# Cemil Topuzlu > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Cemil_Topuzlu > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Cemil Topuzlu, https://tr.wikipedia.org/wiki/Cemil_Topuzlu (CC-BY-SA-4.0) ![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/82/Djemil_Pacha%2C_ministre_des_Travaux_Publics_-_btv1b90337311_%28cropped%29.jpg/1280px-Djemil_Pacha%2C_ministre_des_Travaux_Publics_-_btv1b90337311_%28cropped%29.jpg) * (Agence de presse Meurisse. Agence photographique (commanditaire), public-domain)* - **Makam:** Osmanlı Nafia Nazırı; 35. İstanbul Şehremini - **Dönembaşı:** 2 Nisan 1920; 5 Mayıs 1919; 28 Ağustos 1918; 18 Ağustos 1912 - **Dönemsonu:** Temmuz 1920; 28 Şubat 1920; 15 Aralık 1918; 7 Kasım 1914 - **Öncegelen:** Mehmet Tevfik Bey; Yusuf Ziya; Sezai Selek; Tevfik Türegin - **Sonragelen:** Zeki Paşa; Hayreddin Nedim Göçen; Yusuf Ziya; İsmet Bey - **Doğum yeri:** Salacak, Üsküdar, İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm yeri:** İstanbul, Türkiye - **Yattığı yer:** Zincirlikuyu Mezarlığı - **Öğrenim:** Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane - **Meslek:** Hekim, siyasetçi - **Bağlılığı:** Osmanlı İmparatorluğu - **Hizmetyılları:** 1886-1910 - **Rütbesi:** Mirliva ![9 Haziran 1898 tarihli Servet-i Fünun dergisinde Operatör Cemil Paşa](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/Serveti_funun-1898-06-09-1_Operator_Cemil_Pasa.jpg/1280px-Serveti_funun-1898-06-09-1_Operator_Cemil_Pasa.jpg) *9 Haziran 1898 tarihli Servet-i Fünun dergisinde Operatör Cemil Paşa (Servet-i Fünun Dergisi, public-domain)* **Cemil Topuzlu** (18 Mart 1866 - 25 Ocak 1958), [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'de modern [cerrahi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cerrahi)nin kurucusu hekim, yönetici ve eski İstanbul Belediye Başkanı. ## Yaşamı Üsküdar, Salacak Mahallesi'nde dünyaya gelmiştir. Babası İskeçeli, Topuzlu oğullarından Yusuf Ziya Paşa'dır. Annesi Siruzi-zade Kazasker Hacı Tahir Efendi'nin kızıdır ve genç yaşta veremden ölmüştür. Üsküdar'da Paşakapısı Askeri Rüştiyesi'nde, bir süre Mekteb-i Sultani'de ve sonrasında babasının Şam'a memuriyeti nedeniyle Şam Askeri Rüştiyesi'nde okumuş, 1880 yılında mezun olmuştur. 1881'de Kuleli'deki Mekteb-i Tıbbiye-i Askeriye İdadisi'ni, 1886'da ise Gülhane'deki [Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekteb-i_T%C4%B1bbiye-i_%C5%9E%C3%A2h%C3%A2ne)'yi (Mekteb-i Tıbbıye-i Askeriye) bitirdi ve yirmi yaşında yüzbaşı rütbesiyle doktorluk diploması aldı. Diploma numarası 1101'dir. 15 Eylül 1887'de cerrahi uzmanlığı için Fransa'ya (Paris) gönderildi. Üç yıl Paris'te St. Louis Hastanesi'nde asistan olarak çalıştı. 1890'da İstanbul'a döndü ve Haydarpaşa Askeri Hastanesi'nin Hariciye bölümü şefliğine atandı. Ertesi yıl Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane'de müderris yardımcısı olarak ders vermeye başladı. 1890 yılında [Kloroform](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kloroform) anestezisini Türkiye'ye tanıttı.[^1][^2] 1891 yılında Şeyhülislam [Cemaleddin Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cemaleddin_Efendi)’nin kızı Ayşe Aliye ile evlendi.[^3] 1894'te de müderris oldu. Zeynep Kamil Hastanesi'ni yeniden düzenledi ve ilk özel hastane olarak hizmete açtı. [Şişli Etfal Hastanesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Ei%C5%9Fli_Etfal_Hastanesi)'nde çalıştı, [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid)'in saray cerrahlığını yaptı. 1905'te [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid) tarafından rütbesi müşirliğe yükseltildi. 1908 yılında [II. Meşrutiyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Me%C5%9Frutiyet)'in ilanından sonra 1909'da çıkarılan *Tasfiye-i Rüteb* kanunuyla rütbesi Mirlivalığa indirilince 16 Haziran 1910'da askerlikten emekli oldu. ![Cemil Bey](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5b/Cemil.JPG) *Cemil Bey (public-domain)* Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane ile Mekteb-i Tıbbiye-i Mülkiye'nin birleştirilerek 1909-10'da Tıp Fakültesi adı altında öğretime geçmesini sağladı; kendisi de bu fakültenin başına getirildi. Rumeli yakasına taşınmasına karşı çıkarak görevinden ayrıldı. 1912'de İstanbul şehremini (belediye başkanı) seçildi. 1914 yılında Fransa'dan davet ettiği Andre Antoine aracılığıyla Türkiye'nin ilk konservatuvarı olan Darülbedayi'yi kurdu.[^4] [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) yıllarını Cenevre'de geçirdi. İstanbul'a döndükten sonra Mayıs 1919'da ikinci kez İstanbul şehremini seçildi. 20 Mayıs 1919'da kurulan [İngiliz Muhipleri Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngiliz_Muhipleri_Cemiyeti) üyeleri arasında yer aldı.[^5] Ertesi yıl görevinden ayrıldıktan sonra bir süre [Damat Ferid Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%A2mad_Ferid_Pa%C5%9Fa) kabinesinde [Nafia Nazırı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Um%C3%BBr-%C4%B1_N%C3%A2fia_Nez%C3%A2reti) oldu. Daha sonra hakkında kovuşturma açılacağını öğrenince [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa)'ya gitti. 1924'te Türkiye'ye döndükten sonra resmî görev almadı ve yalnız mesleğiyle ilgili çalışmalar yaptı. Ölüm yılı olan 1958'de adı [Harbiye Açıkhava Tiyatrosu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cemil_Topuzlu_A%C3%A7%C4%B1khava_Tiyatrosu)'na verildi. ## Eserleri - *Seririyat-ı Cerrahiye* (1895); Cerrahî Poliklinik - *Sutures de plaies arterielles* (1897); Atardamar Yaralarında Dikiş - *Memoires et observations medicales* (1905); Anılar ve Tıbbî Gözlemler - *32 Sene Evvelki, Bugünkü, Yarınki İstanbul* (1944) - *80 Yıllık Hatıralarım* (1951) [^1]: Arşivlenmiş kopya. [^2]: Koç, Alparslan. (2022). MODERN TIP UYGULAMALARINDA ANESTEZİYOLOGLAR. [^3]: Şeyhülislam Torunu Türkan Saylan. [^4]: Nutku, Özdemir. Darülbedayi'nin Elli Yılı. Ankara Üniversitesi DTCF, 1969, s. 18-21. [^5]: Başlangıcından Günümüze Türkiye Cumhuriyeti Tarihi.. Siyasal Kitabevi, s. 84.