# Budin Kuşatması (1598)
> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_(1598)
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Budin Kuşatması (1598), https://tr.wikipedia.org/wiki/Budin_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281598%29 (CC-BY-SA-4.0)
* (Johann Siebmacher, public-domain)*
- **Çatışma:** Budin Kuşatması
- **Parçası:** 1593-1606 Osmanlı-Avusturya Savaşı
- **Tarih:** 5 Ekim-2 Kasım 1598
- **Yer:** Budapeşte
- **Bölge:** Macaristan
- **Sonuç:** Osmanlı zaferi
- **Savaşan:** 25px Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu; 25px Avusturya Arşidüklüğü; Osmanlı İmparatorluğu
- **Komutan:** Arşidük Matthias; Adolf von Schwarzenberg; Mihalıçlı Ahmet Paşa; Dev Süleyman Paşa
- **Güç:** 80.000; 5-6.000
- **Kayıp:** 8-10.000 ölü; 2-3.000 ölü
**Budin Kuşatması**, [1593-1606 Osmanlı-Kutsal Roma İmpratorluğu Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/1593-1606_Osmanl%C4%B1-Avusturya_Sava%C5%9F%C4%B1)'nda evre.
[Avusturya Arşidükü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya_Ar%C5%9Fid%C3%BCkl%C3%BC%C4%9F%C3%BC) [Matthias](https://turkipedia.org/tr/wiki/Matthias_%28Kutsal_Roma_imparatoru%29) ve [Adolf von Schwarzenberg](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adolf_von_Schwarzenberg) komutasındaki [Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ordusu [Budin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin)'i 5 Ekim-2 Kasım 1598 tarihlerinde kuşattıysa da kaledeki Osmanlı garnizonuna yenilerek çekildi.
## Kuşatma öncesi
1598 sefer mevsiminde [Satırcı Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sat%C4%B1rc%C4%B1_Mehmed_Pa%C5%9Fa) komutasındaki Osmanlı ordusu isyan halindeki [Erdel Prensliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel_Prensli%C4%9Fi) üzerine [Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad)'dan kuzeydoğuya yürürken, [Avusturya Arşidükü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya_Ar%C5%9Fid%C3%BCkl%C3%BC%C4%9F%C3%BC) [Matthias](https://turkipedia.org/tr/wiki/Matthias_%28Kutsal_Roma_imparatoru%29) ve [Adolf von Schwarzenberg](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adolf_von_Schwarzenberg) komutasındaki 80.000 kişilik [Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ordusu ise batıdan hücuma geçti ve Osmanlıların 1593'te ele geçirdikleri [Bespirim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vesprim) ve [Palota](https://turkipedia.org/tr/wiki/V%C3%A1rpalota) ile 1594'te ele geçirdikleri [Yanıkkale](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yan%C4%B1kkale) ve [Tata](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tata%2C_Macaristan)'yı geri aldı.[^1]
## Kuşatma
*Avusturya Arşidükü Matthias (public-domain)*
*Adolf von Schwarzenberg (-- Chrihalb 17:00, 29 July 2007 (UTC), public-domain)*
İleri harekâtını sürdüren Alman ordusu Eylül ortalarında [Vaç](https://turkipedia.org/tr/wiki/V%C3%A1c)'ta toplandı ve Harp Şurasında [Budin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin)'i kuşatmaya karar verdi. 3 Ekim'de Szentendre'de [Tuna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna)'nın sağ kıyısına geçen ordu, Türk öncü birlikleri ve [Tuna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna)'daki [İnce Donanma](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0nce_Donanma) tarafından keşfedildi. 4 Ekim'de [Budin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin) önlerine ulaşan Alman ordusu kuşatma hazırlıklarına başladı.
