# Celadet Ali Bedirhan

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Celadet_Ali_Bedirhan
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Celadet Ali Bedirhan, https://tr.wikipedia.org/wiki/Celadet_Ali_Bedirhan (CC-BY-SA-4.0)

- **Adı:** Celadet Ali Bedirhan
- **Diğer adı:** Mîr Celadet Alî Bedirxan
- **Doğum tarihi:** 26 Nisan 1893
- **Doğum yeri:** İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
- **Ölüm tarihi:** 15 Temmuz 1951
- **Ölüm yeri:** Şam, Suriye
- **Din:** İslam
- **Milliyeti:** Kürt
- **Vatandaşlık:** Osmanlı İmparatorluğu
- **Okul gelenek:** Kürt Edebiyatı
- **İlgi alanları:** Dilbilim, Kürt edebiyatı
- **Önemli fikirleri:** Hoybun

**Celadet Ali Bedirhan** (Mîr Celadet Alî Bedirxan; 1893, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) – 15 Temmuz 1951, [Şam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam)),[^1] Kürt asıllı Osmanlı ve sonradan Suriyeli dilbilimci, yazar, diplomat ve siyasetçi. Aynı zamanda bir [Kürt milliyetçisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrt_milliyet%C3%A7ili%C4%9Fi) olan **Celadet Ali Bedirhan**, Kürtçe dil bilgisinin standartlaşmasına öncülük eden entelektüellerden biridir. Öğrenimini [İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_%C3%9Cniversitesi_Hukuk_Fak%C3%BCltesi)'nde tamamlamıştır. Daha sonra Münih Ludwig Maximilian Üniversitesinde doktorasını tamamlamıştır. Kürt milliyetçi örgütü [Hoybun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hoybun)'un ilk başkanıdır.[^2]

## Hayatı

Celadet Ali Bedirhan 1893 yılında [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da dünyaya geldi. [Bedirhan Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bedirhan_Bey)'in torunu, Kürt aydınlarından Emir Ali Bedirhan'ın oğludur.[^3][^4][^5] İlk ve ortaöğrenimini [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da tamamladı. [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) sırasında, subay olarak [Osmanlı ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu)na alındı[^6] ve [Kafkasya Cephesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya_Cephesi)'nde bulundu. [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun dağılmasından sonra [Kürt](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrtler) [aşiret](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C5%9Firet)lerinin ve parçalı Kürt toplumunun birliğini sağlamak için çaba gösterdi, fakat başarılı olmadı.

1919 ve sonrasında kurulmaya çalışılan yeni Türk devletinin bağımsız Kürdistan'a izin vermeyeceğini düşündüğünden Anadolu'daki [Kemalist](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemalizm) harekete muhalif oldu. Kardeşi Kâmuran ve Kürt yanlısı anti-Kemalist İngiliz istihbarat subayı [Binbaşı Noel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edward_William_Charles_Noel) ile birlikte 1919 boyunca faaliyetlerde bulundu. Bu sebeplerle Mustafa Kemal'in [Nutuk'unda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nutuk_%28Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk%29) [Ali Galip Olayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Galip_Olay%C4%B1) çerçevesinde itham edilmiştir. Türkiye'yi terk edip Mısır'a yerleştikten sonra, 1923 yılında Türkiye tarafından gıyaben ölüme mahkûm edildi.[^7]

1922 yılında kardeşi [Kâmuran Bedirhan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kamuran_Ali_Bedirhan)'la birlikte [Almanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Almanya)'ya gitti. Almanya'da öğrenimini sürdüren Celadet Ali, 1925'te önce [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'ye geçti, bir süre sonra da [Fransız mandası altındaki Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1z_Suriye_ve_L%C3%BCbnan_Mandas%C4%B1)'ye yerleşti. Suriye'de [Haco Ağa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Haco_A%C4%9Fa) ve önde gelen diğer Kürt aydınlarıyla birlikte [Hoybun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hoybun)'un kuruluşunda aktif rol oynadı.[^8]

## Kürtçe çalışmaları

![Berdirhan kardeşler. (Soldan sağa, Kâmuran, Süreyya ve Celadet Ali)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/52/Bedir_Khan_brothers.jpg)
*Berdirhan kardeşler. (Soldan sağa, Kâmuran, Süreyya ve Celadet Ali) (public-domain)*

