# Curnalü'l-Irâk

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Curnal%C3%BC'l-Ir%C3%A2k
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Curnalü'l-Irâk, https://tr.wikipedia.org/wiki/Curnal%C3%BC%27l-Ir%C3%A2k (CC-BY-SA-4.0)

- **Sahibi:** Bağdatlı Davud Paşa
- **Kurucusu:** Bağdatlı Davud Paşa
- **Dil:** Türkçe-Arapça
- **Kuruluştarihi:** 1816
- **Gazetedağıtımı:** Bağdat
- **Tür:** Bölgesel gazete

**Curnalü'l Irak** [Bağdatlı Davud Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdatl%C4%B1_Davud_Pa%C5%9Fa) tarafından çıkarılan ilk [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e) gazete.

## Tarihçe

Gazete [Bağdatlı Kölemen Davud Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdatl%C4%B1_Davud_Pa%C5%9Fa) tarafından [1816](https://turkipedia.org/tr/wiki/1816)'nın Kasım ayında çıkarılmıştır.[^1][^2][^3][^4] Gazete kabilelerle ilgili haberlerin, [Irak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak)la ilgili bölgesel haberlerin, [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) [İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)’undaki olayların, yürürlüğe giren yasaların, [Davud Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdatl%C4%B1_Davud_Pa%C5%9Fa)’nın emir ve yasaklarının, bölgede gerçekleştirilen ıslahatın, görevlilerin tayinlerini anlatmaktadır. Gazete, ordu ileri gelenleriyle büyük memurlara, şehrin eşrafına da dağıtılmaktadır.[^5]

## Basımı

[Rezzuki İsa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rezzuki_%C4%B0sa), Curnalü'l Irak gazetesinin taş matbaada basıldıktan sonra bazı nüshalarının [Darü’l-imare](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dar%C3%BC%E2%80%99l-imare) duvarlarına asıldığını yazmaktadır.[^6]

## İlk Türkçe gazete değil iddiaları

Bazı kaynaklar bu gazetenin hem [Britanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Britanya_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) hem de [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) arşivlerinde rastlanmamasından dolayı ilk [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e) gazetenin [Vekayi-i Mısriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vek%C3%A2yi-i_M%C4%B1sriyye) olduğunu savunmaktadır.[^7][^8]

[^1]: Aktas, Akin. DOĞU GAZETESİ VE DOĞU GAZETESİNDE KADIN DOĞU NEWSPAPER AND WOMEN IN THE DOĞU NEWSPAPER. <https://www.academia.edu/99123212/DO%C4%9EU_GAZETES%C4%B0_VE_DO%C4%9EU_GAZETES%C4%B0NDE_KADIN_DO%C4%9EU_NEWSPAPER_AND_WOMEN_IN_THE_DO%C4%9EU_NEWSPAPER>
[^2]: TAKVÎM-i VEKĀYİ‘. <https://islamansiklopedisi.org.tr/takvim-i-vekayi>
[^3]: Osmanlı’da Başkaldıran Valiler. <https://platform24.org/arsiv/osmanli-da-baskaldiran-valiler/>
[^4]: Çoban, Sezer. Bosna Gazetesi’ne Göre 1875 Hersek İsyanı. 2022. <https://openaccess.hacettepe.edu.tr/server/api/core/bitstreams/deba5f98-b496-4e51-833f-2da25bf15270/content>
[^5]: Altan, Mehmet. Operayı erken keşfet, gazeteyi de önce çıkar…. 14 Nisan 2022. <https://ozgurgazetekibris.com/kose-yazarlarimiz/88232-operayi-erken-kesfet-gazeteyi-de-once-cikar.html>
[^6]: Altan, Mehmet. Operayı erken keşfet, gazeteyi de önce çıkar…. 14 Nisan 2022. <https://ozgurgazetekibris.com/kose-yazarlarimiz/88232-operayi-erken-kesfet-gazeteyi-de-once-cikar.html>
[^7]: D. Mehmet Doğan: Şairin Mısır’daki Gölgesi. 13 Ekim 2021. <https://www.tyb.org.tr/mobi/d-mehmet-dogan-sairin-misirdaki-golgesi-51774h.htm>
[^8]: Yazıcı, Nesimi. Vakayi-İ Mısriye Üzerine Birkaç Söz. Ankara üniversitesi, 1991, s. 51. <https://dspace.ankara.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/20.500.12575/52867/Vakayi-i%20M%C4%B1sriye%20%C3%BCzerine%20birka%C3%A7%20s%C3%B6z.pdf?sequence=1&isAllowed=y>