# Canberdi Gazâlî

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Canberdi_Gaz%C3%A2l%C3%AE
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Canberdi Gazâlî, https://tr.wikipedia.org/wiki/Canberdi_Gaz%C3%A2l%C3%AE (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/69/Canbirdi-gazali-2.jpg)
* (public-domain)*

- **Makam:** Şam Beylerbeyi
- **Dönembaşı:** 1518
- **Dönemsonu:** 1521
- **Sonragelen:** Ayas Mehmed Paşa
- **Ölüm tarihi:** 1521
- **Ölüm yeri:** Şam

**Canberdi Gazâlî** (جنبريدي الغزالي; ö. 1521, [Şam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam)), [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na bağlı [Şam Eyaleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam_%28eyalet%29)'nin ilk beylerbeyi.

[Mercidabık Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mercid%C3%A2b%C4%B1k_Muharebesi)'ndan sonra [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye_%28b%C3%B6lge%29)'yi fetheden [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)a karşı direnişi yönetti. [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti)'ın [Osmanlı yönetimine girmesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r_%28eyalet%29) üzerine taraf değiştirerek Osmanlı hizmetine girdi. [Yavuz Sultan Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim) fethedilen [Memlük topraklarını](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti) yine eski Memlük beylerine bırakırken Canberdi Gazali de [Şam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam) valisi tayin edildi. Yavuz'un ölümü üzerine [isyan ettiyse de](https://turkipedia.org/tr/wiki/Canberdi_Gaz%C3%A2l%C3%AE_%C4%B0syan%C4%B1) isyanı bastırıldı ve kendisi de idam edildi.

## Kariyeri

### Hama nevvabı

Gazâlî, 16. yüzyılın başlarında [Mısır Memlûk Sultanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti)'na bağlı [Hama](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hama)'nın [nevvab](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nevvab)ı idi. Osmanlıların 1516'da Memlûk [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye_%28b%C3%B6lge%29)'sini işgal ettiği [Mercidâbık Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mercid%C3%A2b%C4%B1k_Muharebesi)'nde Gazâlî, [Osmanlı Padişahı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_padi%C5%9Fahlar%C4%B1_listesi) [Yavuz Sultan Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim)'in Gazze'deki ordusuna yapılan saldırıya liderlik ederek Osmanlılara karşı savaştı. Gazâlî, bu savaş sırasında yaralandı. Memlûk yenilgisinden sonra ordusuyla birlikte [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'ye çekildi ve şehri Osmanlı kuvvetlerine karşı savundu. Osmanlılar, Memlûkleri tekrar mağlup ederek Mısır ve Suriye'yi fethettiler.[^1]

### Şam beylerbeyi

Daha sonra Gazâlî, Memlûklerin [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep) valisine katılarak Osmanlılara iltica etti ve Memlûk sultanı [Kansu Gavri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kansu_Gavri) ile bağlarını kopardı.[^2] I. Selim'in Gazali'nin üstlerine olan sadakatinden etkilendiği ve Osmanlılara hizmet etmesini sağlamak amacıyla Şubat 1519'da onu [Şam beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam_%28eyalet%29) olarak atadığı bildirilmektedir.[^3] O dönemde Şam eyaleti, Orta ve Güney Suriye'nin büyük bir kısmı, Suriye kıyı şeridi, [Filistin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filistin_%28b%C3%B6lge%29), [Ürdün](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%A2ver%C3%A2-yi_%C3%9Crd%C3%BCn) ötesi ve [Lübnan](https://turkipedia.org/tr/wiki/L%C3%BCbnan) dâhil olmak üzere [Levant](https://turkipedia.org/tr/wiki/Levant)'ın büyük bir kısmını kapsıyordu. Osmanlı padişahına yıllık 230.000 [dinar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dinar) haraç ödüyordu.[^4]

### Osmanlılara karşı isyanı

Yavuz Sultan Selim'in 1520'de ölümünden sonra [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman)'ın tahta geçmesinin ardından Gazâlî, [Osmanlı Devleti'ne karşı ayaklandı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Canberdi_Gaz%C3%A2l%C3%AE_%C4%B0syan%C4%B1). Kendisini “Sultan” ve *el-Melikü'l-Eşref* (“en asil kral”) ilan ederek Memlûk hükümdarlığını yeniden tesis etmeye çalıştı. [Cami](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cami)lerdeki vaizlerin [Cuma namazlarında](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cuma_namaz%C4%B1) Osmanlı padişahının adını anmasını yasakladı, Osmanlı memurlarını ve askerlerini Suriye'den kovdu ve eyalet halkının Osmanlı kıyafetlerini giymesini yasakladı. Kendisini sultan ilan ettikten sonra [Trablus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trablus), [Hama](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hama) ve [Hums](https://turkipedia.org/tr/wiki/Humus%2C_Suriye) şehirleri de isyanına katıldı.[^5] [Safevî İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)'ndan [Şah İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail)'in ve Osmanlı'nın [Mısır beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r_%28eyalet%29) [Hayr Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hayr_Bey)'in desteğini alma girişimleri başarısız olduktan sonra, yine de bir ordu toplayarak [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep)'i fethetmek için yola çıktı. Ancak Halep halkı, Osmanlı devletini destekleyerek Gazâlî'nin saldırılarına direndi. Ordusu, 15 gün boyunca şehri kuşattı ve bu süre zarfında 200'den fazla şehir sakini ve Osmanlı askeri öldürüldü, ancak bir sonuç alınamadı. Kısa süre sonra kuvvetlerini toplamak için Şam'a çekildi.[^6]

Şubat 1521'de [Osmanlı ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu), Şam yakınlarında Gazâlî'nin birliklerinin karşısına çıktı ve hızlıca bozguna uğrattı. Gazâlî idam edildi ve kesik başı, ganimet olarak [I. Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman)'a gönderildi. Ayrıca Osmanlılar, Şam'ı yağmalamaya devam ederek 3.000 kişiyi öldürdü ve şehrin mahallelerinin yanı sıra civardaki köyleri de tahrip etti. Gazâlî'nin isyanının bastırılmasıyla Suriye'deki Memlûk etkisi sona erdi. Dönemin Osmanlı vakanüvisleri, Gazâlî'nin isyanını Kanuni Sultan Süleyman'ın saltanatının ilk büyük olayı olarak kaydederler.[^7]

## Ayrıca bakınız

- [Canberdi Gazâlî İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Canberdi_Gaz%C3%A2l%C3%AE_%C4%B0syan%C4%B1)
- [Mısır'daki Osmanlı valilerinin listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_M%C4%B1s%C4%B1r_valileri_listesi)

[^1]: Rogan, s. 23.
[^2]: Hitti, s. 664.
[^3]: Peters, s. 147.
[^4]: Rogan, s. 23.
[^5]: Rogen, s. 24.
[^6]: Rogen, s. 24.
[^7]: Şen, s. 333.