# Cayatu Han Tuğ Timur

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Cayatu_Han_Tu%C4%9F_Timur
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Cayatu Han Tuğ Timur, https://tr.wikipedia.org/wiki/Cayatu_Han_Tu%C4%9F_Timur (CC-BY-SA-4.0)

![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2c/YuanEmperorAlbumTughTemurPortrait.jpg/1280px-YuanEmperorAlbumTughTemurPortrait.jpg)
* (public-domain)*

- **Veraset:** Çin imparatoru
- **Hüküm süresi:** 16 Ekim 1328-26 Şubat 1329; 8 Eylül 1329-2 Eylül 1332
- **Önce gelen:** Arigiba Han; Kutuktu Han
- **Sonra gelen:** Kutuktu Han; Rinçinbal Han
- **Hanedan:** Börçigin; Yuan Hanedanı
- **Doğum tarihi:** 16 Şubat 1304
- **Ölüm tarihi:** 2 Eylül 1332

**Cayatu Han Tuğ Timur** (Заяат хаан MongolUnicode|ᠵᠠᠶᠠᠭᠠᠲᠤ ᠬᠠᠭᠠᠨ; ; 16 Şubat 1304-2 Eylül 1332) veya **Wenzong** (元文宗), [Moğol İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Fol_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun nominal olarak 12. [hanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Fol_h%C3%BCk%C3%BCmdarlar%C4%B1_listesi) ve [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in) [Yuan Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yuan_Hanedan%C4%B1)'nın sekizinci [imparator](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0mparator)udur.[^1] Saltanatı 1304'ten 1329 yılına ve daha sonra birkaç ay sonra 1329'dan 1332 yılında ölümüne kadar sürmüştür.

Cayatu Han, ilk önce 15 yıl tahtta kaldıktan sonra kardeşi [Kutuktu Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutuktu_Han) lehine tahttan çekildi. Ancak Kutuktu Han'ın birkaç ay sonra ölmesinden sonra tekrar tahta çıktı.

Tuğ Timur, babasının sadık yandaşları sayesinde [Hayşan](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCl%C3%BCg_Han)'ın soyunu yeniden tahta çıkardı ancak ağabeyi Kutuktu Han'ın ailesine zulmetmiş ve daha sonra kendisine yaptıklarından dolayı pişmanlık duyduğunu ifade etmiştir.

Tuü Timur birçok kültürel etkinliği gerçekleştirdi, [şiir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiir) yazdı, [resim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Resim) yaptı ve [klasik Çin metinleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in_klasikleri)ni okudu.[^2] Oldukça yetkin şiir ve hat sanatının örnekleri günümüze ulaşmıştır. "İmparatorluk Hanedanı'nın dünyayı yönetmek için büyük kurumları" adlı derlemeyi yönetti ve yakından izledi. Bu metinsel üretim aracılığıyla, geçmişin idari uygulamalarını ve kurallarını değerlendiren ve Yuan hanedanı yönetiminde yeni bir bölümü dört gözle bekleyen saltanatını yeni bir başlangıç olarak ilan etti.[^3] Ancak saltanatı kısa sürdü ve yönetimi, 1328'deki [İki Başkent Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ki_Ba%C5%9Fkent_Sava%C5%9F%C4%B1)'nı kazanmasına yardım eden Kıpçaklı [El Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/El_Timur) ve [Merkidli Bayan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merkidli_Bayan) gibi güçlü bakanların elindeydi.

## Ek okuma

- The Cambridge History of China By Denis Twitchett, Herbert Franke, John K. Fairbank , Cambridge University Press, 1994
- Mediaeval Researches from Eastern Asiatic Sources By E. Bretschneider, Routledge , Routledge, 2001
- "The Chaghadaids and Islam: the conversion of Tarmashirin Khan (1331–34)". *The Journal of the American Oriental Society*, 1 October 2002. Biran

[^1]: Herbert Franke, Denis Twitchett, John King Fairbank-The Cambridge History of China: Alien regimes and border states, 907–1368, p. 535.
[^2]: Frederick W. Mote-Imperial China 900–1800, p. 471.
[^3]: On Cho Ng, Q. Edward Wang-Mirroring the past, p. 184.