# Brest-Litovsk Antlaşması > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Brest-Litovsk_Antla%C5%9Fmas%C4%B1 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Brest-Litovsk Antlaşması, https://tr.wikipedia.org/wiki/Brest-Litovsk_Antla%C5%9Fmas%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0) ![Antlaşmanın ilk sayfası (soldan sağa) Almanca, Macarca, Bulgarca, Osmanlı Türkçesi ve Rusça](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a7/Traktat_brzeski_1918.jpg/1280px-Traktat_brzeski_1918.jpg) *Antlaşmanın ilk sayfası (soldan sağa) Almanca, Macarca, Bulgarca, Osmanlı Türkçesi ve Rusça (public-domain)* - **Adı:** Brest-Litovsk Antlaşması - **Çeşit:** Barış antlaşması - **Dil:** Almanca, Macarca, Bulgarca, Osmanlı Türkçesi, Rusça **Brest-Litovsk Antlaşması**, 3 Mart 1918 tarihinde [Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya_Sovyet_Federatif_Sosyalist_Cumhuriyeti) ile [Alman İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alman_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu), [Avusturya-Macaristan İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya-Macaristan_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu), [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ve [Bulgaristan Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bulgaristan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) arasında imzalanmış bir barış anlaşmasıdır. Bu antlaşma ile Rusya, [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1)’ndan çekilmiştir. Antlaşma, Aralık 1917’de Doğu Cephesi’nde ilan edilen ateşkesten sonra aylar süren müzakerelerin ardından imzalanmıştır. Görüşmeler ve imza töreni, [Brest'te](https://turkipedia.org/tr/wiki/Brest%2C_Belarus) gerçekleştirilmiştir. Sovyet heyetine başlangıçta [Adolf Joffe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adolf_Joffe) başkanlık ediyordu ve İttifak Devletler tarafında ise Almanya'dan Max Hoffmann ve Richard von Kühlmann, Avusturya-Macaristan'dan Ottokar Czernin ve Osmanlı İmparatorluğu'ndan [Talat Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Talat_Pa%C5%9Fa) bulunuyordu. Ocak 1918'de İttifak Devletleri, eski [Rus İmparatorluğu'nun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) işgal altındaki tüm topraklarının ayrılmasını talep etti. Ordusu dağılmış ve savaşacak güçten yoksun olan Sovyetler ise müzakereleri oyalayarak Avrupa’da yeni sosyalist devrimlerin patlak vermesini beklemeyi amaçlayan [Lev Troçki](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lev_Tro%C3%A7ki) başkanlığında bir barış heyeti gönderdi. 18 Şubat’ta İttifak Devletleri tarafından başlatılan [Faustschlag Harekâtı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Faustschlag_Harek%C3%A2t%C4%B1) ile Baltık bölgesi, Belarus ve Ukrayna’da geniş toprakların ele geçirilmesiyle sonuçlandı ve Sovyet tarafını barış istemek zorunda bıraktı. ![Troçki liderliğindeki Sovyet heyeti, Alman subay heyetini karşılarken. (8 Ocak 1918)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4c/Trotzki_Deutsche_Brest-Litowsk1917.jpg) *Troçki liderliğindeki Sovyet heyeti, Alman subay heyetini karşılarken. (8 Ocak 1918) (public-domain)* Antlaşmanın şartlarına göre Rusya; Ukrayna, [Polonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Polonya), Belarus, Litvanya, Letonya, Estonya ve [Kafkasya'daki](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya) [Kars](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kars_Oblast%C4%B1) ve [Batum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Batum_Oblast%C4%B1) eyaletleri üzerindeki kontrolünü kaybetti.[^1] Bu bölgeler, eski Rus İmparatorluğu’nun nüfusunun %34’ünü, sanayi alanlarının %54’ünü, kömür sahalarının %89’unu ve demiryollarının %26’sını kapsıyordu. Sovyet hükûmeti ayrıca Finlandiya’nın bağımsızlığını (Ocak 1918’de tanımıştı) yeniden teyit etti ve İttifak Devletleri tarafından daha önce 9 Şubat 1918 tarihli Brest-Litovsk Antlaşması ile tanınan [Ukrayna Halk Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ukrayna_Halk_Cumhuriyeti) ile yürüttüğü savaşı sona erdirmeyi taahhüt etti. Ağustos 1918’de imzalanan ek bir protokol ile Rusya’nın Almanya’ya 6 milyar mark savaş tazminatı ödemesi de kararlaştırıldı.Antlaşma Rusya’da büyük tartışmalara yol açtı. [Beyaz Hareket](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyaz_Ordu) için birleştirici bir neden haline geldi ve [Bolşevikler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bol%C5%9Fevikler) ile [Sol Sosyalist Devrimciler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sol_SR) arasında bir ayrılık yarattı. Sol SR temsilcileri antlaşmanın imzalanmasının ardından [Halk Komiserleri Konseyi'nden](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halk_Komiserleri_Konseyi) çekildi ve daha sonra [Sol SR Ayaklanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sol_SR_Ayaklanmas%C4%B1) ile Bolşeviklere karşı isyan etti. Antlaşma, [11 Kasım 1918 Ateşkesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/11_Kas%C4%B1m_1918_Ate%C5%9Fkesi) ile fiilen yürürlükten kaldırıldı.[^2] Bu ateşkes kapsamında Almanya, [İtilaf Devletleri'ne](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0tilaf_Devletleri) teslim oldu. Sovyetler, [Rus İç Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0%C3%A7_Sava%C5%9F%C4%B1) sırasında kaybedilen topraklarda yeniden kontrol kurmaya çalıştı ancak sonuçlar karışık oldu. [Kızıl Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1l_Ordu), Estonya, Letonya ve Litvanya'yı geri alamadı. Buna karşılık Azerbaycan, Ermenistan, Belarus, Gürcistan ve Ukrayna üzerinde 1921 yılına kadar yeniden hakimiyet kurdu.[^3] Türkiye ile belirlenen sınır ise büyük ölçüde 1921 tarihli [Kars Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kars_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) ile teyit edildi. Daha sonra 1922 [Rapallo Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rapallo_Antla%C5%9Fmas%C4%B1_%281922%29) ile Rusya ve Almanya, birbirlerine karşı olan tüm toprak ve mali taleplerinden karşılıklı olarak vazgeçti. Antlaşmayla belirlenen Rus sınırları, [Sovyetler Birliği'nin dağılması'nın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi%27nin_da%C4%9F%C4%B1lmas%C4%B1) ardından 1991 sonrası belirlenen sınırlarla neredeyse tamamen aynıdır. ## Ayrıca bakınız - [Faustschlag Harekâtı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Faustschlag_Harek%C3%A2t%C4%B1) - [Batum Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Batum_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) - [Gümrü Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCmr%C3%BC_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) - [Moskova Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moskova_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) - [Kars Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kars_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) [^1]: Chernev, Borislav. The Brest-Litovsk Moment: Self-Determination Discourse in Eastern Europe before Wilsonianism. 2011-09-07, s. 369–387. [^2]: Fry, Michael Graham. Guide to International Relations and Diplomacy. Continuum, 2002, s. 188. [^3]: Davies, Norman. White Eagle, Red Star: the Polish-Soviet War, 1919–20. St. Martin's Press, Inc., 2003.