# Buyruk (Batı Göktürk Kağanı)
> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Buyruk_(Bat%C4%B1_G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1)
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Buyruk (Batı Göktürk Kağanı), https://tr.wikipedia.org/wiki/Buyruk_%28Bat%C4%B1_G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29 (CC-BY-SA-4.0)
*Buyruk Kağan'ın Moğolküre'deki anıtsal heykeli, Sincan, Çin (Turk Bitig, CC-BY-SA-4.0)*
- **Hüküm süresi:** 8 yıl
- **Taç giymesi:** 595
- **Önce gelen:** Tardu
- **Sonra gelen:** Arslan Taman Kağan
- **Veliaht:** Taman
- **Eşi:** Şiang-shi
- **Çocukları:** Taman
- **Hanedan:** Aşina
- **Babası:** Yaŋsu Kağan
- **Doğum yeri:** Türk Kağanlığı
- **Ölüm tarihi:** 598-603 arası, muhtemelen 603
- **Dini:** Tengricilik
- **Meslek:** Devlet yöneticisi, yazar
**İltigin Buyruk Kağan** ([Eski Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_T%C3%BCrk%C3%A7e): : : )[^1][^2] veya **Nili Kağan** ([Çince](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ince): 泥利可汗, Pinyin: Nílì kĕhàn),[^3] [Batı Göktürk Kağanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1_T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın [Türk Kağanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'ndan ayrıldığı yıllarda yaşamış, 599'da [Tulan Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tulan)'ın ölmesiyle tahtı ele geçirmeye çalışan [Göktürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrkler) kağanıdır.[^4] Buyruk, [İli havzası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cungarya)'nda Türk Kağanlığı'nın parçalandığı yıllarda "kağan" unvanı ile hüküm sürmüştür.[^5] Ancak hiçbir zaman Batı Göktürk tahtının egemenliğini tam anlamıyla ele geçiremediği düşünülmektedir; bunun için ilk Batı Göktürk kağanı olarak daha çok oğlu [Arslan Taman Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arslan_Taman) bilinmektedir.[^6] Hakkındaki bilgiler Çin kaynakları ve [Soğdca](https://turkipedia.org/tr/wiki/So%C4%9Fdca) yazılan [Moğolküre Yazıtı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Folk%C3%BCre_Yaz%C4%B1t%C4%B1)'ndan elde edilmiştir.[^7] Ayrıca Buyruk Kağan'ın [Doğu Roma İmparatoru](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_imparatorlar%C4%B1_listesi) [Mauricius](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mauricius)'a yazdığı mektup, Türk edebiyatındaki bilinen ilk mektup örneklerinden biridir.[^8]
## Yaşamı
Buyruk Kağan, [Yaŋsu Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ya%C5%8Bsu_Ka%C4%9Fan)'nın oğlu [Mukan Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mukan)'ın ise torunudur. Çin kaynaklarına göre, Buyruk Kağan'ın bir Çin soylusu olan Şiang-shi[^9] ile evli olduğu bu [konçuy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Prenses)un Buyruk'un ölümünden sonra Basıl Tigin'le evlendiği bilinmektedir.[^10] Buyruk'un Çinli konçuydan oğlu ise [Taman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Taman) adıyla bilinmektedir.
Buyruk Kağan'ın yaşamı, dedesi Mukan'ın imparatorluk içerisindeki "Mukan kolu" olarak bilinen etkisini devam ettirebilme çabası ile geçmiştir. Bunun için en büyük mücadeleyi Tardu ile vermiştir.[^11] Bunun için de, Tardu'ya karşı çeşitli ittifaklarda bulunmuştur.[^12] Tardu'nun Çin seferi sırasında Çin tarafından ordusunun içme suyu zehirlenerek; büyük kayıplar vermesinden sonra kağanlık iddiasında bulunmuştur. Bu olay Moğolküre Yazıtı'nda şöyle anlatılmaktadır: *Mukan Kağan'ın torunu, Çor hükümdarı İltigin Buyruk Kağan, tavşan yılında Muhteşem Kağan Buyruk olarak tahta çıktı.*[^13] Buyruk Kağan'ın yaşayabileceği olası tavşan yılları, 571, 583, 595 ve 607'dir.[^14] Siyasi olaylar değerlendirildiğinde, Buyruk'un kağanlık iddiasının 595'te olduğu düşünülmektedir. O, 603 yılına kadar ili havzasında hüküm sürmüş; ancak hiçbir zaman kağanlığı egemenliği altına alamadığı için bölgesel bir kağan olarak kalmıştır. Çin casusu Chang Sun Sheng'in çalışmalarıyla kuzeydoğu Türklerinin başlattığı isyandan sonra, 598'de Çin, Türk illerini işgale başlamıştır. [Tulan Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tulan)'ın öldürülmesinden sonra Kara Çürin Kağan kendini kağan ilan etti ve 603'te Buyruk önce esir edilip[^15] sonra öldürüldü.[^16] 604'te ise Türk Kağanlığı parçalandı. Buyruk Kağan'ın oğlu Taman, 604'te kağanlığın ikiye bölünmesinden sonra Batı kolunun varisi konumunda kaldı.[^17]
