# Cumalı Ordugâhı > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Cumal%C4%B1_Ordug%C3%A2h%C4%B1 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Cumalı Ordugâhı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Cumal%C4%B1_Ordug%C3%A2h%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0) - **Kitap adı:** Cumalı Ordugâhı - **Yazarı:** Mustafa Kemal Atatürk - **Ülke:** Osmanlı Devleti - **Özgün dil:** Türkçe - **Türü:** Tarih - **Yayınevi:** Genelkurmay ATASE Daire Başkanlığı - **Basım tarihi:** 1909 - **Türkçe basım tarihi:** 1995; 2009 - **Yayın ortamı:** Basılı - **Sayfa sayısı:** 200 - **İsbn id:** 9786058005730 ***Cumalı Ordugâhı***, [Mustafa Kemal Atatürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk)'ün Osmanlı ordusunun 1909'da Makedonya bölgesinde yaptığı tatbikatlar ile ilgili gözlemlerini yazdığı notlardan derlediği kitaptır. ## Konusu 1909 yılında [Osmanlı Ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu) komutanlarından 3. Süvari Tümen Komutanı Tuğgeneral Suphi Paşa'nın komutası altında kurulan bir süvari tugayına konumu, bugün [Makedonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuzey_Makedonya) sınırları içinde olan [Köprülü](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BC%2C_Kuzey_Makedonya) ile [İştip](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C5%9Ftip) arasında olan Cumalı Ordugâhı'nda eğitim ve manevra yaptırılmıştır. 10 gün süren bu tatbikata Suphi Paşa tarafından davet edilen Kolağası *(bugün: Yüzbaşı)* Mustafa Kemal Paşa [süvari](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCvari), [bölük](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%B6l%C3%BCk), [alay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alay) ve [tugay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tugay)ın eğitim ve manevraları sırasında tuttuğu gözlem notlarını, hazırlanan tatbikat senaryolarını ve komutanların yaptıkları eleştirileri yazmış ve 39 sayfalık metne eklediği 7 kroki ile küçük bir broşür haline dönüştürmüştür.[^1] ## Basımı Mustafa Kemal Paşa, 12 Eylül 1909'da tamamladığı eserini, tatbikatların sonunda döndüğü [Selanik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selanik)'te matbaa harfleriyle bastırmış ve daha sonra bu eserini subay arkadaşlarına da hediye etmiştir. Mustafa Kemal Atatürk'ün 1927'de yayımladığı [Nutuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nutuk_%28Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk%29) adlı eserinde, tatbikatlerden sonra da paşanın astı olmasına karşın kendisini askerlerin önünde acı bir şekilde eleştirdiğini, ayrıca Suphi Paşa'nın *Cumalı Ordugâhı* kitabında yazdıkları nedeniyle kendisine kırıldığını ama arkadaşlıklarını sürdürdüklerini ifade etmiştir.[^2] [^1]: TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ - KÜLTÜR SANAT VE YAYIN KURULU. 13 Haziran 2018. [^2]: Hilâfet Ordusu.