# Cönk > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/C%C3%B6nk > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Cönk, https://tr.wikipedia.org/wiki/C%C3%B6nk (CC-BY-SA-4.0) **Cönk**, [Türk halk edebiyatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_halk_edebiyat%C4%B1)nda saz şairlerinin, kendilerinin veya başkalarının şiirlerini derledikleri, (alttan yukarıya) uzunlamasına açılan,[^1] çoğunlukla deri kaplı defter. [Antoloji](https://turkipedia.org/tr/wiki/Se%C3%A7ki)ye benzeyen bu defterlere halk dilinde sığır dili ya da dana dili de denmektedir. [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e)de 15. yüzyıldan beri kullanılmakta olan cönk sözcüğünün kökeni hakkında farklı düşünceler öne sürülmüş olsa da bugün [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e)de farklı iki kökenden geldiği düşünülen iki farklı cönk sözcüğü vardır. Türkçe kökenli cönk sözcüğü, halk edebiyatına dair bir terimdir. [Malezya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malezya) dili kökenli cönk sözcüğü ise büyük yelkenli gemi manasındadır. Cönkler genellikle Arap harfleriyle yazılmıştır. Genellikle besmele ile başlar ve temmet (tamamlandı) ibaresiyle biter. Cönkler çoğunlukla [anonim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anonim) mahiyettedir, yani yazarlarını bilinmemektedir. Her ne kadar cönklerde genel anlamda saz şairlerinin şiirleri yer alsa da, salt saz şairlerince yazılmış şiirlere yer verildiğini söylemek doğru olmaz. Çok sık olmasa da [divan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Divan_edebiyat%C4%B1) şairlerine ait şiirleri de ihtiva ederler. Dinî bilgiler ihtiva eden, çeşitli [hutbe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hutbe) ve [vaaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vaaz) metinleri barındıran dini ağırlıklı cönkler de mevcuttur. Örnek olarak 16. yüzyılda [Dede Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dede_Efendi) tarafından yazılmış olan *Dede cöngü* verilebilir. Bunların dışında cönkler dualar, şifa reçeteleri, [büyü](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BC) tarifleri, [mani](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mani)ler, [hikâyeler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hik%C3%A2ye) gibi birçok farklı bilgiyi barındırabilir. İçeriklerine göre cönkler, *ilahi cöngü*, *aşık cöngü* gibi isimlendirilebilir. Türk edebi tarihinin önemli bir kısmını oluşturan aşık ve [tasavvuf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tasavvuf) edebiyatları ile ilgili bilinenlerin çoğu cönkler sayesinde olmuştur. [Metodoloji](https://turkipedia.org/tr/wiki/Metodoloji)k açıdan modern derlemelerden çok uzak olsalar da, cönkler eski dönemlerin halkını ve edebi hayatını anlamak için çok önemlidirler. [^1]: KÖKSAL- Divan şiiri-Cönk ilişkisi ve "Cönk" redifli gazeller.