Albay Ruppert Eckenberg komutasındaki 50'si ağır kuşatma topundan oluşan 140 topluk ateş gücü 5 Ekim sabahından itibaren Budin kalesinin kuzey-kuzeydoğu yönünden yoğun bombardımana başladı. Yaklaşık 6.000 kişiden oluşan Osmanlı garnizonunun direnişine rağmen ([hamam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hamam)ların da bulunduğu) Vizivaroş ve ([Gül Baba Türbesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCl_Baba_T%C3%BCrbesi)nin bulunduğu) Krisztinavaroş'u ele geçirdiyse de, ertesi gün Vizivaroş tarafından yapılan hücum başarısız oldu ve büyük kayıplara maloldu. Macar [Hajduk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Haydut)ların Taban tarafına 6 Ekim'de, Alman ordusunun ise 8 Ekim'deki hücumları da püskürtüldü.
9 Ekim'de [Avusturya Arşidükü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya_Ar%C5%9Fid%C3%BCkl%C3%BC%C4%9F%C3%BC) [Matthias](https://turkipedia.org/tr/wiki/Matthias_%28Kutsal_Roma_imparatoru%29) [Budin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin)'e gelerek komutayı devraldı. Ertesi gün kuzeyden Vizivaroş bölgesinden yoğun bombardımanla birlikte üç yürüyüş kolu marifetiyle genel taarruz başladı. [Tuna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna)'ya yakın olan sol kanat Vizivaroş'a girdiyse de, [Budin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin) ve [Peşte](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pe%C5%9Fte)'yi bağlayan köprüyü imha etmeyi başaramadı. Yoğun bombardımanın ardından saat 15.00 civarında Alman ordusunun piyade hücumu başladı. Sol kanatta Leo Gall, Heinrich Übertick ve Johann Petz ile Macar süvarilerinin komutanı Miklós Pálffy, merkezde Schultz ve Russwurm, sağ kanatta ise Albay Johann Friedrich Mersberg komutasındaki (emrinde bir Fransız alayı de vardı) birliklerden Albay Petz'in komutasındakiler kaleye girmeyi başardı. Türk garnizonunun bir bölümü İç Kale'ye diğer bölümü ise köprü üzerinden [Peşte](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pe%C5%9Fte)'ye çekildi ve köprüyü havaya uçurdu. Dış Kale ve varoşlardaki çarpışmalarda [Maraş Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Z%C3%BClkadriye_%28eyalet%29) Sinan Paşa ölürken, [Bosna Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bosna_%28eyalet%29) [Tiryaki Hasan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tiry%C3%A2k%C3%AE_Hasan_Pa%C5%9Fa) ve [Semendire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semendire) Sancakbeyi Mehmet Bey yaralandı.[^2]
Alman ordusu vakit kaybetmeksizin 11 Ekim'de İç Kale'yi kuşattı ve ele geçirdiği şehri yağmalamaya başladı. Halkın da İç Kale'ye sığınması üzerine garnizonda su sıkıntısı ortaya çıktı. Bununla birlikte, aynı gün başlayan soğuklar da kuşatanların koşullarını zorlaştırmaya başladı. Keza aynı gün kaledeki garnizonun komutasını [Mihalıçlı Ahmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mihal%C4%B1%C3%A7l%C4%B1_Ahmed_Pa%C5%9Fa)'dan [Temeşvar Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Teme%C5%9Fvar_%28eyalet%29) [Dev Süleyman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dev_S%C3%BCleyman_Pa%C5%9Fa) devraldı.[^3] Bu sırada [Varad'ı kuşatan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Varad_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281598%29) Osmanlı komutanı [Satırcı Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sat%C4%B1rc%C4%B1_Mehmed_Pa%C5%9Fa) ve [Kırım Hanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)ndan yardım istendi. Kırım Hanı 7.000 atlı gönderdiyse de bunlar Ekim ortasında başlayan şiddetli yağmurlarla yolların balçığa dönüşmesiyle [Budin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin)'e ulaşmakta zorlandılar.
