Buhara'nın bombalanması

Buhara'nın Bombalanması, ressam Vyacheslav Okhunov tarafından 1987 yılında yapılmış bir triptiktir. Tablo ilk kez 2 Eylül 1988'de Londra'daki Ağa Han Vakfı'na ait "Zamon" galerisinde sergilenir. Bu eser Buhara'nın 1 Eylül 1920'de Türkistan Cephesi komutanı Frunze tarafından 1 Eylül 1920 tarihinde bombardıman edilerek Sovyetler ordusu tarafından işgal edilmesine ithaf edilmiştir.^{[1]“Kichik qiyomat”. Bundan 101 yil avval Buxoro amirligi vahshiyona tugatilgan edi.[2]Бухоро қандай бомбаланган эди ёки музей директори нега қочди?.} Eleştirmenler, resmin duygusal olarak Arkady Plastov'un "Uçan Nazi" ve Pablo Picasso'nun "Guernica" tablosundan daha iyi olduğunu söylemiştir.^{[3]Buxoroning Rossiya "Qizil armiyasi" tomonidan ishg‘ol etilgani 100 yilligi O‘zbekistonda eslanmadi. 1 Eylül 2020.}

Fotoğrafın tarihi ve Özbekistan'a dönüşü

Vyacheslav Okhunov tabloyu 1987'de yapmıştır. Vyacheslav Okhunov öğrencilik günlerinde "Voyna v peskax. Materiali po istorii grajdanskoy voyni" (Kumdaki savaş. İç Savaş Tarihi Üzerine Materyaller) eseri vasıtasıyla Buhara'nın bombalanması konusunda bilgi sahibi olmuştur.^{[4]“Бухоронинг бомбаланиши” ёки Путин сояси тушган кўргазма. 31 Mart 2023.} Buharalı ünlü sanatçı Zelimkhan Saidjanov, Buhara'nın bombalanmasından sonra çekilen fotoğrafları arşivden bulup Okhunov'a göstermiştir. Tablonun sergilenmesinden sonra düzenlenen sanat konseyinde, sanatçı ciddi şekilde eleştirilip yanlış bilgi yaymakla suçlanınca, yaşlı bilim adamı Lazar Rempel Okhunov'un haklı olduğunu savunur ve Buhara'nın gerçekten de bombalandığını söyler.

Tablo önce Londra'da, sonraysa ABD'nin New York şehrindeki özel bir koleksiyonda saklanır. Tablonun Özbekistan'a getirilmesinde önemli iş yapanlardan biri de sivil toplum kuruluşu olan YUZUK'un başkanı Dilbar Gaffarova'dır.^{[4]“Бухоронинг бомбаланиши” ёки Путин сояси тушган кўргазма. 31 Mart 2023.[5]Dilbar G‘afforova: Rauf Parfiga haykalni uning muxlislari o‘rnatdi.} Resmin Özbekistan'a getirilmesinden Özbekistan Cumhurbaşkanı'nın kızı Saida Mirziyoeva'nın katkısı olduğu söylenir.^{[6]Saidaning bombasi.} 25 Mart 2023'te Taşkent'e getirilen tablo, Vyaçeslav Okhunov'un 1984 yılında yaptığı Çolpon portresi ile birlikte Özbekistan Devlet Sanat Müzesi'ne teslim edilir.^{[7]Rauf Parfi haykali Toshkentda.} Ancak bilinmeyen bir nedenle Buhara bombalamasının gösterilmesine izin verilmez. Sanatçı Vyacheslav Okhunov, müze başkanı Vasila Fayziyeva tarafından müzenin sergi salonuna tablonun asılmasına izin verilmediğini özel röportajında anlatmıştır.^{[4]“Бухоронинг бомбаланиши” ёки Путин сояси тушган кўргазма. 31 Mart 2023.[8]Дар Тошканд ба намоиши "Бомбаборони Бухоро" иҷозат надоданд. 3 Nisan 2023.} Tablonun Özbekistan'a getirilmesinde Dışişleri Bakanlığı, Frankfurt'taki Özbekistan Başkonsolosluğu, Özbekistan Kültürel Miras Ajansı, Sanat ve Kültür Fonu ve Özbekistan Havayolları Şirketi katkıda bulunmuştur.^{[6]Saidaning bombasi.}

YUZUK teşkilatı başkanı Dilbar Ghafarova, bu durumla ilgili görüşlerini şu şekilde dile getirmiştir:

“Tablonun son durağı Buhara'da açılacak olan Cedidler Müzesi olmalıdır. Sanat eseri bu müzeye dahil değildir.”