# Buyan Badırgı

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Buyan_Bad%C4%B1rg%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Buyan Badırgı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Buyan_Bad%C4%B1rg%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/49/Buyan-Badyrgy.jpg)
* (public-domain)*

- **Adı:** Buyan Badırgı Monguş
- **Doğum tarihi:** 25 Nisan 1892
- **Doğum yeri:** Barıın Hemçik bölgesi, Tuva
- **Ölüm tarihi:** 22 Mart 1932
- **Meslek:** Tıva Şair, Yazar, politikacı
- **Milliyet:** Türk (Tuva)
- **Yaşadığı Yer:** Tuva
- **Dönem:** 1921-1927
- **Website:** http://gov.tuva.ru/press\_center/news/honors/6587/

**Monguş Buyan-Badırgı** ([Tuvaca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuvaca): Монгуш Буян-Бадыргы; 25 Nisan 1892 - 22 Mart 1932), Tuva sosyal aktivist ve Tuva devleti kurucusu. Tuva siyasi tarihinin en parlak ve güçlü simalarından birisidir.

## Politik yaşamı ve çalışmaları

- 1908'de Tuva Merkez Bölgesi(Daa-kojuun) başkanı (daa-noyon) seçildi;
- 1921 yılında Monguş Buyan-Badırgı Tuva Cumhuriyet hükûmetinin ilk üyesi seçildi;
- 1922 yılında Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcılığına seçildi;
- 1923 yılında Bakanlar Konseyi Başkanı seçildi;
- 1926 (Kasım ayı) yılında Meclis toplantısında onu Maliye başkanı olarak seçildi. 1921, 1923, 1924 1926 yılları anayasaları düzenleme kurulunda görevli olmuştur
- Onun önderliğinde Tuva inkılap teşkilat oluşturuldu.

## Literatür

1. [''Nelli Hoz-ool'' Monguş Buyan-Badırgı 2004 y.](https://web.archive.org/web/20070825101228/http://www.school-sector.relarn.ru/tanya/schoolweb/lycem/slrt/almanah/p3.html)
2. *Monguş Borahoviç Kenin Lopsana* Buyan-Badırgı (2000)
3. *Salimaa Hovalıg* Tarihi Kişi: Monguş Buyan-Badırgı(1892-1932) 2007y
4. *Lamajaa Ç.K.* Поколенческий подход к истории Тувы XX asır Tuva Tarihi 2007y
5. *Sayda Saaya* 1921 −1944 yıllarında Sovyetler Birliği-Tuva ilişkilerinin geliştirilmesi-2001y
6. ['''Geçmişte iyi bir sima Buyan-Badırgı'''](http://www.rol.ru/news/misc/newsreg/04/04/01_051.htm)
7. [К 117 Monguş Buyan-Badırgı'nın Doğum Yıldönümü](http://tuvanews.ru/tuva/history/104-osnovatel-tuvinskogo-gosudarstva-tar-do-sikh-por.html)
8. [Çarlık Rusya ile ilişkiler kurmada Buyan-Badırgı'nın katılımları](http://www.outdoors.ru/region/tuva/tuva31.php)

## Dış bağlantılar

- http://www.museum.ru/M1321
- https://web.archive.org/web/20131208212954/http://tyvanet.com/modules.php?name=Pages
- http://plimpa.livejournal.com/1328.html
- https://web.archive.org/web/20070825101228/http://www.school-sector.relarn.ru/tanya/schoolweb/lycem/slrt/almanah/p3.html
- http://badyrgy.ru/index.php?option=com\_content&view=article&id=67:mongush-buyan-badyrgy-pervyj-pravitel-tannu-tyva-respubliki&catid=40:istoriya-tuvy&Itemid=76Ölü bağlantı|tarih=Nisan 2020 
- https://web.archive.org/web/20110103040545/http://orlan.tuva.ru/news/168-mongush-kenin-lopsan-bujan-badyrgy.html
- http://www.centrasia.ru/person2.php?&st=1294827353
- https://web.archive.org/web/20100523104308/http://www.panoramio.com/photo/5196590
- http://gov.tuva.ru/%28A%28XPrUUckOzQEkAAAAYWFhZjZkNDctZDE0MS00NmQ4LWI0NDgtY2M4Y2Q3OTNjZmQ1s2L\_ZmgpWn\_QBfF7T63b\_kgvCNg1%29S%28hinj2b45t13shli1010gtf45%29%29/news.aspx?id=7207Ölü bağlantı|tarih=Nisan 2020 
- http://www.sibiryakitapcisi.tr.gg/20.htmWebarşiv|url=https://web.archive.org/web/20111020064534/http://www.sibiryakitapcisi.tr.gg/20.htm |tarih=20 Ekim 2011  Buyan Badırgı'nın hayatını anlatan Hemçik Noyanı adlı romanın kapağı