# Cangar Destanı

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Cangar_Destan%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Cangar Destanı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Cangar_Destan%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

[Moğollar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Follar)a akraba [Oyrat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Oyrat) (Kalmık) ulusunun kahramanlık [destan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Destan)ıdır. Cangar (Cangır, Cungar, Cangaray, Cunra, Altay varyantında Yangar) ise bu destanın baş kişisidir.

## Destanın oluşumu

Cangar destanının oluşması ve [Oyrat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Oyrat)lar arasında yayılması çok eski çağlara dayanır. [Destan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Destan)da anlatılan bazı mitolojik unsurların milattan önceki dönemlerde biçimlendiği öne sürülür. Destanın giriş bölümünde, Cangar'ın doğumu ve daha sonra gelişen olaylar anlatılır. Kahramanın doğumunda olağanüstü özellikleri bulunması, küçük yaştan itibaren kahramanlıklar yapması gibi unsurlara yer verilir. Destan [Budizm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budizm)'den önemli ölçüde etkilenmiştir. Cangar daha genç yaşta burhan yani en üst düzey din adamı olur, yani kahramana dinsel kimlik de yüklenir. Eski [Kalmuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kalmuklar) [Şamanizm](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eamanizm)ine ait motiflere de rastlanır.

## Destanın Konusu

Cangar'ın ve 12 savaşçısının Bumba adlı ülkelerini düşmanların saldırılarından korumaları destanın ana konusunu oluşturur. Cangar'ın 6 bin kahraman askeri bulunur. 12 komutanın her biri 500 askere komuta eder. Destan da 12 bölümden oluşur. Düşmanlar bazen yer altından çıkan Mangas adlı yaratıklardır, bazen de göklerden inen Şulmuslardır. Gökte yaşayan, 44 başlı kartala dönüşebilen bir canavarda yine anlatıda yer alır. Cangar adının dünya sultanı anlamına gelen [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a) Cihangir'den türediği öne sürülse de bu makul bir yaklaşım değildir. Destandan elde edilen ipuçlarıyla yapılan açıklamalarda yetim, kimsesiz, yalnız anlamlarına geldiği görüşü ağır basar. Bu [Sibirya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sibirya) bölgesi Türk-Moğol destanlarının kahramanlarının belirgin özelliği olduğu söylenebilir. Destandan Cangar'ın zamanın başladığı eski çağlarda doğması ve küçük yaşta yetim ve kimsesiz kalması sebebiyle adının verildiği anlaşılır. Cangar'ın eşsiz güzellikteki eşinin adı ise Şavdal olarak geçer. Cangar'ın Aranzal Zerde adlı olağanüstü yetenekleri bulunan, çok hızlı ve zeki atı ve Altan Böre (Altın Börü) adlı bir de mızrağı vardır. Destanın [Altay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altay_dilleri) varyantında Cangar'ın kız kardeşinin adının Yangarçi olarak anılması ilgi çekicidir. Çünkü Cangar destanını okuyan kişilere Cangarçi denir. Cangarçiler halk arasında bir saygı görürler. Cangarçi olabilmek için usta-çırak ilişkisine dayalı bir eğitim gerekir. Destanda Cangarçi ile ilgili bir de öykü anlatılır: Cangar ve komutanları ülkelerinde huzurlu bir şekilde yaşarlarken nereden geldiği belli olmayan güzel bir kız ortaya çıkar. Kahramanların bulundukları çadıra girer, Cangar'ın ve arkadaşlarının yiğitliklerini ve savaşlarını anlatan şarkılar söylemeye başlar. Böylece Cangar destanı ortaya çıkar.

## Dış bağlantılar

- [«Джангар» на русском языке на сайте «Бумбин Орн»](http://djangar.bumbinorn.ru/)
- [The Oirat Epic Cycle of Jangar](https://web.archive.org/web/20110929155154/http://journal.oraltradition.org/files/articles/16ii/Chao.pdf) (by Chao Gejin)