Bulan-Koba Kurganı

Bulan-Koba Kurganı (MÖ 2. yüzyıldan MS 5. yüzyıla kadar), Altay dağlarında Pazırık Kurganının yerini alan arkeolojik bir kurgandır. Bu kültürün zaman dilimi, Rus arkeolojisinde Huno-Sarmat dönemi olarak adlandırılan döneme (M.Ö. 2. yüzyıldan MS 5. yüzyıla) kadar uzanır. Bu kültürün taşıyıcıları Hiung-nu, Xianbei eyaleti ve Cücenler döneminde yaşamışlardır. Altay'da bu kültürün yerini Türk ölü gömme gelenekleri aldı.

Arkeoloji

V.V. Radlov, 1865 yılında Katanda köyü ve Berel köyü yakınlarında yapılan kazılarla Bulan-Koba kültürünün anıtlarını bilimsel olarak inceleyen ilk kişiydi. Bu kültürde yerleşimlerin olmaması göçebe bir yaşam tarzına işaret etmektedir. Bulan-Koba kültürünün gömme geleneği, taş sandukaların üzerine oval biçimli tümseklerden oluşmakta ve yetişkin mezarlarının çoğunda ölenle birlikte kurban edilen atlar da gömülmektedir. Bulan-Koba taşıyıcıları uzak savaşlarda ölen savaşçılar için anıt mezarlar diktiler. Bulan-Koba kültürü, Hiung-nu, Xianbei ve Cücen siyasi birliklerinin bir parçasıydı ve yukarıda adı geçen tüm kültürel çekirdeklerden maddi etki alıyordu. Bulan-Koba kültürünün defin uygulamaları, İlk Türk Kağanlığı'nın sonraki Türk defin geleneklerini büyük ölçüde etkilemiştir.

Genetik ve Antropoloji

İskelet kalıntılarının analizi, Bulan-Koba kültür taşıyıcılarının antropolojik olarak esasen Avrupalı kökenli olduğunu, önceki Demir Çağı Doğu İskitlerine benzer ve Yassı Gömüt ve Hiung-nu gibi Doğu Avrasyalı gruplarından farklı olduğunu göstermektedir. Bu kültür döneminin sonunda Bulan-Koba halkı yabancı halklarla şiddetli çatışmalara girmiştir.

Bulan-Koba Kültürüne ait Choburak-1 (IV. yüzyıl.) gömü sitesinden 5 erkek birey R1a1a1b2a2a3b1a paternal haplogrup taşıdığı tespit edilmiştir. Yaloman-II (IV.-V. yüzyıl.) sitesinden ise 1 erkek birey J2a2a; Ust’-Biyke-III (IV.-V. yüzyıl.) 1 erkek birey Q1b1a3b paternal haplogrup taşımaktadır.^{[1]Özdemir, Yusuf Can. Ancient human genomes from the Altai region reveal population continuity and shifts in the 4th-12th centuries. 1 Ocak 2026.}

Ayrıca bakınız

• Kök-Paş Kurganı