# Cibranlı Halid Bey > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Cibranl%C4%B1_Halid_Bey > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Cibranlı Halid Bey, https://tr.wikipedia.org/wiki/Cibranl%C4%B1_Halid_Bey (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/66/Cibranl%C4%B1_Halit_Bey.jpg) * (public-domain)* - **Doğum tarihi:** 1882 - **Doğum yeri:** Muş, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm tarihi:** 14 Nisan 1925 - **Ölüm yeri:** Bitlis,Türkiye - **Bağlılığı:** Osmanlı İmparatorluğu - **Hizmet yılları:** 1902-1925 - **Rütbesi:** Miralay - **Birimleri:** Filistin Cephesi, İran ve Erzurum Cephesi - **Savaşları:** I. Dünya Savaşı, Türk Kurtuluş Savaşı **Miralay Cibranlı Halid Bey** ([Kürtçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrt%C3%A7e): *Xalit Begê Cibirî* veya *Xalîd Beg Cîbran*; 1882; [Varto](https://turkipedia.org/tr/wiki/Varto), [Muş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mu%C5%9F_%28il%29) - 14 Nisan 1925, [Bitlis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bitlis)), [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) subayı. [Kürt İstiklal Komitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrt_%C4%B0stikl%C3%A2l_Komitesi)ne başkanlık ettiği ileri sürülmektedir. ## Gençlik ve askerlik 1882 yılında Muş'un Varto ilçesinde doğdu. Babası [Cibran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cibran) aşiretinin reisi Mahmut Bey'di. [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da bulunan [Aşiret Mektebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekteb-i_A%C5%9F%C3%AEret-i_H%C3%BCm%C3%A2yun)'ni bitirdikten sonra Harbiye Mektebi Aşiret Sınıfı'na girdi ve Erkan-ı Harp Mektebi'ne alınan tek Kürt kökenli Harbiye Mektebi Aşiret Sınıfı öğrencisi oldu.[^1] Bu okulu Yaver [Yüzbaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C3%BCzba%C5%9F%C4%B1) rütbesiyle bitirerek [Osmanlı Ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu)'na katıldı ve ilk görev yeri Filistin Cephesi'ne gönderildi. [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1)'nın başlaması üzerine [Filistin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filistin)'den Varto'ya çağrıldı. Cibran aşireti mensuplarından oluşan dört hafif [süvari](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCvari) alayının başına geçti ve [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruslar) ordusuna karşı, "Cemé Zoro ve Arpa Deresi" arasındaki mıntıkalarda savaştı. Bu savaşta "Ruslara kök söktüren" kişi diye tanındı. Gösterdiği kahramanlıktan dolayı [miralay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Miralay)lık rütbesine terfi edildi. Birinci Dünya Savaşı'nın bitmesiyle yeniden Varto'ya yerleşti ve Kürtlerin istiklali için faaliyetlere başladı. Kürtler arasındaki faaliyetleri dikkati çekince (özellikle Alevi ve Sünni Kürt aşiretlerini bir araya getirmek için Tunceli ve Varto'da toplantılar yaptı), Ankara Hükûmeti ile arası açılmaya başladı. 1920 yılında, rütbesi dondurulmak suretiyle Erzurum Garnizonu'na pasif bir göreve atandı. ## Paris Konferansı Cibranlı Albay Halit, 1919 yılında [Şerif Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_%C5%9Eerif_Pa%C5%9Fa) ile birlikte Paris Konferansı'nda Kürt delegesi olarak çalıştı. 1 Mart 1920 tarihinde konferansa bir Kürdistan haritası sundu. Doğu illerinin paylaşımı konusunda Ermeni [Boğos Nubar Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fos_Nubar) ile mutabakata varılmasını sağladı. [Sevr Anlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sevr_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) maddelerine dayanarak [Kürt Teali Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrdistan_Teali_Cemiyeti) başkanı [Seyit Abdülkadir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Seyyid_Abd%C3%BClkadir) ve [TBMM](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi) mebusu [Yusuf Ziya Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Ziya) ile temasa geçerek milletler cemiyetine başvurmak istedi. Ermeniler ile doğu illerinin paylaşılması konusu gündeme gelince birçok aşiret ve kişilerden tepkiler aldı. Sözgelimi [Said Nursi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Said_Nurs%C3%AE) doğu illerinin İngiliz himayesinde ve [Sevr Anlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sevr_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) altında paylaşılması fikrini lanetleyen yazılar yayınladı.[^2][^3] ## Kürdistan İstiklâl Komitesi Cibranlı Halit Bey, gizli [Kürdistan İstiklal Komitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrt_%C4%B0stikl%C3%A2l_Komitesi)'ni 24 arkadaşı ile beraber 1920'nin sonunda Erzurum'da kurdu. Gizli faaliyet gösteren cemiyet, 1923 Lozan Anlaşmasının imzalanmasından sonra kitlesel bir faaliyete başladılar. Genel bir Kürt ayaklanması hazırlıklarına devam ederken 20 Aralık 1924'te [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum)'da tutuklandı ve [Bitlis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bitlis)'e götürüldü. Bitlis'te kurulan Bitlis Divan-ı Harbi Umumi'de yargılandı. Yargılanmanın kimler tarafından ve nasıl yapıldığı, mahkeme tutanak ve kararları hâlâ açılmadı. Sadece 1925 Ayaklanması'nın planlayanları arasında olduğu ve devletin zamanında tedbir alarak bunu açığa çıkardığı, Şark İstiklal Mahkemesi Savcısı Ahmet Süreyya Örgeevren tarafından ifade edildi. İdama mahkûm edilen Kürdistan İstiklal Komitesi Başkanı Cibranlı Halit Bey, [Yusuf Ziya Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Ziya), Yusuf Ziya'nın kardeşi Teğmen Ali Rıza Bey, [Yusuf Ziya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Ziya_%281882_do%C4%9Fumlu_siyaset%C3%A7i%29)'nın damadı Faik Bey ile Molla Abdurrahman ile birlikte Bitlis'te[^4] 14 Nisan 1925'te kurşuna dizilerek idam edildiler.[^5] ## Savaşları [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) [Doğu Cephesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1_Do%C4%9Fu_Cephesi)[^6] ## Ayrıca bakınız - [Yusuf Ziya Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Ziya_%281882_do%C4%9Fumlu_siyaset%C3%A7i%29) - [Hacı Musa Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac%C4%B1_Musa_Bey_%28Mutki%29) - [Şeyh Said](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_Said) - [Seyit Abdülkadir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Seyyid_Abd%C3%BClkadir) [^1]: "Kürt Teali cemiyetinden PKK'ya", Avni Özgürel, 02 Aralık 2007, Radikal Gazetesi. [^2]: Ergün Baybars, İstiklal Mahkemeleri, s.219 [^3]: İslam Ansiklopedisi Kürtler maddesi s.1089-1106 [^4]: Tahsin Sever, 1925 Hareketi Azadi Örgütü, Doz Yayınları, 2010, İstanbul, 1. Basım, s.142. [^5]: Mehmet Nuri Dersimi, Dersim Tarihi, Eylem Yayınevi, İstanbul, s.153, Uğur Mumcu, Kürt - İslam Ayaklanması 1919-1925, Tekin Yayınları, İstanbul, 1991, s.102, 204. Dersimi'ye göre 15 Nisan 1925. [^6]: Dr. A. Hawramani, Piranlı Şex Said Devrimi, Türkçe çevirisi: Aris Arda, Newroz.com