1930'lu yıllarla birlikte, siyasi çalışmalardan uzaklaşarak Kürtçe ile ilgili çalışmalarını yoğunlaştırdı. 15 Mayıs 1932 tarihinde [*Hawar*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hawar_%28dergi%29) dergisini çıkardı.[^9] *Hawar* dergisi ile birlikte Arap karakterli Kürt alfabesinin yanında Latin karakterli Kürt alfabesi de kullanılmaya başlandı. İlk 23 sayısı hem Latin harfleri hem de Arap harfleriyle yayınlanan *Hawar*, 24. sayıdan itibaren bütünüyle Latin harfleriyle yayımlandı. Günümüzde kullanılan Latin karakterli [Kürt alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrt_alfabeleri) ilk defa *Hawar* dergisinde uygulanan alfabedir. *Hawar* dergisinde çoğunlukla Kurmanci olmak üzere düzenli bir biçimde Sorani ve az sayıda da Zazaki yazılar yayınlandı. Osmanlı dönemi Kürt basınından ayrı olarak *Hawar* 'da Türkçe yazılara yer verilmemekle birlikte, dergide Fransızca bölümü vardı ve bazı Kürtçe yazılar Fransızcaya da tercüme ediliyordu. Suriye'nin Fransızların mandası altında olmasının bunda etkili olduğu düşünülmektedir. *Hawar* dergisi hem Kürtçenin standartlaştırılması hem de Kürtçe yazan kadronun yetişmesi anlamında bir okul işlevi gördü. *Hawar*ın yazar kadrosu içinde Celadat Bedirhan dışında, kardeşi [Kamuran Bedirhan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kamuran_Ali_Bedirhan), [Osman Sabri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osman_Sebr%C3%AE), [Nureddin Zaza](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nureddin_Zaza), [Cegerxwin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cigerxw%C3%AEn), [Kadri Can](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kadri_Can) gibi birçok kişi de düzenli olarak yazdı. Toplam 57 sayı yayımlanan *Hawar* 1943'te yayınına son verdi.[^10][^11]

1942'de Şam'da *Hawar*ın yanı sıra [*Ronahi*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ronahi) ismiyle resimli bir Kürtçe dergi çıkardı. Başta *Hawar*ın bir eki olarak çıkan *Ronahi*, *Hawar*ın yayınına son vermesinden sonra bir süre yayınına bağımsız olarak devam etti. Sadece Kürtçenin Kurmanci lehçesiyle yayın yapan *Ronahi*, Latin harfleriyle yayımlandı. Toplam 28 sayı yayınlanan *Ronahi*, 1945 yılında yayınını sona erdirdi. *Ronahi*nin yazar kadrosu da çoğunlukla *Hawar* 'da yazan kişilerdi.[^12]

Celadet Bedirhan, 15 Temmuz 1951'de [Şam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam)'da öldü. Mezarı Şam'dadır. Ölümünden sonra hayattayken yaptığı Kürtçe dil araştırmaları bir araya toplandı.

## Eserleri

- Elifba Kurdî (Kürtçe Alfabe)
- Rûpelên Elfabê
- Rêzimana Elifbaya kurdî
- Rêzimana Kurdî (Kürtçe Gramer) (Roger Lescot ile birlikte)
- Ferhenga Kurdî (Kürtçe Sözlük)
- Günlük Notlar
- De La Question Kurde / Kürt Sorunu Üzerine (Fransızca ve Türkçe)
- Were Dotmam (Hawar Dergisi'nde yer alan şiirler)
- Edirne Sükutunun İç Yüzü ([Kamuran Bedirhan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kamuran_Ali_Bedirhan) ile birlikte)
- Bir Kürt Aydınından Mustafa Kemal'e Mektup
- Dîbaca nimêjên îzêdiyan
- Hevind

## Ayrıca bakınız

- [Kader Kuyusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kader_Kuyusu)

[^1]: Celadet Ali Bedirxan, Hevind, Avesta, İstanbul, 2009, ISBN 9944382779, s. 4.
[^2]: Hakan Özoglu, Kurdish Notables and the Ottoman State: Evolving Identities, Competing Loyalties, and Shifting Boundaries, SUNY Press, 2004, ISBN 0791485560, s. 101.
[^3]: Uğur Mumcu, Kürt-İslam Ayaklanması, 1919-1925, Tekin Yayınevi, 1991, s. 190.
[^4]: Kemal Öke, İngiltere'nin Güneydoğu Anadolu siyaseti ve Binbaşı E.W.C. Noel'in faaliyetleri (1919), Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, 1988, ISBN 9754560064, s. 101.
[^5]: Koç, Yener. Bedırxan Pashazades, Power Relations and Nationalism: 1876–1914 / Bedirhan Paşazadeler, İktidar İlişkileri ve Milliyetçilik: 1876–1914. Boğaziçi University, MA thesis, 2012. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
[^6]: Özoglu, a.g.e., s. 129.
[^7]: Özoğlu, Hakan. Osmanlı'da Kürt Milliyetçiliği: Kimlik, Evrim, Sadakat. iletişim yayınları, 2017, s. 182.
[^8]: Celadet Ali Bedirxan, Hevind, Avesta, İstanbul, 2009, ISBN 9944382779, s. 4.
[^9]: Önen, Ronayî. The Role of Language in the Discursive Construction of the Kurdish Nation: A Case Study on the Kurdish Periodical Hawar (1932–1943) / Kürt Ulusunun Söylemsel İnşasında Dilin Rolü: Kürtçe Dergi Hawar Üzerine Bir İnceleme (1932–1943). İstanbul Bilgi University, MA thesis, 2012. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
[^10]: Hawar, Cild 1, Hejmar 1-23, (1932-1933), Nûdem, Stockholm 1998
[^11]: Hawar, Cild2, Hejmar 24 -57, (1934-1943), Nûdem, Stockholm 1998
[^12]: Ronahî (1-28), Çapxana Jina Nû, Uppsala 1985, ISBN 91970747-05