# Buduklular > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Buduklular > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Buduklular, https://tr.wikipedia.org/wiki/Buduklular (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/bf/Buduq_k%C9%99ndi_XX_%C9%99srin_%C9%99vv%C9%99ll%C9%99rind%C9%99._Buduqlular_milli_geyimd%C9%99.png) * (Cekli829, public-domain)* - **Grup:** Buduklular - **Bölge:** Azerbaycan; Rusya - **Diller:** Budukça - **Dinler:** İslam - **İlgili gruplar:** Şahdağ halkları **Buduklular**[^1] (Buduqlular), Kafkasya'da [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan)'ın kuzey kesimlerinde yerleşik halk. Kafkasya'nın yerli halklarından biridir. [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan)'daki etnik azınlıklarından olan [Şahdağ halkları](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahda%C4%9F_halklar%C4%B1)ndan biridir. Konuştukları dil [Budukça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buduk%C3%A7a) olarak adlandırılır. ## Tarihçe Budukluların tarihe çıkışı belli değildir. Ama çok eski olduğu bellidir. Özellikle yaşadıkları [Buduk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buduk) köyü Azerbaycanın en eski yerleşim yerlerinden biridir. Budukluların etnografik özelliklerine bakınca, onların [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan)'ın diğer halklarına, özellikle de [Oğuzlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuzlar)a[^2] özgü pek benzer yanları sahip olmakla beraber, hem de lokal özelliklerini koruyup sakladıklarını da görmek mümkündür. XIX. yüzyılın 80'li yıllarına ait bir belgede [Cekliler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cekliler)in sayısı 3805 kişi gösterilmiştir.[^3][^4] A. A. Bakıxanovun "Gülüstani-İrem" eserinde Buduk ve Buduklulara belirli yer verilmiştir.[^5] Uzun yıllar gidiş-gelişin zor olduğu mekanlarda yaşayan Budukluların diğer [Şahdağ halkları](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahda%C4%9F_halklar%C4%B1) gibi çağdaş günümüze kadar kendi varlıklarını koruyup saxlamalarının temel nedeni, işte başka uluslarla bütünleşme olmamalarıdır. Fakat buna rağmen, diğer [Şahdağ halkları](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahda%C4%9F_halklar%C4%B1) gibi Buduklular da hiç de Azerbaycan'da ve dünyada cereyan eden başlıca küresel olaylardan dışında kalmamış, ülkenin diğer halkları kadar bu olayların taraf olmuş ve sorunların çözümüne katkıda bulunmakla birlikte, bu sorunların yarattığı fesatlardan da kendi nasiplerini almışlar.[^6] Diğer [Şahdağ halkları](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahda%C4%9F_halklar%C4%B1) gibi Buduklular da [Birinci](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) ve [İkinci Dünya](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) savaşlarında, ayrıca [Karabağ Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birinci_Da%C4%9Fl%C4%B1k_Karaba%C4%9F_Sava%C5%9F%C4%B1)′nda yer almıştır. Savaşların diğer katılımcıları gibi onlar da ağır kayıplara uğramış, vatanın özgürlüğü uğruna canlarını feda etmişlerdir. Özellikle, 1941-1945 yıllarında yaşanan Büyük Vatan Savaşı diğer [Şahdağ halkları](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahda%C4%9F_halklar%C4%B1) gibi Budukluların da demografik gelişimine ciddi etkilemiştir. Öyle ki, özellikle Kuba - Kusar - Şabran bölgesinde 1941 yılının Ekim ayında düzenlenen 223 saylı divizyonun yönetiminde savaşa yollanmış yüzlerce Budukluların çok büyük çoğunluğu cepheden kendi öz yurtlarına dönmemiştir. Fakat onların savaşta katılımı konusunda yeterli bilgi toplamak çok zordur. Bunun temel nedenleri şimdiye kadar bu alanda hiçbir temel araştırmanın aparılmamasıdır. Özellikle de Budukluların kendilerinin konuyu araşdırmaması bu alanda gerçeklerin ortaya çıkmaması ile sonuçlanmış ve boşluklarla görülen bir düzlem yaratmıştır.