12 Ekim'de Alman ordusunun Türk topçusunun yoğunlaştığı kuzey surlarına yönelik bombardımanı etkisiz kalırken, metris kazan [istihkâm](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stihk%C3%A2m_s%C4%B1n%C4%B1f%C4%B1)cılar da Türk toplarının ateşiyle ağır kayıplar verdi. 13 Ekim'de Macar birlikleri ise ağır kayıplara karşın Osmanlıların ince donanmasının önemli bölümünü tahrip etmeyi başardı.
*Yanıkkale'nin 1598'de Alman ordularınca kuşatılmasında ana kapının tahribi amacıyla infilak ettirilen dev patlayıcı (Levelezőlap, public-domain)*
Buraya kadar Alman ordusunun kuşatması başarılı ilerlemişti. Ancak İç Kalenin kuşatılmaya başlamasıyla harekâtın gidişatı giderek olumsuz bir hal aldı. 14 Ekim'de [Arşidük](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya_Ar%C5%9Fid%C3%BCkl%C3%BC%C4%9F%C3%BC) [Matthias](https://turkipedia.org/tr/wiki/Matthias_%28Kutsal_Roma_imparatoru%29)'ın Osmanlı garnizonuna teslim olma çağrısı reddedildi. 17 Ekim'de ise kalenin muhtelif yönlerinden yoğun topçu ateşi ve [lağım faaliyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/La%C4%9F%C4%B1m_sava%C5%9F%C4%B1) başladı, ancak piyade hücumu başarısız oldu. 19 Ekim'de teslim olma çağrısı Osmanlılarca tekrar reddedildi ve piyade hücumu yağmurların başlamasıyla bir kez daha başarısızlıkla sonuçlandı.[^4]
Almanların [lağım faaliyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/La%C4%9F%C4%B1m_sava%C5%9F%C4%B1)ne Osmanlı garnizonu karşı lağım faaliyetleriyle karşı koyduğu gibi, 24 Ekim'de (Almanların mevsim başındaki [Tata](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tata%2C_Macaristan) ve [Yanıkkale](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yan%C4%B1kkale) kuşatmalarında başarılı olan) ana kapıyı patlatan saldırı da püskürtüldü. [Arşidük](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya_Ar%C5%9Fid%C3%BCkl%C3%BC%C4%9F%C3%BC) [Matthias](https://turkipedia.org/tr/wiki/Matthias_%28Kutsal_Roma_imparatoru%29) 25 Ekim'de planlanan genel taarruzu iptal etmek zorunda kaldı. 26 Ekim'de İç Kalenin sur muhafızlarına yönelik taarruz denemesi ise Alman ordusuna büyük zayiat verdirdi.
Kuşatmanın kaderini tamamen değiştiren gelişme ise *Serdar* [Satırcı Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sat%C4%B1rc%C4%B1_Mehmed_Pa%C5%9Fa)'nın [Varad Kuşatması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Varad_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281598%29)'nı sonlandırarak ana Osmanlı ordusuyla [Budin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin)'e yardıma yönelmesi oldu. Bu haberin Alman kampına ulaşmasının ardından Budin Kalesini ele geçirme umudunu tamamen yitiren [Arşidük](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya_Ar%C5%9Fid%C3%BCkl%C3%BC%C4%9F%C3%BC) [Matthias](https://turkipedia.org/tr/wiki/Matthias_%28Kutsal_Roma_imparatoru%29) 27 Ekim'de kuşatmanın kaldırılması emrini verdi. 29 Ekim'de yaralıların nakli ve bataryaların sökülerek cephe gerisine taşınması faaliyetine başlayan Alman ordusu 2 Kasım'da kalenin önünden tamamen ayrılarak (1595'ten beri Alman işgalindeki) [Estergon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Estergon)'a doğru çekildi.[^5]
## Kuşatma sonrası
[Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun Budin kuşatması (1542'de büyük bir bozgunla sonuçlanan girişimden sonra) 56 yıl sonra bir ilkti. Bununla birlikte, [Arşidük](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya_Ar%C5%9Fid%C3%BCkl%C3%BC%C4%9F%C3%BC) [Matthias](https://turkipedia.org/tr/wiki/Matthias_%28Kutsal_Roma_imparatoru%29)'ın ([Yanıkkale](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yan%C4%B1kkale), [Tata](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tata%2C_Macaristan), [Bespirim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vesprim) ve [Palota](https://turkipedia.org/tr/wiki/V%C3%A1rpalota)'nın geri alınmasıyla) başlangıçta başarılı gelişen seferi [Budin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin) önünde yenilgiye uğradı.