## İmparator Mauricius'a Mektup
Türkoloji'de daha çok "Mauricius Mektubu" olarak bilinen bu mektubun uzun süre kim tarafından yazıldığı bilinememiştir. Türklerin [Doğu Roma İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile [Sasaniler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sasani_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)e karşı iş birliği yaptığı bilinse de; Türk-Avrupa ilişkisinin ilk yazılı belgesi "Mauricius Mektubu"dur.[^18] Bu mektubun 695'te Bizans sarayına ulaştığı bilinmektedir. Bu tarih, Buyruk'un kağanlık iddiasıyla uyuşmaktadır.[^19] Bu mektubun, "Mukan Kolu"nun kağanlıktaki etkisini sağlamlaştırmak isteyen Buyruk Kağan tarafından gönderildiği Vaisseriere tarafından kanıtlanmıştır.[^20]
Türk kağanı mektuba şöyle başlamaktadır:[^21]*Bu özel yılda yaz mevsimi geldiğinde, doğuda Türkler tarafından Chagan olarak kutlanan kağan, imparator *[*Mauricius*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mauricius)*’a elçiler gönderdi.*Kağan, imparatora seslenirken de kendi adını aktarmamaktadır: *Romalıların kralı, Chagan, yedi ırkın muhteşem hükümdarı ve dünyanın yedi bölgesinin hâkimine.*[^22]
[^1]: Ersin, Emel (1978), İslâmiyetten Önceki Türk Kültür Tarîhi ve İslâm'a Giriş, Edebiyat Fakültesi Matbaası, s. 235.
[^2]: Şiren Valilik Yazıtı:「26年後にムカン・カガン（木杆可汗）の孫、神なるニリ･カガン（泥利可汗）…」より 。
[^3]: Şiren Valilik Yazıtı:「26年後にムカン・カガン（木杆可汗）の孫、神なるニリ･カガン（泥利可汗）…」より 。
[^4]: Wan Huan, “Apa Qaghan, Founder of the Western Turkish Khanate, the Splitting Up of the Turkish Khanate and the Formation of the Western TurkishKhanate”, Social Sciences in China, 1983/2, s. 124-154.
[^5]: Öztuna, Yılmaz (1989), Devletler ve Hânedanlar – 3. cilt, s. 144.
[^6]: Vaissiere (2011), İlk Türk Hakanlıklarının Tarihi Üzerine Yeni Bilgiler, Ötüken’den İstanbul’a Türkçenin 1290 Yılı (720-2010) Sempozyumu, s. 233-240.
[^7]: Vaissiere (2011), İlk Türk Hakanlıklarının Tarihi Üzerine Yeni Bilgiler, Ötüken’den İstanbul’a Türkçenin 1290 Yılı (720-2010) Sempozyumu, s. 233-240.
[^8]: Vaissiere (2011), s. 234.
[^9]: Batı Göktürk Kağanlığındaki Aşinalı Bir Kağanın Şeceresine Ait Bir Kaynak.
[^10]: Ersin, Emel (1978), İslâmiyetten Önceki Türk Kültür Tarîhi ve İslâm'a Giriş, Edebiyat Fakültesi Matbaası, s. 235.
[^11]: Vaissiere (2011), İlk Türk Hakanlıklarının Tarihi Üzerine Yeni Bilgiler, Ötüken’den İstanbul’a Türkçenin 1290 Yılı (720-2010) Sempozyumu, s. 233-240.
[^12]: Göktürk Kağanlığı.
[^13]: Vaissiere (2011), İlk Türk Hakanlıklarının Tarihi Üzerine Yeni Bilgiler, Ötüken’den İstanbul’a Türkçenin 1290 Yılı (720-2010) Sempozyumu, s. 233-240.
[^14]: Vaissiere (2011), İlk Türk Hakanlıklarının Tarihi Üzerine Yeni Bilgiler, Ötüken’den İstanbul’a Türkçenin 1290 Yılı (720-2010) Sempozyumu, s. 233-240.
[^15]: Sarbay, Ahmet (2005), Asr-ı Saadet'te Türkler, s. 134.
[^16]: Göktürkleri Yıkan Casus.
[^17]: Pala, Ayhan; Orta Asya Tarihi Kronolojisi, s. 478.
[^18]: Vaissiere (2011), s. 234.
[^19]: M. Whitby, The Emperor Maurice and his historian: Theophylact Simocattaon Persian and Balkan warfare, Oxford 1988, ss. 315-317.
[^20]: Vaissiere (2011), s. 235.
[^21]: Haussig, Theophylakts Exkurs über die skythischen Völker, Byzantion 23, 1953, s. 275-436.
[^22]: Haussig, Theophylakts Exkurs über die skythischen Völker, Byzantion 23, 1953, s. 275-436.