# Celilîler

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Celil%C3%AEler
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Celilîler, https://tr.wikipedia.org/wiki/Celil%C3%AEler (CC-BY-SA-4.0)

**Celilîler**, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun [Musul eyaleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musul_%28eyalet%29)nin yönetimine 1726-1834 arasında hâkim olan [Iraklı Arap](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irakl%C4%B1lar) hanedandır.[^1] Osmanlı İmparatorluğu'na bu hanedandan en az 16 paşa çıkmıştır.[^2]

## Hanedanın Musul'a hâkim olması

Hanedanın başladığı [Abdülcelil Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClcelil_Bey) [Musul Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musul_%28eyalet%29)'nin maiyetindeyken güç kazandı. Oğlu [Abdülcelilzade İsmail Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClcelilzade_%C4%B0smail_Pa%C5%9Fa)'nın 1726 yılında [Musul Beylerbeyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musul_%28eyalet%29)ne getirilmesinin ardından güç kazanan hanedana mensup [Abdülcelilzade Hüseyin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClcelilz%C3%A2de_H%C3%BCseyin_Pa%C5%9Fa), [Nadir Şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nadir_%C5%9Eah)'ın önce 1733 yılında, ardından ise büyük bir orduyla 1743 yılında [Musul'a yönelik taarruzları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musul_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281743%29)nın başarıyla püskürtülmesinde büyük rol oynadı.[^3] Ardından, 1834 yılına kadar [Musul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musul_%28eyalet%29)'u hep Celilî ailesinden Beylerbeyleri yönetti.

## Hanedanın nüfuzunu yitirmesi

[II. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud)'un merkezî idareyi güçlendirme girişimleri ve [Musul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musul)'da başka ailelerin de zamanla güç ve itibar kazanmaları sonucunda Celîlî ailesi giderek nüfuzunu kaybetti. Celîlîzâdeler'den son olarak Yahyâ Paşa 1833'te güçlükle Musul valiliğini elde ettiyse de, bir yıl sonra o da görevinden uzaklaştırıldı. Bundan sonra aile nüfuz ve iktidarını tamamen kaybetti.[^4]

[^1]: Al-Tikriti, Nabil. Ottoman Iraq. The Journal of the Historical Society, 2007, s. 201–212.
[^2]: Khoury, Dina Rizk. State and Provincial Society in the Ottoman Empire: Mosul, 1540-1834. Cambridge University Press, 1997, s. 74.
[^3]: "Jalili Houshold in Ottoman Mosul (1726-1834)", Ayşen Ay, Fatih Üniversitesi, İstanbul (2013), s.62
[^4]: İslam Ansiklopedisi, "Celîlî" maddesi, Türk Diyanet Vakfı, İstanbul (1993), c.7, s.269. <https://islamansiklopedisi.org.tr/celili>