Bununla birlikte, [Satırcı Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sat%C4%B1rc%C4%B1_Mehmed_Pa%C5%9Fa) komutasındaki Osmanlı ordusunun [Erdel Harekatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel_Harekat%C4%B1_%281598%29) da ([Çanad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cenad), Nagylak ve [Arad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arad)'ın ele geçirilmesiyle) başlangıçta başarılı geliştiyse de (sadece 3 top getirilmesi nedeniyle) [Varad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Varad) alınamadığı gibi, [Budin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin)'e ulaşmaya çalışan ordu büyük zahmetler çekmiş, ardından ise kışlamak için [Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad)'a yönelmişti. Gerek harekâtın başarısızlığı, gerek [Kırım Hanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_hanlar%C4%B1_listesi) [II. Gazi Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Gazi_Giray)'a Osmanlı toprağı [Silistre](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silistre)'yi [arpalık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arpal%C4%B1k) olarak verdiğinin öğrenilmesi üzerine *Serdar* [Satırcı Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sat%C4%B1rc%C4%B1_Mehmed_Pa%C5%9Fa) idam edildi[^6]
Budin Kuşatması ayrıca; [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa) ordularında [Erken Modern Dönem](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni_%C3%87a%C4%9F)de gözlemlenen köklü değişiklikleri ifade eden [Askerî Devrim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Asker%C3%AE_devrim) bağlamında Türk-Alman etkileşimi bağlamında da önem taşımaktadır. Nitekim, Alman ordusu 1598'de kalelerin ana kapılarını hava uçurmak amacıyla kullandığı dev patlayıcıyı [Tata](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tata%2C_Macaristan) ve [Yanıkkale](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yan%C4%B1kkale) kuşatmalarında başarılı şekilde kullanmışlar ve Türk birliklerinde şaşkınlığa sebep olmuşlardı.[^7] Düşen şarapnel parçalarından yeni silahı inceleyen Osmanlılar benzerlerini imal ettiler ve [Dev Süleyman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dev_S%C3%BCleyman_Pa%C5%9Fa) Alman ordusunun 1602 yılındaki müteakip [Budin Kuşatması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281602%29)'nda bu silahı bilfiil Almanlara karşı başarıyla kullandı[^8]
[^1]: "Türk Silahlı Kuvvetleri Tarihi - Osmanlı Devri - Osmanlı-Avusturya Harbi 1593-1606", Genelkurmay Basımevi (1985), s.118-119
[^2]: "Büyük Osmanlı Tarihi", Joseph von Hammer, c.7, s.226
[^3]: "Mufassal Osmanlı Tarihi", Tan Basımevi, İstanbul, c.3, s.1645
[^4]: Hungarian Ottoman Wars, "The sieges of Buda and Varad Castles-1598".
[^5]: József Bánlaky: Macaristan Askerî Tarihi (Macarca).
[^6]: "Naima Tarihi", Naima Mustafa Efendi, (nşr., Zuhuri Danışman), İstanbul (1968), c.2, s.220
[^7]: "Topçular Kâtibi Abdülkâdir Kadri Efendi Tarihi", (ed. Z. Yılmazer), Türk Tarih Kurumu, Ankara (2013), s.234
[^8]: "A Contribution to the Military Revolution Debate: The Janissaries Use of Volley Fire during the long Ottoman-Habsburg War of 1593-1606 and the Problem of Origins", Günhan Börekçi, Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae, c.59, Sy.4 (2006), s.428