[^7] Budukluların demografik gelişimine en ciddi darbe ise Ermeniler tarafından vurulmuştur. Öyle ki, 1918 yılının ilkbaharında Ermeniler tarafından gerçekleştirilen katliamlar sırasında [Kuba Rayonu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuba_%28rayon%29)'nda, diğer [Şahdağ halkları](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahda%C4%9F_halklar%C4%B1) gibi Buduklular da çok ciddi zarar çekmiştir.[^8][^9][^10] Budukluların büyük çoğunluğu Azerbaycan'ın kuzeyinde, [Kuba](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuba_%28rayon%29), [Haçmaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ha%C3%A7maz_%28rayon%29), [Kusar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kusar_%28rayon%29) rayonları toprağında toplu bir halde, [Bakü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C3%BC), [Sumgayıt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sumgay%C4%B1t) şehirlerinde yaşarlar. [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya)'da ve diğer birkaç ülkede de Buduklular bulunmaktadır. Buduk dilini hala günlük yaşamda konuşurlar. Kendi genelen ve göreneklerini hala sürdürmektedirler. Buduklular bugün de Azerbaycan Cumhuriyeti'nin sosyal-siyasal, ekonomik ve kültürel yaşamının tüm alanlarında, mümkün olduğu kadar yakından katılıyorlar. Kendilerini *"Budad"* (Buduklu) adlandırıyorlar. ## Dil Buduklular [Budukça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buduk%C3%A7a) konuşmaktadırlar. ## Dinleri Buduklular, VII. yüzyıldan sonra [müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman)dırlar. Ayrıca [Buduk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buduk) köyünde birçok dinî anıtlar vardır. ## Ayrıca bakınız - [Buduk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buduk) - [Şahdağ halkları](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahda%C4%9F_halklar%C4%B1) ## Dış bağlantılar - [Будухцы. '''www.terra.su'''](http://www.terra.su/full/006.html) - [Будухи. '''БСЭ'''](http://gatchina3000.ru/great-soviet-encyclopedia/bse/001/792.htm) - [The Sociolinguistic Situation of the Budukh in Azerbaijan](http://www.sil.org/silesr/2005/silesr2005-013.pdf) [^1]: Будухцы. www.terra.su. [^2]: T. Paşazadə. «Azərbaycanın milli etnik nümayəndələri – ceklilər», «Azərbaycan Müəllimlər İnstitutunun Хəbərləri», № 1, Azərbaycan Müəllimlər İnstitutu, Bakı, «Müəllim», 2009, s. 39 [^3]: İmaməddin Zəkiyev. "Naməlum xınalıqlı alimlər". "Ədəbiyyat" qəzeti [^4]: H. Həvilov. Azərbaycan etnoqrafiyası. Bakı. Elm. 1991. səh. 40 [^5]: A. A. Bakıxanov. Gülüstani-İrem. [^6]: T.Ə.Paşazadə. «Böyük Vətən Müharibəsində və digər müharibələrdə Şahdağ хalqlarının iştirakının öyrənilməsi problemləri». «Böyük Vətən Müharibəsində qələbənin təmin olunmasında Azərbaycan хalqının rolü» mövzusunda keçirilmiş Respublika Elmi Konfransının Materialları, Sumqayıt Dövlət Universiteti, Sumqayıt, 7 may 2010, s. 89 [^7]: T.Ə.Paşazadə. «Böyük Vətən Müharibəsində və digər müharibələrdə Şahdağ хalqlarının iştirakının öyrənilməsi problemləri». «Böyük Vətən Müharibəsində qələbənin təmin olunmasında Azərbaycan хalqının rolü» mövzusunda keçirilmiş Respublika Elmi Konfransının Materialları, Sumqayıt Dövlət Universiteti, Sumqayıt, 7 may 2010, s. 89 [^8]: Указатель географических названий [^9]: Список селений Кубинского уезда, подвергшихся погромам в апреле-мае 1918 г. [^10]: Солмаз Рустамова-Тогиди. «Куба. Апрель-май 1918 г. Мусульманские погромы в документах». Баку. 2010.