872-1971). Şəki Ensiklopediyası, 2025, s. 14-15. [^11]: Süreyya, Mehmed. Sicill-i Osmânî. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, Haziran 1996, s. 1099.