# Cizye

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Cizye
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Cizye, https://tr.wikipedia.org/wiki/Cizye (CC-BY-SA-4.0)

**Cizye**, [İslâm](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam) ülkelerinde Müslüman olmayanlardan alınan bir [vergi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vergi) türüdür.[^1] Kaynağını [Tevbe sûresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tevbe_Suresi) 29. ayetinden alır;

*"Kendilerine kitap verilenlerden, Allah'a ve ahiret gününe inanmayan, Allah'ın ve Resûlü'nün haram kıldığını haram tanımayan ve hak dini (İslam'ı) din edinmeyenlerle, küçük düşürülüp cizyeyi kendi elleriyle verinceye kadar savaşın.****'***[^2]

[İslâm devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam_devleti)nin tabiyetinde olan gayrimüslimlerin *(Ehl-i Zimmet)* Allah'ın gönderdiği kitaplara inanan [Hristiyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hristiyan) ve [Yahudiler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yahudiler)den *(Ehl-i Kitap)*, şeriata uygun olarak alınan *(Şer'î)* bir vergidir.

[Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nde, Müslüman olmayanlara İslamiyet'i kabul etmeleri ya da cizye ödemeleri karşılığı hayatta kalmaları ya da savaşarak ölmeleri seçenekleri sunulurdu. Cizye vergisi verenler *(Cizyegüzar)*, mal ve can güvenliği ile her türlü hakları bakımından devletin koruması altına alınır, din, günlük yaşayış ve ekonomik faaliyetlerinde serbest bırakılırdı.

Cizye, [gayri müslim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gayrim%C3%BCslim) vatandaşların hür ve mükellef olan erkeklerinden, yılda bir kez alınan [baş vergisiydi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kelle_vergisi). Sakatlardan, kadınlardan, çocuklardan ve din görevlilerinden alınmazdı. [Köprülüzâde Fâzıl Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BC_F%C3%A2z%C4%B1l_Mustafa_Pa%C5%9Fa)'nın 1689 yılında sadrazamlığa getirilmesinden sonra yapılan vergi düzenlemesinde cizyenin toplanması bazı esaslara bağlanarak merkeze bağlı *Cizyedarlık* görevi oluşturuldu. Cizye, maaşı devlet tarafından ödenen *cizyedar* denilen memurlar tarafından toplanmaya başlandı.

[Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nde cizye vergisi 1855'e kadar uygulandı ve [Islahat Fermanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Islahat_Ferman%C4%B1) ile hem vergi hem de cizyadarlık görevi kaldırıldı; yerine askerlik hizmetlerinden muafiyet vergisi ([Bedel-i askeriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bedel-i_askeriye)) getirildi; [II. Meşrutiyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Me%C5%9Frutiyet)le birlikte Müslüman olmayanlara da askerlik görevi getirilince bu vergi de son buldu.

## Ayrıca bakınız

- [Haraç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hara%C3%A7)

[^1]: TDK Güncel Türkçe Sözlük. <http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_gts&arama=gts&guid=TDK.GTS.52f25cfee42f27.51257417>
[^2]: http://www.kuranmeali.org/9/tevbe_suresi/29.ayet/kurani_kerim_mealleri.aspx 29. ayet meali <http://www.kuranmeali.org/9/tevbe_suresi/29.ayet/kurani_kerim_mealleri.aspx>