# Caki Kalesi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Caki_Kalesi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Caki Kalesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Caki_Kalesi (CC-BY-SA-4.0)

- **Orijinal ad:** ჯაყის ციხე
- **Görüntü:** Jak-su fort (Devitsky, 1905).jpg
- **Diğer ad:** Cak Kalesi
- **Konum:** Yurtbekler, Posof
- **Yapı türü:** Kale
- **Durum:** Yıkıntı
- **Mimari:** Gürcü mimarisi
- **Malzeme:** Moloz taş

**Caki Kalesi** ([Gürcüce](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCce): ჯაყის ციხე; *okunuşu*: “caqis tsih’e”), tarihsel [Samtshe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Samtshe) bölgesinde, günümüzde Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı [Yurtbekler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yurtbekler%2C_Posof) köyünün sınırları içinde Orta Çağ'da Gürcülerden kalma kaledir. Kale, [Samtshe-Saatabago](https://turkipedia.org/tr/wiki/Samtshe_Prensli%C4%9Fi) prensliğini yöneten Gürcü hanedanı [Cakelilerin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cakeli_Hanedan%C4%B1) ikametgâhıydı ve hanedanın adı da buradan gelir.[^1]

## Tarihçe

Caki Kalesi'nin bulunduğu [Samtshe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Samtshe), tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve kaleyi 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Kale ve etrafındaki yerleşim 1595 tarihli [Osmanlı mufassal defterinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Defter-i_Mufassal-i_Vilayet-i_G%C3%BCrcistan) Rabat-i Cağ (رباط جاغ) adıyla kaydedilmiştir. Bu tarihte Rabat-i Cağ'da 9 Hristiyan hane yaşıyor ve hane reisleri Gürcü adları taşıyordu. Caki Kalesi'nin bu tarihten önce inşa edilmiş olduğunu bu kayıt da göstermektedir. Bu defterde, "Caki" (ჯაყი) kelimesiden türemiş [Cağisman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cakismani) (ჯაყისმანი) ve [Zeda Çağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yurtbekler%2C_Posof) (ზედა ჯაყი) adlarını taşıyan iki köy daha bulunuyordu.[^2][^3][^4]

## Mimari

Caki Kalesi, Gürcistan ile Türkiye arasında sınır oluşturan Cak Suyu veya Cakistzkali'nin hemen batı kıyısında bir tepede yer alır. Moloz taşlarla kireç harcı inşa edilmiş olan kale, deniz seviyesinden 1370 metre yüksekliktedir. Batı kenarının yarım yuvarlak planlı olması dışında dikdörtgen planlı (20x19,7 m) bir yapıdır. Günümüze kadar sağlam bir şekilde korunagelmiş bu kale, Orta Çağ içlerinde inşa edilmiş olmalıdır. Kalenin batı tarafında bir yamaçta yer alan tek nefli bir kilise bulunmaktadır. Bu yapıdan geriye sadece yıkıntılar kalmıştır.[^5][^6]

[^1]: Aleksandre Proneli, Görkemli Mesheti (დიდებული მესხეთი), Gori, 1914, s. 184. <https://iverieli.nplg.gov.ge/handle/1234/199051>
[^2]: Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1941-1958, 3 cilt; III. cilt (1958), s. 455-456. <https://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/312574>
[^3]: Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1941-1958, 3 cilt; II. cilt (1941), s. 312-313, 317. <https://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/312380>
[^4]: " 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre "Gürcistan Vilayeti"nin etnik haritası. <https://tr.wikipedia.org/wiki/G%C3%BCrcistan_Vilayeti#/media/Dosya:Map_of_Gurjistan_vilayet_in_1595_(georgian_version).png>
[^5]: Sami Patacı, Ardahan Kale ve Kuleleri, Ardahan, 2016, s. 86. ISBN 978-605-030-254-7 <https://www.researchgate.net/publication/336604178_Ardahan_Kale_ve_Kuleleri>
[^6]: Tao-Klarceti: Tarihsel ve Kültürel Anıtlar (ტაო-კლარჯეთი: ისტორიისა და კულტურის ძეგლები), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 232, ISBN 978-9941-478-17-8.